VII SAB/Wa 117/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. O. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę

Pismem z 5 czerwca 2023 r. N. O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z 17 stycznia 2023 r. o wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2022 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że złożona przez N. O. skarga na bezczynność GINB jest nieuzasadniona. Podniósł, że wniosek skarżącego zawierał żądanie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego z urzędu. Zaznaczył, że dokonał analizy sprawy i nie uznał tego za zasadne. Podkreślił ponadto, że wszczęcie postępowania z urzędu jest wyłączną kompetencją właściwego organu. Wskazał również, że utrwalone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, iż nie znajdując podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, organ jedynie informuje o tym wnioskodawcę. W takim przypadku nie toczy się żadne postępowanie, w którym organowi można by postawić zarzut bezczynności czy przewlekłości. Ponadto wskazał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu nie jest obligatoryjne, lecz pozostawione jest ocenie właściwego organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości sądów administracyjnych określa art. 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres przedmiotowy kontroli określa art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem skargi może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W orzecznictwie podkreśla się, że w takim przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (tak: np. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., I OSK 1443/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący zarzuca Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego bezczynność polegającą na zaniechaniu rozpoznania wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2022 r. nr [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Oceniając charakter pisma skarżącego z 17 stycznia 2023 r. przez pryzmat przywołanej normy należy stwierdzić, że nie stanowi ono wniosku, o którym mowa w art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Taki wniosek musiałby bowiem wyrażać wolę wszczęcia postępowania we własnej sprawie. Tymczasem z treści pisma jasno wynika, że skarżący, choć zainteresowany rozstrzygnięciem, oczekiwał podjęcia przez organ działań z urzędu. Konsekwencje takiej oceny są dwie. Po pierwsze, organ nie miał w tej sytuacji obowiązku wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, o którym stanowi art. 61a § 1 k.p.a. Postanowienie to może być bowiem wydane wtedy, "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 16 października 2018 r., II SAB/Gd 88/18, wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2021 r., VII SA/Wa 1367/21). Po drugie, w takiej sytuacji nie przysługuje skarga na bezczynność, bowiem pismo skarżącego z 17 stycznia 2023 r. nie zainicjowało postępowania, które zmierzałoby do wydania aktu lub podjęcia czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., a tylko w takich postępowaniach dopuszczalna jest skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W tej sytuacji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.