VII SA/Wa 2315/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lipca 2024 r. nr 1123/2024 w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę

Postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku P. K. (dalej również: "skarżąca") odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z [...] sierpnia 2022 r. o nałożeniu na skarżącą obowiązku wykonania częściowej rozbiórki ganku celem doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ za bezsporną okoliczność uznał, iż datą dowiedzenia się przez stronę o wydaniu decyzji PINB w Mławie jest dzień 4 stycznia 2023 r., w związku z czym wniosek o wznowienie postępowania jako datowany na dzień 28 lutego 2024 r. został złożony z uchybieniem jednomiesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła P. K. wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych związanych z ustaleniem kiedy strona dowiedziała się o wydaniu decyzji. Zauważano m.in., że skarżąca dowiedziała się o "przyczynach nieważności decyzji wynikającej z art. 10 k.p.a. przy wizycie w Kancelarii Adwokackiej 15 marca 2024 r.". Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 11 lipca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. MWINB zauważał, że w dniu 10 kwietnia 2024 r. do organu powiatowego wpłynął wniosek skarżącej, reprezentowanej przez adw. B. C. , o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PINB w M. z [...] sierpnia 2022 r. Wnioskodawczyni jako przesłankę do wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. brak udziału strony bez własnej winy w postępowaniu. Zdaniem wnioskodawczyni, nie została ona zaznajomiona z treścią w/w decyzji, a organ I instancji nie zapewnił jej czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. MWINB podkreślił, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniosku należy poddać go ocenie pod względem spełniania warunków formalnych, w tym co do terminu ustalonego w art. 148 § 2 k.p.a. W ocenie MWINB, strona nie dochowała jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie. Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż skarżąca powzięła wiedzę o decyzji znacznie wcześniej niż w dniu wskazanym przez nią w zażaleniu, czyli 15 marca 2024 r. Wniosek o wznowienie postępowania został więc wniesiony do organu z uchybieniem jednomiesięcznego terminu przewidzianego przez przepisy kpa. MWINB zauważał, że decyzja PINB w M. nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. została doręczona wnioskodawczyni na podstawie art. 44 k.p.a. (fikcja doręczenia) w dniu 8 września 2022 r. Zatem termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją należy liczyć od tej daty. Nawet gdyby przyjąć hipotetycznie, że doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. nie można utożsamiać z pojęciem "dowiedzenia się o decyzji" zawartym w art. 148 § 2 k.p.a., to z materiału dowodowego wynika, że P. K. co najmniej w dacie 4 stycznia 2023 r. posiadała wiedzę o wydaniu ww. decyzji nakazowej. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 13 grudnia 2022 r. skarżącej zostało skutecznie doręczone zawiadomienie o terminie przeprowadzenia oględzin na nieruchomości zlokalizowanej w miejscowości N. [...] , gm. S. . Z protokołu oględzin przeprowadzonych dnia 4 stycznia 2023 r. na przedmiotowej nieruchomości wynika, iż skarżąca brała w nich udział, a w treści protokołu wskazano na decyzję nr 27/2022 z dnia 22 sierpnia 2022 r. Zdaniem MWINB skarżąca dowiedziała się więc o decyzji najpóźniej w dniu 4 stycznia 2023 r. W ocenie MWINB, skarżąca niewątpliwie posiadała świadomość i wiedzę o istnieniu w obrocie prawnym ww. decyzji, a zwłaszcza o organie który ją wydał, sposobie rozstrzygnięcia sprawy oraz jego skutkach. Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy zgodził się z organem powiatowym, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania nadany w placówce pocztowej w dniu 9 kwietnia 2024 r. należy uznać za złożony z uchybieniem terminu, a przez to niespełniający warunków formalnych, które przewidziano w Kodeksie postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w zażaleniu MWINB stwierdził, że są one niezasadne i nie mogą stanowić podstawy wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego ani reformatoryjnego w przedmiotowe sprawie. W skardze na opisane wyżej postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego P. K. , reprezentowana przez adwokata, podniosła następujące zarzuty: 1. mające istotny wpływ na treść wydanego postanowienia naruszenie art. 9 k.p.a. polegające na zaniechaniu należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego w pierwszej instancji oraz zaniechania czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i nie udzielania im wyjaśnień i wskazówek - m.in. takich jak możliwość złożenia wniosku o legalizację uproszczoną obiektu - co winno skutkować nieważnością postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 zd. 2 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.; 2. mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie a w szczególności zaniechanie przez organ wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. a w aktach brak jest wskazania przyczyn od odstąpienia od zasady z art. 10 § 1 k.p.a., co winno skutkować nieważnością postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 zd. 2 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.; 3. mające istotne znaczenie na treść postanowień naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. i art. 107 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy przez organ odwoławczy - a to zaniechanie rozpoznania zarzutów naruszenia art. 10 k.p.a., które to zarzuty były przedmiotem zaskarżonych odwołań, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji przy rozpoznawaniu środka zaskarżenia przez organ II instancji; 4. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady podejmowania wszelkich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, polegającego na bezzasadnym przyjęciu przez organ, że obiekt przekracza 35 m2 przy czym organ nie dokonał prawidłowego pomiaru a dokonał tylko wizji lokalnej; 5. naruszenie art. 77 § 1 i 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego i dokonania prawidłowego pomiaru obiektu budowlanego; 6. naruszenie art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu wykazania dowodu, że obiekt przekracza 35 m2 - w sytuacji gdy nie zostały przeprowadzone dowody z opinii biegłego w przedmiocie dokładnych pomiarów obiektu; Wskazując zatem na wystąpienie przesłanki nieważnościowej, o której mowa w "art. 156 ust. 7" k.p.a. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień oraz poprzedzających je decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi akcentowano, że skarżąca domagała się przed organem II instancji uchylenia zaskarżonej decyzji o nakazie rozbiórki oraz wstrzymania wykonania decyzji. Zarzucała naruszenie art. 10 k.p.a., z uwagi na fakt, że gdyby przed wydaniem zaskarżonych decyzji znała całokształt akt sprawy rozważyłaby złożenie wniosku o uproszczoną legalizację. Nie zrobiła tego, gdyż nie uzyskała wskazówek od organu I instancji (art. 9 k.p.a.) a to dlatego, że organ nie poinformował jej o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem pierwszych decyzji. Organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonych niniejszą skargą postanowień zobowiązany był zaś do ustosunkowania się do podniesionych zarzutów nieważnościowych (art. 10 k.p.a.) - jednak tego zaniechał. W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Podstawą materialnoprawną wydanych postanowień był przepis art. 149 § 3 k.p.a. zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1143/23 (CBOSA) podkreślił, że postępowanie administracyjne po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania jest podzielone na dwie fazy. We wstępnej fazie postępowania, obejmującej badanie dopuszczalności wznowienia postępowania, organ bada wyłącznie, czy podanie o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 - 145b k.p.a., czy osoba wnosząca podanie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją (badanie kwestii oczywistego braku interesu prawnego), a także czy został zachowany termin do wniesienia podania określony w art. 148 § 1 i 2, art. 145a § 2, art. 145aa § 2 i art. 145b § 2 k.p.a. Tylko gdy z twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie wynika, że brak jest ustawowej przyczyny wznowienia lub gdy oczywiste jest, że osoba wnosząca podanie nie ma przymiotu strony albo termin do złożenia podania nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przeszkodą dla wznowienia postępowania okazało się niedochowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W myśl art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W doktrynie przyjmuje się (patrz: Art. 148, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. prof. dr hab. B. A., prof. dr hab. J. B. 2024, wyd. 19/A.), że strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach [art. 130 § 1, obecnie art. 148 § 1] lub decyzji [art. 130 § 2, obecnie art. 148 § 2] stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Należy więc przyjąć, że zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę. Oczywiście, organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze i może uznać za dostateczny dowód nawet oświadczenie strony, tłumacząc w uzasadnieniu (jeśli jest konieczne...), dlaczego dał wiarę stronie (E. I., J. S., KPA. Komentarz, 1970, s. 253). W wyroku z 18 września 2014 r., sygn. akt II OSK 674/13, CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że: "przepis art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. faktu doręczenia mu decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła z którego pochodzi informacja. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tą ostatnią informację, to nie jest tu konieczne aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy". Podobną wypowiedź znajdziemy w aktualnym orzecznictwie. W wyroku z 21 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 113/22, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest tożsame z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz może pochodzić z innych źródeł, byleby wskazywała na organ, który wydał decyzję i treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Ponieważ art. 148 § 2 k.p.a. dotyczy instytucji wznowienia postępowania, to zasadnie zwraca się uwagę, że przez dowiedzenie się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. W warunkach rozpoznawanej sprawy Sąd podzielił spostrzeżenia organu odwoławczego, że najpóźniejszą datą z jaką można wiązać ustalenie powyższej przesłanki dla ustalenia terminowości wniosku P. K. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z [...] sierpnia 2022 r. jest dzień 4 stycznia 2023 r. W tym bowiem dniu skarżąca brała udział w czynnościach kontrolnych przeprowadzanych przez organu nadzoru celem sprawdzenia wykonania obowiązku wynikającego z tej decyzji. W protokole odnotowano datę, numer i pełną nazwę organu wydającego decyzję nakazową oraz uwagi jakie skarżąca zgłaszała do treści zawiadomienia i dokumentów sporządzanych w toku postępowania. Uprzednio dane te zostały również zawarte w zawiadomieniu o terminie przeprowadzenia oględzin, odebranym przez skarżącą w dniu 13 grudnia 2022 r. (k. 84 akt administracyjnych). Niewątpliwie zatem wniosek o wznowienie postępowania przy odwołaniu się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. złożony pismem z 28 marca 2024 r. został wniesiony z uchybieniem terminu ustalonego przepisem art. 148 § 2 k.p.a. Należy zatem zgodzić się z organami, że zachodziły przesłanki do odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB w M. z [...] sierpnia 2022 r. Prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie zdołały podważyć zarzuty skargi, które nawiązywały do uchybień organów w postępowaniu zakończonym decyzją nakazową rzutujących na brak udziału skarżącej w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Złożenie podania o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu ma ten skutek, że postępowanie co do przyczyn wznowienia nie może być prowadzone. Jako niezasadne jawią się w związku z tym argumenty skargi oparte na wywodzonym naruszeniu art. 9 i art. 10 k.p.a., które odniesiono do wydanych w sprawie decyzji. Kwestia ustaleń faktycznych poprzedzających wydanie decyzji PINB w M., podważanych w drodze zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., równie pozostawała poza zakresem sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.