VI SAB/Wa 23/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak- Osetek Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o zgłoszeniu nabycia pojazdu 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do wydania postanowienia; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia; 3. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego M. R. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 28 grudnia 2022 r. M. R. (dalej: "Strona", "Skarżący"), wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "organ", "Kolegium", "SKO") w postępowaniu dotyczącym rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o zgłoszeniu nabycia pojazdu. Skarżący zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "K.p.a."), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu wniósł m.in. o: 1) zobowiązanie SKO do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, 3) orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "P.p.s.a."), w wysokości 200 zł, 5) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wyjaśniła, że 11 października 2021 r., poprzez ePUAP, złożył zażalenie na wydane postanowienie przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Następnie 26 listopada 2021 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, Skarżący złożył na podstawie art. 37 § 1 K.p.a., ponaglenie do załatwienia sprawy. Jak wskazał Skarżący, organ pozostawił ponaglenie bez odpowiedzi i do dnia wniesienia skargo nie rozpoznał zażalenie Skarżącego. Skarżący uzupełnił swoje stanowisko w piśmie z 11 stycznia 2023 r. nadesłanym do Sądu jako uzupełnienie skargi. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o umorzenie postępowania zawisłego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Organ wyjaśnił, że postanowieniem z 26 stycznia 2022 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium uznało, że skoro rozpoznało zażalenie Strony poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia, tym samym nie pozostaje już w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł skargę na bezczynność SKO w rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o zgłoszeniu nabycia pojazdu. Przedmiotowa skarga jest dopuszczalna w świetle art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "P.p.s.a."). Jak wynika z akt administracyjnych, Skarżący przed jej złożeniem wystąpił pismem z 26 listopada 2021 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, z ponagleniem na załatwienie sprawy. Przechodząc do analizy, czy w sprawie miała miejsce bezczynność SKO, należy zauważyć, że postanowieniem z 27 września 2021 r., znak [...]Prezydent m. st. Warszawy odmówił Skarżącemu wydania zaświadczenia o zgłoszeniu nabycia pojazdu. Skarżący pismem z 11 października 2021 r., poprzez ePUAP, złożył zażalenie na wydane postanowienie przez Prezydenta m. st. Warszawy. Organ I instancji przekazał zażalenie SKO 14 października 2021 r. SKO wystąpiło 9 listopada do organu I instancji o nadesłanie dokumentu wskazującego na datę odbioru postanowienia z 27 września 2021 r. Organ I instancji przesłał SKO 19 listopada 2021 r. zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia. Skarżący wniósł ponaglenie do SKO 26 listopada 2021 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, a następnie 28 grudnia 2021 r. skargę do WSA w Warszawie na bezczynność. SKO postanowieniem z 31 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z 27 września 2021 r., Wyjaśnienia wymaga, że organ może dopuścić się bezczynności, którą jest niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Organ jest zatem bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 K.p.a., czy też w terminie określonym w przepisach prawa regulujących daną materię. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. § 2 stanowi, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z § 3 wynika, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgonie z art. 36 § 1 i § 2 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Jak wynika z art. § 1 pkt 1 stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). W niniejszej sprawie SKO nie dochowało terminów załatwienia sprawy określonych w art. 35 K.p.a. Nie zawiadomiło również Skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i nie wskazało nowego terminu załatwienia sprawy, wbrew regulacji wynikającej z art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. SKO zatem dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu zażalenie Strony na postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy. W związku z tym że Kolegium, przed rozpatrzeniem niniejszej skargi wydało postanowienie rozpoznające zażalenie Strony na postanowienie prezydenta m. st. Warszawy, Sąd w punkcie 1 wyroku w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a,, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania SKO do wydania postanowienia. Stwierdzając wystąpienie bezczynności, Sąd dał temu wyraz w punkcie 2 wyroku, orzekając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a sąd miał ponadto obowiązek ocenić czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, sposób działania organu narusza w sposób rażący wynikające z art. 35 K.p.a. terminy oraz załatwienia sprawy, a tym samym wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości i prostoty postępowania, jak również obowiązek informacyjny wynikający z art. 36 K.p.a., a konsekwencji zasadę pogłębiania zaufania strony do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ poza wystąpieniem do organu I instancji o nadesłanie dokumentu wskazującego na datę odbioru postanowienia z 27 września 2021 r., nie podjął żadnych formalnych czynności w sprawie Skarżącego. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę, organ nie podał żadnych racjonalnych wyjaśnień swojej bezczynności. W orzecznictwie wskazuje się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić m.in., gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest efektem działania (zaniechania organu), które można interpretować jako unikanie podjęcia rozstrzygnięcia bądź lekceważenia praw podmiotu domagającego się czynności od organu (vide m.in. wyroki: WSA w Warszawie z 13 listopada 2007 r., sygn. I SAB/Wa 406/17; NSA z 7 czerwca 2016 r., II OSK 1810/16, WSA w Białymstoku z 19 września 2017 r. – orzeczenia dostępne w CBOiSA). W ocenie Sądu, taka sytuacja ma miejsce w sprawie. Z tych względów, zdaniem Sądu uznać należy, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono w punkcie 3 wyroku. Z kolei treść art. 149 § 2 P.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że środki ochrony prawnej przewidziane w tym przepisie tj. wymierzenie organowi grzywny i przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej mają charakter fakultatywny i ich zastosowanie pozostaje w sferze uznania sądu rozpatrującego konkretną sprawę. Instrument procesowy, o którym mowa, jest rozwiązaniem nowym na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Został przez ustawodawcę wprowadzony, ponieważ dotychczas istniejące środki ochrony prawnej przed bezczynnością i przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organy administracji publicznej okazały się niewystarczające. Zapewnić ma on możliwość udzielenia przez sąd administracyjny bardziej efektywnej ochrony jednostki. Obok funkcji represyjnej i prewencyjnej, które realizowane są także przez wymierzenie grzywny, przyznanie skarżącej sumy pieniężnej pełni również funkcję kompensacyjną – za krzywdę której doznała na skutek wadliwego działania administracji publicznej. W niniejszej sprawie wymierzona organowi grzywna, w ocenie Sądu – w adekwatnej wysokości do zaistniałego stanu rzeczy - ma nakłonić Kolegium do respektowania obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wiec na zasądzoną kwotę składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł.