IV SAB/Wr 782/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi M. Ł. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie przekreślenia omyłkowego wpisu do rejestru zabytków postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

Pismem z 20 VIII 2024 r. M. Ł. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej "DWKZ") w przekreśleniu omyłkowego wpisu miasta Szklarskiej Poręby w rejestrze zabytków województwa dolnośląskiego pod nr A/1815/611/J dokonanego na podstawie decyzji Konserwatora Zabytków Wojewódzkiego Jeleniogórskiego z 26 II 1980 r. (dalej "decyzja"). Skarżąca podniosła, że ww. decyzja nie jest ostateczna oraz natychmiast wykonalna, przez to wpis w rejestrze jest omyłkowy. Nadmieniła, że pismem z dnia 1 VIII 2024 r. wniosła ponaglenie wzywające DWKZ do przekreślenia z urzędu wspomnianego wpisu. Skarżąca powołała się przy tym na § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 V 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r. poz. 56), dalej "rozporządzenie MKiDN". W ocenie skarżącej wpis do rejestru zabytków stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "ppsa", co pozwala na jego zaskarżenie do sądu administracyjnego, jak również bezczynności dotyczącej usunięcia wpisu. W odpowiedzi na skargę DWKZ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w stosunku do decyzji nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w § 5 ust. 2 rozporządzenia MKiDN. Natomiast czynność, jaką jest przekreślenie wpisu zielonym atramentem w księdze rejestru (omyłkowy wpis), nie jest równoznaczna ze skreśleniem zabytku z rejestru zabytków. Skreślenie z rejestru zabytków, zgodnie z art. 13 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W sprawie nie wystąpiła bezczynność organu, bowiem obszar miasta Szklarskiej Poręby nie został wpisany do rejestru zabytków omyłkowo, lecz na podstawie obowiązującej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ppsa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 ppsa, sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 VI 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 VIII 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 XI 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z powyższej regulacji wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle określonych ustawą. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych, będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd po przeanalizowaniu treści skargi stwierdził, że kwestie stanowiące jej przedmiot nie są objęte zakresem właściwości sądu administracyjnego, co przesądza o niedopuszczalności skargi. Jak wynika ze skargi, skarżąca zarzuciła DWKZ bezczynność w zakresie przekreślenia omyłkowego wpisu w rejestrze zabytków, jako dokonanego na podstawie wadliwej decyzji. Czynność taką należało – zdaniem skarżącej - przeprowadzić z urzędu stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia MKiDN. W myśl tego przepisu, w przypadku gdy w księdze dokonano omyłkowego wpisu lub postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zostało umorzone na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji przez właściwy organ lub na podstawie orzeczenia sądu, cały wpis przekreśla się linią biegnącą od lewego górnego narożnika rubryki "numer rejestru" do prawego dolnego narożnika rubryki "skreślenie z rejestru", wykonaną zielonym atramentem. Sąd zwraca uwagę, że przez czynność organu administracji publicznej, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej podjętą przez organ administracji publicznej dotyczącą stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Taka czynność musi więc wywoływać określone skutki prawne. Tymczasem uregulowane w § 5 ust. 2 rozporządzenia MKiDN "przekreślenie" wpisu w rejestrze zabytków stanowi czynność stricte techniczną i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Zauważyć należy, że w świetle § 5 ust. 2 rozporządzenia MKiDN przekreślenie następuje, gdy wpis jest omyłkowy (np. wpisano inny zabytek niż wskazany w decyzji) albo nastąpiło umorzenie postępowania w sprawie wpisu na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o wpisie przez właściwy organ lub na podstawie orzeczenia sądu. Skutki prawne związane z objęciem ochroną zabytku wpisanego do rejestru wynikają wyłącznie z decyzji administracyjnej w przedmiocie wpisu, nie zaś z czynności technicznej wpisu do rejestru. Analogicznie jest w przypadku decyzji umarzającej postępowanie, uchylającej decyzję o wpisie do rejestru zabytków lub stwierdzającej jej nieważność. To wyłącznie taka decyzja rodzi skutki prawne, a nie czynność techniczna przekreślenia wpisu w rejestrze. W konsekwencji stwierdzić należy, że czynność przekreślenia wpisu w rejestrze zabytków nie stanowi czynności lub aktu z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, bowiem nie rodzi skutków prawnych. Tym samym dokonanie takiej czynności jak i bezczynność lub przewlekłość w tym zakresie nie jest objęta zakresem kognicji sądu administracyjnego. Skoro sprawa niniejsza nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.