V SAB/Wa 42/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w przedmiocie postępowania wyjaśniającego postanawia: odrzucić skargę.

K. S., dalej "Skarżący" lub "Strona" za pośrednictwem platformy elektronicznej e-puap złożył skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej "Prezes UOKiK" lub "organ", poprzez: "nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i niepodejmowanie od lat żadnych konkretnych działań w sprawie licznych zawiadomień organu o prowadzonej od roku 2018 przez (...).pl polityki dopłat do wysyłek dla sprzedawców działających w serwisie (...), jeżeli ci zgodzą się zaniżać koszty wysyłek zgodnie z zaleceniami portalu (...).pl.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania, czy w przedmiotowej sprawie skarga jest dopuszczalna. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.". Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podkreślić należy, że nie każdy przejaw braku działalności organów administracji podlega jurysdykcji sądu administracyjnego. Bezczynność organu dotyczy sytuacji, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Skarga na bezczynność ma w tej sytuacji na celu zobligowanie organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Reasumując rozważania w przedmiocie dopuszczalności skargi na bezczynność organu stwierdzić należy, że warunkiem jej spełnienia jest wystąpienie określonej podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. W niniejszej sprawie skarżona jest bezczynność organu w zakresie przeprowadzenia czynności wyjaśniających w związku z cyt. Skarżącego: "licznymi zawiadomieniami" o udostępnionej przez (...).pl usłudze (...). Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 275), dalej "u.o.k.i.k.", Prezes Urzędu może wszcząć z urzędu, w drodze postanowienia, postępowanie wyjaśniające, jeżeli okoliczności wskazują na możliwość naruszenia przepisów ustawy, w sprawach dotyczących określonej gałęzi gospodarki, w sprawach dotyczących ochrony interesów konsumentów oraz w innych przypadkach, gdy ustawa tak stanowi. Wskazać należy, że postępowanie wyjaśniające jest nieobligatoryjnym, prowadzonym bez udziału stron sformalizowanym postępowaniem służącym realizacji zadań nałożonych na Prezesa UOKiK w zakresie ochrony konkurencji i konsumentów. Postępowanie wyjaśniające, służy zwykle wstępnemu wyjaśnieniu sprawy i co do zasady poprzedza wszczęcie innego postępowania określonego w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Artykuł 48 ust. 2 pkt 1, 1a, 2, 4 i 5 u.o.k.i.k. wskazuje, że podstawowym celem postępowania wyjaśniającego jest zgromadzenie materiału dowodowego pozwalającego na podjęcie decyzji o zasadności wszczęcia postępowania antymonopolowego. O wszczęciu postępowania wyjaśniającego decyduje jednostronnie Prezes Urzędu, choć źródłem wiedzy o okolicznościach wskazujących na możliwość naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów może być przykładowo konsument lub przedsiębiorca, który złożył skargę, bądź zawiadomienie, o którym mowa w art. 86, 99a lub 100 u.o.k.i.k. Przepisy u.o.k.i.k. nie określają minimalnego poziomu wiedzy, jaką o domniemanym naruszeniu powinien posiadać organ administracji, aby wszczęcie postępowania uznać za uzasadnione, dlatego też jego decyzja w tym zakresie jest całkowicie suwerenna i nie podlega kontroli. Jedną z cech charakterystycznych postępowania wyjaśniającego jest jego "bezstronność". Status strony nie przysługuje zatem ani przedsiębiorcy, którego zachowanie jest przedmiotem badania - wstępnej oceny Prezesa UOKiK pod kątem naruszenia przepisów u.o.k.i.k., ani też przedsiębiorcy wezwanemu w postępowaniu wyjaśniającym do przekazania określonych informacji i dokumentów. Brak udziału stron jest najistotniejszym wyróżnikiem postępowania wyjaśniającego (Stawicki Aleksander (red.), Stawicki Edward (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, wyd. II, Opublikowano: WK 2016). Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.o.k.i.k., każdy może zgłosić Prezesowi Urzędu na piśmie zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk ograniczających konkurencję wraz z uzasadnieniem. Zgodnie natomiast z art. 100 ust. 1 u.o.k.i.k., każdy może zgłosić Prezesowi Urzędu na piśmie zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgłaszającemu zawiadomienie organ przekazuje informację na piśmie o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem, w terminie określonym w art. 35-37 k.p.a. (art. 86 ust. 4 oraz art. 100 ust. 3 w zw. z art. 86 ust. 4 u.o.k.i.k.). Mając na uwadze powyższe rozważania, zakres żądania Strony oraz biorąc pod uwagę treść art. 3 § 2 p.p.s.a., bezczynność lub przewlekłość organu w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, nie jest kwestią, która podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Rozpatrzenia przesłanego do Prezesa UOKiK zawiadomienia stanowiącego sygnał konsumencki o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia, nie stanowi tzw. innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podobnie jak w odniesieniu do zawiadomienia o sposobie rozpatrzenia wniosku lub skargi określonych w dziale VIII k.p.a. - informacja o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia o podejrzeniu naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi czynność materialno-techniczną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 1035/11). Postępowanie wyjaśniające jest prowadzone w sprawie, a nie wobec określonych podmiotów. Jego cechą jest również brak stron postępowania. Informacja o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia nie przyznaje zawiadamiającemu statusu strony postępowania, gdyż postępowania są wszczynane z urzędu przez Prezesa UOKiK, tym samym nie dotyczy ona uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. glosa Małgorzaty Sieradzkiej do postanowienia NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 1035/11; Postępowanie przez Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zakresie przeciwdziałania praktykom ograniczającym konkurencję, Katarzyna Róziewicz-Ładoń, Lex 2011, Komentarz do art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Konrad Kohutek, Lex 2014) Reasumując, przedmiot skargi nie spełnia kryteriów bezczynności podlegającej zaskarżeniu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Stwierdzić więc należy brak kognicji Sądu do rozpoznania niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.