VII SAB/Wa 82/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.),, sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Wojewody [...] I. zobowiązuje Wojewodę [...] do podjęcia czynności lub do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu żądania udostępnienia akt administracyjnych sprawy zakończonej decyzją tego organu Nr [...] z [...] marca 2020 r., III. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W sprawie niniejszej Sąd rozpoznawał skargę M. S. reprezentowana przez adw. P. K. z [...] kwietnia 2020r., określoną jako cyt. "ponaglenie na działanie [...] Urzędu Wojewódzkiego w sprawie o numerze [...] - dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na teranie działki ew.nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. Ż. w W.". Organowi zarzucono naruszenie: 1. art. 35 w zw. z art. 37 k.p.a. - ustawy z 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.0.256) poprzez uniemożliwienie uzyskania stronie wglądu do akt postępowania bez zbędnej zwłoki, podczas gdy istnieje obiektywna możliwość udzielenia stronie wglądu do akt za pomocą środków komunikacji na odległość; 2. art. 73 poprzez uniemożliwienie stronie wglądu do akt postępowania bez zbędnej zwłoki; 3. art. 51 ustęp 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) poprzez nieuzasadnione uniemożliwienie stronie wglądu do akt toczącego się w jej sprawie postępowania bez zbędnej zwłoki. Wniesiono o stwierdzenie, że cyt. "bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do dokonania w określonym terminie niezbędnej czynności". Stanowisko skarżącej znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. Wskazano w szczególności, że 30 marca 2020 roku pełnomocnik M. S. otrzymał decyzję nr [...] wydaną przez Wojewodę [...] w sprawie o numerze [...] Pełnomocnik podjął czynności zmierzające do zaskarżenia decyzji wydanej przez organ II instancji - w tym zawnioskował o umożliwienie wglądu w akta postępowania. Po kolejnych trzech dniach bezskutecznych połączeń telefonicznych i prób uzyskania odpowiedzi drogą e-mailową w rozmowie telefonicznej udało się ustalić, że bezpośredni wgląd w akta jest niemożliwy z uwagi na stan epidemii wirusa COVID -19. W związku z tym 6 kwietnia 2020 roku pełnomocnik M. S. skierował do Wydziału Infrastruktury [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. zapytanie w przedmiocie możliwości wydania akt sprawy w formie elektronicznej(skan), bądź w formie odpłatnych kserokopii. Po kilkukrotnej prośbie o odpowiedź, 15 kwietnia 2020 roku tutejszy Urząd odpowiedział na postawione powyżej zapytanie, wskazując, że cyt. "Podstawowym zadaniem Wydziału Infrastruktury jest prowadzenie postępowań administracyjnych i badanie obszernej dokumentacji projektowej. Skanowanie i przesyłanie drogą elektroniczną (bądź wykonywanie kserokopii i przesyłanie pocztą) akt postępowania dla stron toczących się obecnie postępowań, całkowicie sparaliżuje prace wydział i uniemożliwi jego pracownikom wykonywanie swoich podstawowych obowiązków". Pełnomocnik Pani M. S. - w dniu 20 kwietnia 2020 roku odpowiedział na powyższe stanowisko Urzędu, kierując zapytanie w formie wiadomości e-mail cyt. "Czy przesłaną odpowiedź mam rozumieć jako odmowę dostępu do akt sprawy? Proszę o rozważenie udostępnienia stronie wglądu chociaż częściowo - co do pisma nadesłanego przez MPWiK w W. oraz pism składanych przez innych uczestników postępowania''. Urząd nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi na powyżej postawione pytanie, tym samym uniemożliwiając zajęcie stanowiska w niniejszej sprawie. W skardze podkreślono, że zapewnienie dostępu do dotyczących go dokumentów urzędowych jest jedną z podstawowych zasad współczesnego państwa prawa. Zgodnie z art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Zasadę tę potwierdza i urzeczywistnia na gruncie postępowania administracyjnego art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.". Nadto, zgodnie z dyspozycją § 2 przytoczonego powyżej artykułu "Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ". Stwierdzono również, że obecna sytuacja związana z wirusem COVID-19 ma charakter nadzwyczajny i uniemożliwia bezpośrednie wykonywanie wielu czynności jak miało to miejsce w dotychczasowym trybie, jednakże powyższe nie uzasadnia każdorazowej odmowy Urzędu na kierowane dotąd ze strony pełnomocnika propozycje. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 5 lipca 2005 r., GSK 898/04, LEX nr 190721,: "Skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy, to tym samym brak jest podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki jak i innych nowoczesnych urządzeń." Zdaniem skarżącej szczególna sytuacja w jakiej obecnie znalazły się organy administracji oraz strony, winno skłonić organ do konstatacji, że nie jest zgodna z prawem odmowa dostępu do akt, skoro istnieją obiektywne możliwości udostępnienia stronie wglądu w akta za pośrednictwem drogi elektronicznej. Po to właśnie istnieją sposoby bezpośredniego porozumiewania się na odległość, kopiarki, skanery, aby w sytuacji braku możliwości bezpośredniego kontaktu móc przezwyciężyć te bariery. Wyposażenie Wojewódzkiego Urzędu [...] w nowoczesne sprzęty - komputery, kopiarki, skanery winno w istocie służyć obywatelom i umożliwić im załatwienie sprawy pomimo pojawiających się trudności - w tym przypadku w bezpośrednim przejrzeniu akt postępowania. Stronie znane są regulacje w przedmiocie zawieszenia biegu terminów administracyjnych zastosowane w treści art. 15 zzr ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ze zmianami, który stanowi, że bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów nie rozpoczyna się, a rozpoczęty nie biegnie. Jednakże, w interesie skarżącej jest złożenie skargi na wydaną decyzję w ustawowym terminie i oczekiwanie na możliwie nieodległy termin rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, bowiem od momentu złożenia wniosku o pozwolenie na budowę w dniu 8 listopada 2017 roku minęły już 2,5 roku. Skoro zasadniczo organy administracji funkcjonują, to strona może podejmować czynności w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przed Wojewodą [...] toczyło się postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego, na terenie działki ew. nr [...] z obrębu [...], przy ul. Ż. w W. Postępowanie zostało zakończone decyzją Wojewody [...] Nr [...] z [...] marca 2020 r., znak: [...], utrzymującą w mocy ww. decyzję Prezydenta [...]. Po wydaniu decyzji, do tutejszego organu wpływały wiadomości e-mail z zapytaniami dotyczącymi możliwości zapoznania się z aktami sprawy, podpisywane najpierw przez N. K., a następnie przez K. S. Na pismo K. S. z 6 kwietnia 2020 r. z zapytaniem o możliwość uzyskania skanów lub fotokopii akt sprawy, udzielono odpowiedzi 15 kwietnia 2020 r., informując, że nie można udostępnić stronom w ten sposób akt sprawy, gdyż uniemożliwiłoby to pracownikom Wydziału Infrastruktury wykonywanie ich podstawowych obowiązków. Kolejne pismo K. S. z 20 kwietnia 2020 r. zawierało ponowne zapytanie o możliwość udostępnienia do wglądu akt sprawy. Ponieważ odpowiedzi w tej kwestii udzielono już 15 kwietnia 2020 r., nie było zasadnym ponownie informować o braku takiej możliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73. § 1. - strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl art. 74. § 2 odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W sprawie z uwagi na szczególne ograniczenia wynikające z pandemii zarówno strona jak i organ korzystały z komunikacji elektronicznej. Poza sporem pozostać musi to, że organ udzielił odpowiedzi na żądanie udostępnienia akt administracyjnych ww. sprawy . Nie zastosował się jednak do wymogu opisanego w art. 74 § 2 k.p.a. Nie wydał postanowienia, tym samym uniemożliwił stronie skorzystania z prawa zażalenia. W ocenie Sądu nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku o udostępnienie akt sprawy poprzez powiadomienie wnioskodawcy o odmowie udostępnienia akt, bez wydania w tym przedmiocie postanowienia. Takie postępowanie organu ogranicza możliwość poddania działań organu, kontroli, poprzez wniesienie zażalenia. W każdym przypadku, w którym organ uznaje, że podanie wniesione w trybie art. 73 k.p.a. nie może zostać załatwione pozytywnie, winien wydać postanowienie, na które, stosownie do art. 74 § 2 k.p.a., służy zażalenie. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 11 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).