VII SA/Wa 1394/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przyznania H. T. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

H. T. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku jako osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała męża, córkę i wnuczkę. H. T. posiada dom o pow. 140 m2. Skarżąca wskazała, że otrzymuje emeryturę w wysokości 1368 zł, mąż – w kwocie 1640 zł, córka skarżącej otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1500 zł brutto. Pismem z dnia 1 sierpnia 2014 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytury męża skarżącej lub ostatniego odcinka emerytury; nadesłanie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez córkę; nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego/rachunków bankowych (z okresu ostatnich trzech miesięcy) skarżącej i osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Przy piśmie z dnia 13 sierpnia 2014 r. H. T. nadesłała zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez córkę oraz kserokopię ostatniego odcinka emerytury męża. Jednocześnie oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego, tak jak i mąż, natomiast nie posiada wiedzy, czy córka posiada rachunek bankowy. Wskazała ponadto, że wprawdzie w złożonym formularzu jako osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wymieniła męża i córkę, jednak miała na myśli wyłącznie wspólne zamieszkiwanie pod jednym dachem. Oświadczyła, że pozostaje z mężem w faktycznej separacji, mąż zamieszkuje w osobnym pokoju i prowadzi osobne gospodarstwo. Także córka nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powołane przepisy oraz okoliczności wynikające ze złożonego wniosku i dodatkowych dokumentów uznano, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Jak wynika z nadesłanych dokumentów, skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1368,33 zł netto, jej mąż – w kwocie 1722,27 zł netto, córka skarżącej uzyskuje natomiast wynagrodzenie za pracę w wysokości 1237,20 zł netto miesięcznie. Łącznie dochody te wynoszą 4327,80 zł netto miesięcznie. Wprawdzie skarżąca w piśmie z dnia 13 sierpnia 2014 r. wskazała, że córka i mąż prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, a skarżąca wymieniając ich w formularzu miała na myśli wyłącznie wspólne zamieszkiwanie pod jednym dachem, okoliczność ta pozostaje jednak bez istotnego znaczenia dla rozpoznania wniosku. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 87 w związku z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 788) rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się i dostarczania środków utrzymania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się ponadto, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka, niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego czy faktu pozostawania w nieformalnej separacji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2013 r. II FZ 104/13 LEX nr 1299412, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2010 r. I SA/Bk 49/10 LEX nr 659127). Przy rozpoznawaniu wniosku H. T. należało zatem uwzględnić nie tylko jej dochody, ale również dochody córki oraz męża. Łącznie dochody te wynoszą 4327,80 zł netto miesięcznie (przy czym utrzymują się z nich cztery osoby). Pozwala to na stwierdzenie, że skarżąca będzie w stanie ponieść (bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym) koszty sądowe w niniejszej sprawie, chociażby przy pomocy rodziny. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).