III SA/Łd 75/17

Sygn. akt III SA/Łd 75/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] o numerze [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi J. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu J. A. z urzędu.

Postanowieniem z dnia (...), nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia J. A. na postanowienie Starosty Z. z dnia (...), znak: (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Z. z dnia (...), znak: (...) o zapłacie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...) - działając w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1, art. 149 § 3 i 4 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z dnia (...) Starosta Z. ustalił J. A. koszty związane z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...). Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 10 października 2015r. W dniu 16 lutego 2016r. do Starosty Z. wpłynęło pismo J. A. zatytułowane "oświadczenie", w którym wskazał, że pojazd marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...) sprzedał D. G.. W załączeniu przedstawił umowy kupna-sprzedaży z dnia 29 czerwca 2011r. i z dnia 12 sierpnia 2011r. Podał, że przedmiotowy pojazd na wniosek Policji został w dniu 13 sierpnia 2011r. usunięty z drogi i umieszczony na parkingu Ax Spółki z o.o. Postanowieniem z dnia (...) Starosta Z. odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia (...) wskazując, że przyczyną odmowy wznowienia postępowania było przekroczenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Wyjaśnił, że nowa okoliczność, na którą powołuje się strona, tj. zbycie pojazdu miało miejsce w dniu 12 sierpnia 2011r., o czym strona nie poinformowała organu. W odwołaniu od powyższego postanowienia skarżący wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku podkreślił, że w momencie zdarzenia nie był właścicielem pojazdu. Przedstawił kopie umów kupna sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazało, że decyzją z dnia (...) Starosta Z. orzekł o zapłacie przez J. A. kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...) w kwocie 21 171,46 zł. Rozstrzygnięcie to oparł na ustaleniu, że w dniu 13 sierpnia 2011 r., tj. w dacie usunięcia pojazdu był jego własnością. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 10 października 2015r., a wobec niezłożenia odwołania - w dniu 27 października 2015r. stała się ostateczna. W dniu 16 lutego 2016r. skarżący złożył do Starosty Z. "oświadczenie", w którym poinformował organ o sprzedaży pojazdu marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...) w dniu 12 sierpnia 2011r., a więc przed usunięciem pojazdu z drogi. Załączył kopie dwóch umów kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Starosta Z. podanie potraktował jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) W tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko Starosty Z., że istnieją podstawy do uznania podania za wniosek o wznowienie postępowania, pomimo niesformułowania przez wnoszącego wyraźnego żądania tej treści. W ocenie organu drugiej instancji za prawidłowością takiej kwalifikacji prawnej podania przemawiają łącznie następujące okoliczności: 1) zostało złożone do organu właściwego w przedmiocie wznowienia postępowania, którym na podstawie art. 150 § 1 K.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji; 2) strona powołała się w nim na istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną i załączyła do niego nowy dowód, które istniały - przy założeniu ich prawdziwości i autentyczności - w dniu wydania decyzji z dnia (...), a były nieznane organowi, który ją wydał, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.; 3) treść podania nie pozwala na potraktowanie go jako odwołania od decyzji z dnia (...) połączonego z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji ani o wszczęcie postępowania w innym trybie przewidzianym w K.p.a.; 4) strona nie zakwestionowała rozpatrzenia podania w trybie wznowienia postępowania w zażaleniu na postanowienie z dnia (...) Odwołując się do treści art. 145 § 1 i art. 148 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że właściwy organ jest zobligowany do odmowy wznowienia postępowania w przypadku, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych lub gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. W takich sytuacjach podanie o wznowienie postępowania nie może być merytorycznie rozpatrzone, zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Analiza akt niniejszej sprawy pod kątem przytoczonych regulacji prawnych prowadzi, zdaniem organu odwoławczego, do konkluzji, że podanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia (...) nie może wywołać skutku w postaci wznowienia postępowania, ponieważ zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Bezsprzecznie strona już od dnia 12 sierpnia 2011r., w którym - zgodnie z jej twierdzeniami - zawarła umowę kupna-sprzedaży pojazdu, usuniętego następnie z drogi w dniu 13 sierpnia 2011 r., wiedziała o istnieniu okoliczności faktycznej i potwierdzającego ją dowodu, na które powołuje się w podaniu z dnia 16 lutego 2016r. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, by kwestie te, mające niewątpliwie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, podniosła w odwołaniu od decyzji wydanej w oparciu o art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zaniedbanie w postaci niezłożenia odwołania w 14-dniowym terminie określonym w art. 129 § 2 K.p.a., przy prawidłowym doręczeniu decyzji, sprawiło, że strona utraciła możliwość skutecznego powoływania się na powyższą okoliczność i potwierdzający ją dowód. Odnosi się to również do trybu wznowienia postępowania, który ze względu na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. może być zainicjowany na żądanie strony tylko w ciągu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Niezależnie od sposobu rozpatrzenia wniosku J. A. z dnia 16 lutego 2016r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty Z. z dnia (...) Kolegium wskazało, że w sytuacji gdy właściwy organ poweźmie z jakiegokolwiek źródła wiadomość o istnieniu okoliczności będącej podstawą wznowienia postępowania, np. o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ma obowiązek wznowić postępowanie z urzędu, a następnie przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § l i 2 K.p.a.). Zdaniem Kolegium, w świetle powyższych norm prawnych Starosta Z. powinien - jako organ właściwy w sprawie (art. 150 § l K.p.a.) - rozważyć konieczność wznowienia z urzędu postępowania w przedmiocie zapłaty przez J. A. kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...), przy uwzględnieniu twierdzeń strony i załączonych przez nią dokumentów. W dniu 27 grudnia 2016r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zawarł jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie narusza prawo w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Z. z dnia (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Z. z dnia (...) o zapłacie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...). Bezsporne jest, że mocą ostatecznej decyzji z dnia (...) Starosta Z. ustalił skarżącemu z ww. powodów koszty w wysokości 21 171,46 zł. Od powyższej decyzji skarżący nie odwołał się. Przypomnieć zatem należy, że w art. 16 K.p.a. uregulowano zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Stanowi on, że wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisami ustaw szczególnych. Przepisy K.p.a. przewidują możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej przez uchylenie lub zmianę takiej decyzji (art. 154 i art. 155 K.p.a.), w trybie wznowienia (art. 145 K.p.a.) lub poprzez stwierdzenie nieważności (art. 156 K.p.a.), a także poprzez uchylenie decyzji na podstawie przepisów szczególnych (art. 163 K.p.a.). Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma charakter prawny pisma J. A. zatytułowanego "Oświadczenie" z dnia 16 lutego 2016r. skierowanego do Starostwa Powiatowego w Z., Wydziału Komunikacji. W powyższym piśmie skarżący wskazał, że pojazd marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (..) sprzedał w dniu 12 sierpnia 2011 r. D. G.. W załączeniu przedstawił umowy kupna-sprzedaży z dnia 29 czerwca 2011r. i z dnia 12 sierpnia 2011r. Podał, że przedmiotowy pojazd na wniosek Policji został w dniu 13 sierpnia 2011r. usunięty z drogi i umieszczony na parkingu Ax Spółki z o.o. Starosta Z. powyższe pismo skarżącego z dnia 16 lutego 2016 r. potraktowała jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Z. z dnia (...) o zapłacie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Volkswagen Polo o numerze rejestracyjnym (...). W ocenie sądu, określenie żądania skarżącego z dnia 16 lutego 2016 r., jest szczególnie istotne z uwagi na jego treść, która nie wskazuje, że jest ono wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego. Powyższe żądanie nie zostało sformułowane w sposób wyraźny i jednoznaczny. Organ zaś nie ustalił jaka była rzeczywista wola strony. W tym miejscu wskazać należy, że w rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zawarte są ogólne zasady postępowania organów administracji. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. (art. 8 K.p.a.). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). Reguły postępowania wynikające z powyższych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie dokładne wyjaśnienie treści żądania strony. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie żądanie strony budzi, a właściwie brak jego wskazania budzi wątpliwości. Wskazać, należy, że organ administracji nie jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania strony, organ nie może dokonywać oceny wniosków strony według własnego uznania (nawet najbardziej korzystnego dla strony). Wobec powyższego, organ winien wyjaśnić w jakim trybie skarżący żąda wzruszenia decyzji z dnia (...), czy w ogóle żąda wzruszenia tej decyzji, gdyż w żadnym zdaniu nie wskazał, że tego oczekuje od organu administracji. Skoro organ I instancji nie wyjaśnił żądania strony, to obowiązkiem organu II instancji - do którego zostało przekazane zażalenie, a w którym strona wskazała, że w momencie zdarzenia nie była właścicielem pojazdu - było prawidłowe ustalenie treści żądania strony. Obowiązkiem organu w postępowaniu administracyjnym jest bowiem dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ jest tym żądaniem związany. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Natomiast, jeśli powstają jakiekolwiek wątpliwości co do treści wniosku, w szczególności co do zawartych w nim żądań, organ ma obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy, aby ten sprecyzował swoje żądania (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 578/14). Organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego kształtowania treści wniosku. Organy administracji są obowiązane postępować zgodnie z przepisami prawa, w tym z przepisami proceduralnymi. W niniejszym postępowaniu doszło zaś do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. Dodatkowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt. II OSK 2404/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.) stwierdził, że regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu - tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, gdy żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a., to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1324/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.). W takim przypadku organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu. Zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie organ nie wznowił postępowania z urzędu w związku z dokumentami, które uzyskał od skarżącego, lecz odmówił wznowienia postępowania, uznając, że strona wniosła go do organu po upływie terminu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji zobowiązane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym rozstrzygnięciu. Zgodnie z art. 135 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy. B.K.