Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VI SA/Wa 2750/22

VI SA/Wa 2750/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-19

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
19 stycznia 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Łukasz Jarocki (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 lipca 2022 r. nr DZP-III.6110.182.2022 w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

K. S. (dalej: "skarżąca" lub "strona") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 22 lipca 2022 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") utrzymującą w mocy uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z 9 marca 2022 r. nr [...] (dalej: "uchwała Prezydium z 9 marca 2022 r.") oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z 29 grudnia 2021 r. nr [...] (dalej: "uchwała Rady OIRP w K. z 29 grudnia 2021 r.") w sprawie odmowy wpisu skarżącej na listę radców prawnych. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 31 ust. 2a i art. 29² ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166; dalej: "ustawa o radcach prawnych"). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym: W dniu 31 maja 2021 r. skarżąca złożyła do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (dalej także: "Rada OIRP w K.") wniosek o wpis na listę radców prawnych innej Izby niż Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. (dalej: "OIRP w K.") oraz o wyłączenie Rady ORIP w K. od załatwienia przedmiotowej sprawy. Uchwałą z 26 czerwca 2021 r. nr [...] Rada OIRP w K., uznając się za niewłaściwą, na podstawie art. 31 ust. 1-2 ustawy o radcach prawnych przekazała wniosek skarżącej z 31 maja 2021 r. do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie (dalej także: "Prezydium"). Uchwałą z dnia 27 sierpnia 2021 r. nr [...] Prezydium, uznało się za organ niewłaściwy do rozpoznania wniosku strony i na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazało Radzie OIRP w K. wniosek skarżącej wskazując, że jest ona właściwym organem do załatwienia przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono m.in., że uchwałę w sprawie wpisu podejmuje rada okręgowa izby radców prawnych właściwa odpowiednio ze względu na – miejsce odbycia aplikacji radcowskiej, miejsce złożenia wniosku lub miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis. Wskazano, że ze względu na miejsce złożenia wniosku (K.) oraz miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis (S.) organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Rada OIRP w K.. Ponadto podkreślono, że w świetle art. 25 § 1 k.p.a. brak jest przesłanek do wyłączenia organu, gdyż sprawa nie dotyczy interesów majątkowych osób wskazanych w tym przepisie. Po rozpoznaniu sprawy, uchwałą z 29 grudnia 2021 r., Rada OIRP w K. odmówiła wpisu skarżącej na listę radców prawnych. W uzasadnieniu wskazano, że przyczyną skreślenia strony z listy radców prawnych było orzeczenie dyscyplinarne o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych). Rada stwierdziła, że od 30 września 2008 r. skarżąca nie mogła legalnie wykonywać zawodu radcy prawnego i nie mogła także ubiegać się o ponowny wpis na listę przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 65 ust. 2c ustawy o radcach prawnych). Ponadto ustaliła, że na dzień złożenia wniosku o ponowny wpis skarżąca nie wykonywała zawodu radcy prawnego od 12 lat i 8 miesięcy, tj. od 30 września 2008 r. licząc do 1 czerwca 2021 r. Dodatkowo w uzasadnieniu wyjaśniono, że w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 29² ust. 1 ustawy o radcach prawnych, przez co najmniej 10 lat nie wykonywała zawodu podlega ponownemu wpisowi na listę radców prawnych po złożeniu egzaminu radcowskiego. Obowiązku złożenia egzaminu nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 tej ustawy. Od powyższej uchwały skarżąca złożyła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie. Prezydium uchwałą z 9 marca 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.. Strona wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości (dalej także: "MS" lub "organ"), w którym w całości zaskarżyła uchwałę Prezydium, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z uchwałą Rady OIRP w K. i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu lub o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Po rozpatrzeniu sprawy Minister Sprawiedliwości stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z 22 lipca 2022 r. utrzymał w mocy uchwałę Prezydium. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję Ministra Sprawiedliwości z 22 lipca 2022 r. Ponadto wniosła: 1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. o uwzględnienie skargi, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzających ją uchwał argumentując, iż zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 2a i art. 29² ustawy o radcach prawnych oraz na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 24, art. 25, art. 27 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, albowiem skarżąca wnioskowała o przekazanie wniosku z 31 maja 2021 r. do rozpoznania Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Poznaniu po wyłączeniu Rady OIRP w K. z powodu jej "kryminogennego" postępowania w sprawie dotychczasowych wniosków strony o ponowny wpis na listę radców prawnych, tj. wniosków z 5 listopada 2010 r., z 17 lipca 2020 r. oraz z 31 maja 2021 r.; lub 2) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzających ją uchwał: Prezydium Rady OIRP w K. i przekazanie wniosku skarżącej z 31 maja 2021 r. o wpis na listę radców prawnych do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu celem jego rozpoznania; 3) wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych z art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 22 oraz art. 32 ust. 1 i 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, z uwagi na brak konstytucyjnego obowiązku przynależności radców prawnych do samorządu radcowskiego; 4) na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), wniosła o zawieszeniu postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku z 11 października 2021 r. o stwierdzenie nieważności uchwały Prezydium z 27 sierpnia 2021 r. nr [...]i rozpoznanie wniosku o wyłączenie Rady OIRP w K. w sprawie wniosku skarżącej o wpis na listę radców prawnych z 31 maja 2021 r., ponieważ rozstrzygniecie w tej kwestii ma istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania – aktualnie toczy się postępowanie przed WSA w Warszawie ze skargi z 30 czerwca 2022 r. na uchwałę Prezydium z 28 kwietnia 2022 r. nr [...]; 5) dopuszczenie dowodów z następujących dokumentów: a. sygn. akt VI SA/Wa 1216/21 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na okoliczność toczącego się postępowania o wpis na listę radców prawnych OIRP w K. na podstawie wniosku skarżącej z 17 lipca 2020 r.; b. sygn. akt VI SA/Wa 1752/15 na okoliczność niewykonania wyroku WSA w Warszawie z 2 lutego 2016 r. przez Radę OIRP w K. o wpis na listę radców prawnych na postawie wniosku skarżącej z 5 listopada 2010 r.; c. sygn. akt [...] Prokuratury Rejonowej w S.u – prawomocne postanowienie z 23 kwietnia 2021 r. w sprawie umorzenia dochodzenia wobec skarżącej z zawiadomienia Rady OIRP w K. o rzekome sfałszowanie legitymacji radcy prawnego przez skarżącą, na okoliczność uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego do 8 czerwca 2011 r., potwierdzonych pieczątkami OIRP w K. na legitymacji radcy prawnego skarżącej do 2011 r. oraz na okoliczność fałszywego zawiadomienia Rady OIRP w K. po tym jak 17 lipca 2020 r. skarżąca wniosła o ponowny wpis na listę radców prawnych w K.; d. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w S.u, na okoliczność toczącego się postępowania z fałszywego zawiadomienia Rady OIRP K. o rzekome przywłaszczenie tytułu radcy prawnego przez skarżącą; e. sygn. akt [...] Prokuratury Rejonowej w S.u na okoliczność posiadanych uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego do 8 czerwca 2011 roku; f. sygn. akt II GSK 515/10 NSA w zw. z sygn. akt VI SA/Wa 1299/09 WSA w Warszawie, na okoliczność uprawomocnienia się orzeczenia o wykreśleniu wpisu skarżącej z listy radców prawnych OIRP w K. z dniem 8 czerwca 2011 r.; g. z akt postępowania Prezydium z wniosku skarżącej z 3 czerwca 2022 r. stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] z 29 października 2020 r. Rady OIRP w K. w sprawie pozostawienia wniosku skarżącej z 17 lipca 2020 r. o ponowny wpis na listę radców prawnych bez rozpoznania wskutek rzekomego nieusunięcia braków formalnych wniosku poprzez niezałączenie oświadczenia na urzędowym formularzu mimo pisemnego oświadczenia o złożonych oświadczeniach lustracyjnych, znajdujących się w aktach osobowych skarżącej oraz nieopłacenia wniosku kwotą 1.560 zł mimo złożenia wniosku o zwolnienie z opłaty i do dnia dzisiejszego nierozpoznanego; h. akt postępowania Prezydium z wniosku skarżącej z 20 października 2021 r. o stwierdzenie nieważności uchwały Rady OIRP w K. z dnia 29 października 2020 r. nr [...] w sprawie złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa z art. 270 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny tj. sfałszowania legitymacji radcy prawnego przez skarżącą oraz popełnieniu wykroczenia z art. 61 § 1 ustawy z 20 maja 1971 Kodeks wykroczeń przez skarżącą tj. przywłaszczenia tytułu radcy prawnego; i. akt postępowania dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w sprawie r.pr. pani A. G, sygn. akt. [...], sygn. akt [...] w sprawie "bezprawnych" orzeczeń i jednoczesnego pełnienia funkcji Wicedziekana OIRP w K. i Wiceprezesa KIRP przez r.pr. panią A. G. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności uchwał w sprawie wyboru r.pr. pani A. G. na Wicedziekana OIRP w K. i Wiceprezesa KIRP. W uzasadnieniu skargi strona poniosła m.in., że zaskarżona decyzja, uchwała Prezydium z 9 marca 2022 r. oraz uchwała Rady OIRP w K. z 29 grudnia 2021 r. są sprzeczne z prawem. Ponadto podniosła, że Rada OIRP w K. zignorowała wniosek skarżącej o wyłącznie tego organu i przekazanie wniosku do OIRP w Poznaniu. Zdaniem strony uchwała Rady OIRP w K. z 29 grudnia 2021 r. jest nieważna z mocy prawa, gdyż została podjęta przez osobę nieupoważnioną, nie zawiera składu Rady oraz podpisów. Z kolei uchwała Prezydium z 9 marca 2022 r. jest nieważna z mocy prawa, gdyż nie zawiera podpisów wszystkich członków Prezydium, lecz tylko Prezesa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyznaczenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie jest ona zasadna. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wpis osoby, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, lub osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 i 2, następuje na ich wniosek. Uchwałę w sprawie wpisu podejmuje rada okręgowej izby radców prawnych właściwa odpowiednio ze względu na - miejsce odbycia aplikacji radcowskiej, miejsce złożenia wniosku lub miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis. Strona nie wykazała, że jest osobą, o której mowa w art. 25 ust. 1 i 2. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że miejscem zamieszkania skarżącej jest S., zaś wniosek o wpis został złożony do Rady OIRP w K.. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z załączonym do akt osobowych CV skarżącej, odbyła ona aplikację radcowską w latach 1988-1991 w OIRP w K.. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organem rzeczowo i miejscowo właściwym do rozpoznania wniosku skarżącej z 31 maja 2021 r. w I instancji była Rada OIRP w K.. Jak słusznie podkreślił MS, stosowanie do art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zatem Prezydium uchwałą nr [...]z 27 sierpnia 2021 r., prawidłowo uznało się za organ niewłaściwy do rozpoznania wniosku skarżącej i na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazało wniosek o wpis na listę radców prawnych Radzie OIRP w K.. Zgodnie z art. 25 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3; 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. W ocenie Sądu organ słusznie wskazał, że brak jest podstaw do wyłączenia Rady OIRP w K. na podstawie art. 25 § 1 k.p.a., gdyż sprawa nie dotyczy interesów majątkowych osób wskazanych w tym przepisie. Stosowanie do art. 27 § 1 k.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu. W świetle art. 24 § 1 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: 1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; 2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; 3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3; 5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; 6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne; 7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej. Zgodnie z art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że w postępowaniu o wpis skarżącej na listę radców prawnych, nie uczestniczyły Dziekan Rady OIRP w K. Anna Ignaczak oraz Wicedziekan OIRP w K. A.G.. Z listy członków Rady OIRP w K. podejmujących uchwałę z 29 grudnia 2021 r. (akta administracyjne k. 48) wynika, że w głosowaniu brało udział jedenastu członków Rady, wobec których skarżąca nie zgłosiła zarzutów, które uzasadniałyby wyłączenie ich od udziału w postępowaniu w trybie art. 27 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, że w stosunku, do któregokolwiek członka Rady OIRP w K. biorącego udział w głosowaniu zachodziły przesłanki jego wyłącznie na podstawie art. 27 § 1 lub 24 § 1 k.p.a. Strona, poza zarzutami formułowanymi w skardze, nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na konieczność wyłączenia poszczególnych członków Rady OIRP w K.. Należy podkreślić, że w głosowaniu nad uchwałą Prezydium z 9 marca 2022 r. nie brała udziału pani A.G. (k. 46). Wobec pozostałych członków Prezydium, skarżąca nie formułowała zarzutów uzasadniających wyłączenie, któregokolwiek z nich od udziału w głosowaniu. W ocenie Sądu uchwała nr [...] Rady OIRP w K. oraz utrzymująca ją w mocy uchwała Prezydium z 9 marca 2022 r., zostały podjęte bez naruszenia przepisów dotyczących wyłączenia członka organu kolegialnego tj. art. 24 § 1 oraz art. 24 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu jednoosobowego podpisania zaskarżonych uchwał Rady OIRP w K. oraz Prezydium, odpowiednio przez panią E.K. (ówczesnego Sekretarza Rady OIRP w K.) oraz pana W.C. (Prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych), organ prawidłowo wskazał, że obie uchwały zostały podjęte w trybie art. 14hb ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: "ustawa o COVID-19"). Zgodnie z art. 14hb ust. 1 tej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, kolegialne organy samorządów zawodowych, a także ich organy wykonawcze oraz inne organy wewnętrzne mogą podejmować uchwały przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość lub w trybie obiegowym. Z kolei zgodnie z 14hb ust. 2 ustawy o COVID-19 uchwała podjęta w trybie, o którym mowa w ust. 1, jest ważna, gdy wszyscy członkowie danego organu zostali powiadomieni o treści projektu uchwały i terminie oddania głosu oraz w głosowaniu wzięła udział co najmniej połowa członków tego organu. W przypadku projektu uchwały dotyczącej wyborów dokonywanych przez organy samorządów zawodowych członków danego organu powiadamia się o imieniu i nazwisku kandydatów oraz o liczbie mandatów w danych wyborach. W myśl art. 14hb ust. 4 ustawy o COVID-19 uchwałę podjętą w trybie, o którym mowa w ust. 1, podpisuje przewodniczący organu kolegialnego albo inny upoważniony przez niego członek tego organu biorący udział w głosowaniu. W oparciu o tę regulację, podjęta przez Radę OIRP w K. uchwała z 29 grudnia 2021 r. została podpisana przez panią E.K., Sekretarz Rady OIRP w K., z uwagi na wyłączenie się od udziału przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy A.I. – Dziekan Rady OIRP w K.. Z kolei uchwałę Prezydium z 9 marca 2022 r. jako przewodniczący organu kolegialnego, podpisał pan W.C.. Zarówno członkowie Rady OIRP w K. jak i Prezydium zostali powiadomieni o treści projektu uchwał i terminie oddania głosu zaś w głosowaniu wzięła udział co najmniej połowa członków danego organu. Obie uchwały zawierały odpowiednią podstawę prawną (w przypadku uchwały Prezydium z 9 marca 2022 r. przepisy ustawy o COVID zostały wymienione na końcu dokumentu – k. 12). W ocenie Sądu organ słusznie wskazał, że obie uchwały zostały wydane bez naruszeń przepisów postępowania powodujących ich nieważność (art. 156 § 1 k.p.a.) lub mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd podziela również stanowisko organu oparte na orzecznictwie NSA oraz literaturze, zgodnie z którym w przypadku zbiegu odwołania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, tryb odwoławczy ma pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym między innymi stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Wynika to z faktu, że organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ stosujący art. 156 § 1 k.p.a. Dla załatwienia odwołania powinno być podjęte jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 k.p.a. i to także wówczas, gdyby spełnione były przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem, gdy decyzja podlega kontroli organu odwoławczego, zbędne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2014 r., II OSK 537/14, LEX nr 1572757 oraz B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, s. 614, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Lex, Wyd. 4, s. 940). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania, określone w art. 97 § 1 i 98 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących niekonstytucyjności przepisów art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych, z uwagi na brak obowiązku przynależności radców prawnych do samorządu radcowskiego, skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z takim pytaniem w trybie przepisów ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2393). Podstawą do przedstawienia przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego muszą być bowiem uzasadnione wątpliwości sądu, a nie strony (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2004 r. OSK 971/04); w tej sprawie jednak Sąd wątpliwości nie ma. Tym samym żądania strony w tym zakresie nie obligują składu orzekającego do wystąpienia z takim pytaniem (por. wyrok NSA z 18 lipca 2018 r. w sprawie I OSK 405/18 i powołane tam orzecznictwo). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o wpis na listę radców prawnych w trybie art. 29² ustawy o radcach prawnych, na wstępie należy wskazać, że strona była radcą prawnym i orzeczeniem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z 12 czerwca 2006 r. (sygn. akt [...]) orzeczono wobec niej karę pozbawienia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego. Na skutek wniesionego odwołania, orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego z 5 września 2007 r. (sygn. akt [...]) utrzymano w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego I instancji, które uprawomocniło się 30 września 2008 r. Czynność skreślenia skarżącej z listy radców prawnych została dokonana uchwałą Rady OIRP w K. z 4 listopada 2008 r. nr [...] o skreśleniu z listy radców prawnych. Przedmiotowy wniosek skarżącej o wpis na listę radców prawnych został złożony 31 maja 2021 r. Wobec faktu, że skarżąca została skreślona z listy radców prawnych OIRP w K. na mocy orzeczenia dyscyplinarnego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, a więc z przyczyny wymienionej w art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych, jej uprawnienia do ponownego wpisu należy rozpatrzyć w kontekście art. 29² ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z art. 29² ust. 1 tej ustawy osoba skreślona z listy radców prawnych z przyczyn, o których mowa w art. 29 pkt 1, 3-4a i 6, podlega na swój wniosek ponownemu wpisowi na listę, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 24 ust. 1, z uwzględnieniem art. 65 ust. 2c. Z kolei w świetle art. 29² ust. 2 jeżeli osoba, o której mowa w ust. 1, przez co najmniej 10 lat nie wykonywała zawodu podlega ponownemu wpisowi na listę radców prawnych po złożeniu egzaminu radcowskiego. Obowiązku złożenia egzaminu nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 25 ust. 1. Z kolei według art. 65 ust 2c ustawy o radcach prawnych, kara pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego pociąga za sobą skreślenie z listy radców prawnych bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę radców prawnych przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. W świetle wskazanych regulacji należy jednoznacznie stwierdzić, że od dnia 30 września 2008 r. skarżąca nie mogła legalnie wykonywać zawodu radcy prawnego i nie mogła także skutecznie ubiegać się o ponowny wpis na listę radców prawnych przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary dyscyplinarnej pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Po tym okresie ubieganie się o ponowny wpis wiążę się z wymogiem złożenia egzaminu radcowskiego (art. 29² ust. 2 ustawy o radcach prawnych), którego skarżąca nie złożyła. Skarżąca nie wykazała także, że należy do kategorii osób o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, co do których obowiązku złożenia egzaminu nie stosuje się. Organ słusznie wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek strony z 31 maja 2021 r. o wpis na listę radców prawnych, złożony po upływie ponad 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary dyscyplinarnej pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony przez organy samorządu zawodowego. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że wniosek o wpis został złożony przed upływem 10 lat od formalnego skreślenia skarżącej z listy radców prawnych. Sąd podziela i przyjmuje za swoje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 8 czerwca 2011 r. sygn. akt, II GSK 515/10, zgodnie z którym, z regulacji art. 29 ustawy o radcach prawnych wynika, że status radcy prawnego wiąże się z uprawnieniem do wykonywania zawodu radcy prawnego, a nie jego faktycznym wykonywaniem. Utrata tego statusu nie następuje jednakże z chwilą skreślenia z listy radców prawnych, lecz w przypadku orzeczenia sądu dyscyplinarnego orzekającego utratę prawa wykonywania tego zawodu z chwilą jego uprawomocnienia się. Skreślenie z listy radców prawnych w takiej sytuacji ma jedynie charakter formalny. W ocenie Sądu wniosek skarżącej z 31 maja 2021 r. o ponowny wpis na listę radców prawnym wobec ustawowego wymogu złożenia egzaminu radcowskiego, jest więc niezasadny. Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w skardze, w ocenie Sądu nie zasługiwały one na uwzględnienie, gdyż wskazują na okoliczności niemające znaczenia dla sprawy. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości żadnych ze wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. W sprawie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego, została wskazana i wyczerpująco uzasadniona podstawa prawna rozstrzygnięcia. Tym samym - mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 października 2022
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Sędziowie
Łukasz Jarocki /sprawozdawca/ Magdalena Maliszewska Sławomir Kozik /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny