VIII SA/Wa 841/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. zwolnić od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy W. M. podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty rolniczej w wysokości [...] zł. Oświadczył, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 7,2 ha pozostającą w bezpłatnym użytkowaniu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Koszty sądowe obciążające skarżącą w sprawie, wynoszą na obecnym etapie postępowania [...] zł, na taką kwotę został ustalony bowiem wpis od wniesionej skargi. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanki uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, należało stwierdzić, że wnioskodawca z uwagi na swoją sytuację finansową – dochód według oświadczenia zł dla jednoosobowego gospodarstwa domowego w wysokości [...] zł, nie ma obiektywnie możliwości poniesienia kosztów związanych z przedmiotową sprawą. Odnośnie natomiast wniosku o ustanowienie pełnomocnika wskazać należy, że w ocenie referendarza nie zachodzą przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku w tym zakresie. Skarżący bowiem mimo posiadania niewielkiego dochodu, dysponuje określonym majątkiem tj. nieruchomością rolną (7,2 ha), która racjonalnie wykorzystana może przynosić realne pożytki. To, że skarżący oddał nieruchomość w bezpłatną dzierżawę oznacza, że dobrowolnie pozbawił się dodatkowego źródła dochodu, co z kolei nie może być podstawą uznania, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Poza tym podkreślić należy, że ustanowienie pełnomocnika w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd bowiem obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Natomiast skarga ma dla Sądu wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). Z wymienionych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.