IV SO/Wr 11/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 28 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Legnicy za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Prokuratorowi Okręgowemu w Legnicy grzywnę w wysokości 300 (słownie: trzysta) złotych; II. zasądzić od Prokuratora Okręgowego w Legnicy na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 15 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek M. M. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Legnicy (dalej: organ, Prokurator) za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz zwrócił wnioskodawcy 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 15 września 2022 r. strona wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w Legnicy grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Wskazał, że wniosek o wymierzenie grzywny zawiera uzasadnienie nadesłane w formacie uniemożliwiającym jego odczytanie. Odrzucając wniosek, sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek o wymierzenie grzywny jest pismem wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne, zatem w myśl art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) stosować do niego należy odpowiednio przepisy o skardze. Zwrócił uwagę, że jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, merytoryczne rozpoznanie skargi (wniosku) poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga (wniosek) jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, wniesiona jest przez uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie oraz opłacona wpisem (w przypadku braku zwolnienia). Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze (wnioskowi) dalszego biegu, co prowadzi do odrzucenia z art. 58 § 1 p.p.s.a. Wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega bowiem odrzuceniu wówczas, gdy brak właściwości sądu administracyjnego jest oczywisty. Sąd ten stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie strona wystąpiła o wymierzenie grzywny w sprawie skargi na bezczynność Prokuratora w przedmiocie udostępnienia informacji odnośnie zakończonego postępowania karnego. Sprawy regulowane procedurą karną nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Zdaniem sądu pierwszej instancji sądy administracyjne nie sprawują kontroli nad sposobem udostępniania stronom akt w postępowaniach karnych, ani też nie nadzorują organów prokuratury w zakresie prowadzonych w indywidualnych sprawach postępowań przygotowawczych. Tym samym skarga do sądu administracyjnego nie służy w sprawach tego rodzaju, zatem sąd ten odrzucił przedmiotowy wniosek, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł wnioskodawca. Podniósł w nim, że nakaz przekazania skargi do sądu jest kategoryczny, a kwestie techniczne nie mogą stanowić pretekstu do unikania stosowania prawa. Postanowieniem z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt III OZ 216/23 Naczelny Sąd Administracyjnych uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2023 r. W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji wskazał, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny jest: 1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. (w niniejszej sprawie zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p.), bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Przesłanką niedopuszczalności wniosku o wymierzenie ww. grzywny nie jest ewentualna niedopuszczalność skargi, której to organ nie przekazał do sądu. Rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny merytorycznie, sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu i czy są one uzasadnione. W oparciu o te ustalenia sąd oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: u.p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 u.p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 u.p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 u.p.p.s.a. Mając na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzekazanie skargi z zakresu dostępu do informacji publicznej, w sprawie należało wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do u.p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 u.p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 u.p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 u.p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca, mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego, ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 328/12). Zaznaczyć trzeba, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W rozpoznawanej sprawie okoliczność bezsporną stanowi fakt, że wnioskodawca wniósł skargę do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu drogą elektroniczną w dniu 26 lipca 2022 r. Organ potwierdził wniesienie skargi w tym dniu. Tym samym, zgodnie z treścią art. 54 § 2 u.p.p.s.a., organ powinien przekazać tę skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 15 dni od jej wniesienia. Organ przekazał skargę dopiero 2 grudnia 2022 r. tj. z ponad czteromiesięcznym opóźnieniem. W tym miejscu wskazać należy, że nie może być uzasadnieniem dla niewywiązania się z obowiązku z art. 54 § 2 u.p.p.s.a. argument odnoszący się do błędów technicznych organu przy przyjmowaniu skargi. Problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych, nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 złotych. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku oraz charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), okres zwłoki w nieprzekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy, jak również okoliczność, że do dnia wydania niniejszego postanowienia organ wypełnił obowiązek ustawowy z art. 54 § 2 u.p.p.s.a. i przekazał skargę. W ocenie Sądu, grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 u.p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 u.p.p.s.a.