VIII SA/Wa 940/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. G. (dalej: "skarżący") podał, że aktualnie jedynym jego dochodem jest zasiłek dla bezrobotnych ([...] zł), nie posiada majątku, z którego mógłby opłacić koszty sądowe. Wspólnie z bezrobotną żoną jest na utrzymaniu syna. Pismem z dnia 11 stycznia 2018 r. zobowiązano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji o sytuacji materialnej jego rodziny. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że jego żona nie posiada formalnie statusu osoby bezrobotnej, jest ubezpieczona w KRUS jako domownik w gospodarstwie rolnym należącym do syna, ponadto małżonkowie w 2016 r. umową darowizny przekazali jednemu synowi przedsiębiorstwo wraz z inwentarzem, natomiast drugiemu synowi gospodarstwo rolne (kserokopia aktu notarialnego w załączeniu). Do pisma skarżący załączył wyciąg z rachunku bankowego żony (według oświadczenia własnego rachunku nie posiada) oraz zeznanie podatkowe za 2015 i 2016 r. z wykazanym przychodem odpowiednio w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów - [...] zł i [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów – [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że użycie sformułowania "wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o udzielenie tego prawa. To strona domagająca się przyznania prawa pomocy powinna przedstawić fakty i argumentację, które potwierdzałyby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązkiem wnioskodawcy jest bowiem, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Przy czym informacje na temat sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej strony złożone w formie oświadczenia na druku "PPF", jak również w dokumentach składanych na wezwanie referendarza powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, rzetelne i spójne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego należy uwzględnić nie tylko jego aktualną sytuację finansową, ale także stan majątku przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako mający istotne znaczenie dla oceny jego zdolności płatniczych. Za udzieleniem skarżącemu prawa pomocy nie może przemawiać wyłącznie argument, że obecnie jest bezrobotny i nie posiada majątku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest bowiem usprawiedliwiony w sytuacji, gdy strona dobrowolnie pozbawia się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania (por. postanowienie NSA z 10 października 2007 r., II OZ 977/07 Legalis; postanowienie NSA z 18 października 2007 r., II OZ 1032/07 Legalis; postanowienie NSA z 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08 Legalis). Z wyjaśnień skarżącego oraz załączonych kserokopii aktów notarialnych wynika, że w kwietniu 2016 r. skarżący dokonał na rzecz syna darowizny prowadzonego przedsiębiorstwa produkcyjno - handlowo - usługowego o wartości [...] zł. W tym samym czasie na rzecz drugiego syna dokonał wspólnie z żoną darowizny gospodarstwa rolnego, a wartość tej darowizny strony określiły na kwotę [...] zł. Dodatkowo skarżący obdarował swoją siostrzenicę niezabudowaną działką rolną o powierzchni [...] m². Jeśli zatem skarżący zrezygnował z możliwości uzyskiwania dochodów z posiadanego majątku oraz z prowadzonej działalności gospodarczej, to okoliczność ta nie może skutkować przeniesieniem kosztów wynikających z tej działalności na rzecz Skarbu Państwa, a tym samym na ogół społeczeństwa (postanowienia NSA z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ 152/10; z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ 153/10; z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt I GZ 107/10 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że wzmiankowane rozporządzenia majątkiem znacznej wartości w drodze darowizny zostały dokonane przez skarżącego na rzecz swoich dzieci, na których ciąży ustawowy obowiązek niesienia pomocy rodzicom. Zgodnie z treścią art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Ponadto w myśl art. 128 i 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dzieci w stosunku do skarżącego obarczone są również obowiązkiem dostarczania środków utrzymania (obowiązkiem alimentacyjnym), w sytuacji, gdy rodzic nie jest w stanie zaspokoić nie tylko usprawiedliwionych i koniecznych potrzeb życiowych, ale i niezbędnych wydatków, a do takich należą również koszty sądowe. Skarżący nie wykazał, by pomoc finansowa ze strony synów, na zaspokojenie kosztów postępowania była niemożliwa. Nie wykazał zatem skutecznie, że w okolicznościach przedstawionych we wniosku, rzeczywiście znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji. Na marginesie jedynie wskazać należy, że skarżący, mimo deklarowanej złej sytuacji majątkowej korzysta w czasie trwania postępowania sądowoadministarcyjnego z usług ustanowionego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika, przy czym wyjaśnienie jakoby koszty te w wysokości [...] zł zostały poniesione w 2016 r. (skarga do Sądu została sporządzona w październiku 2017 r.) budzi w świetle zasad doświadczenia życiowego, uzasadnione wątpliwości. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.