VII SA/Wa 689/16

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2017r. po rozpoznaniu wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. L. i J. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016r.nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu postanawia: 1. odmówić M. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać M. L. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy M. L, w których wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje była konkubina jej syna oraz wnuczek. Podała, że wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez nią z tytułu renty rodzinnej w wysokości 2700 złotych miesięcznie. Posiada mieszkanie o pow. 48 m² oraz 16 letni samochód marki Audi A 3. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi następujące koszty: opłaty za mieszkanie łącznie z mediami w wysokości 1000-1100 złotych, leki minimum 100,00 złotych, środki czystości minimum 50,00 złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że na utrzymanie trzech osób pozostaje jej 1450 złotych. Podała, że syn wyjechał za granicę w poszukiwaniu pracy i dlatego w chwili obecnej nie może łożyć na utrzymanie swojego syna a jej wnuka. Oświadczyła, że była konkubina jej syna nie pracuje. Nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych powyżej 5000 złotych. W tym stanie sprawy zważono co następuje: Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a,, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przede wszystkim wskazać należy, iż wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód z tytułu renty rodzinnej w wysokości 2700 złotych netto miesięcznie. Nie jest zatem skarżąca pozbawiona źródła utrzymania i nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponosić koszty sądowe w sprawie. Zwłaszcza, iż jedynym kosztem sądowym występującym na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100,00 złotych i wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszący 100,00 złotych. Oceny tej nie zmienia podnoszona okoliczność, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje bezrobotna była konkubina jej syna i wnuczek, bowiem skarżąca nie ma w stosunku do nich obowiązku alimentacyjnego. Wskazać należy, iż wydatki związane z utrzymaniem dziecka w pierwszej kolejności winni ponosić jego rodzice. Z przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji nie wynika aby zaistniała przez nią konieczność całkowitego utrzymania wnuka. Nie wskazała żadnych obiektywnych przeszkód (choroba, kalectwo itp.) uniemożliwiających podjęcie pracy zarobkowej (stałej lub dorywczej) przez byłą konkubinę jej syna - matkę jej wnuka. W kontekście powyższego wskazać należy, że udzielenie pomocy finansowej byłej konkubinie jej syna, wnuczkowi jest czynnością dobrowolną, a nie niezbędnym wydatkiem utrzymania koniecznego wnioskodawczyni. Jednocześnie uznano, że skarżąca z uzyskiwanych dochodów z tytułu renty rodzinnej oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania jak i bieżącego utrzymania nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. W tym zakresie uznano, że uzasadnione jest przychylenie się do wniosku. Wskazać należy, iż ustanowienie pełnomocnika z urzędu ma istotne znaczenie na obecnym etapie sprawy, tj. po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Od wyroku z dnia 30 stycznia 2017r. przysługuje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a). Powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącą konstytucyjnego prawa do sądu. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.