II SAB/Ol 79/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na bezczynność Burmistrza Lidzbarka Warmińskiego w rozpoznaniu wniosku o wykreślenie budynku z gminnej ewidencji zabytków postanawia odrzucić skargę.

W dniu 5 czerwca 2024 r. (data nadania pocztowego) E. P. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pismo zatytułowane "Wniosek o wykreślenie z wojewódzkiej ewidencji zabytków". Jako stronę przeciwną wskazał Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Burmistrza L. Pismem z 18 czerwca 2024 r., w wykonaniu wezwania Sądu, skarżący oświadczył, że powyższe pismo należy potraktować jako skargę na bezczynność w wydaniu decyzji co do przedmiotu sprawy. 30 lipca 2024 r. skarżący udokumentował, że 14 czerwca 2024 r. wystąpił do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z ponagleniem na niezałatwienie jego wniosku o wykreślenie z wojewódzkiego rejestru zabytków budynku posadowionego w L. przy ul. [...]. Jako strony przeciwne ponownie wskazał Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Burmistrza L.. W związku z tym zarządzeniem z 6 sierpnia 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II rozdzieliła skargi do odrębnego rozpatrzenia. Skarga na bezczynność Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zarejestrowana została pod sygn. akt II SAB/Ol 74/24, natomiast skarga na bezczynność Burmistrza L. zarejestrowana została pod sygn. akt II SAB/Ol 79/24. Na podstawie zarządzenia z 10 września 2024 r. skarżący został wezwany do wyjaśnienia, czy przed wniesieniem skargi na bezczynność Burmistrza L. składał ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie składał pismem z 14 czerwca 2024 r. skierowanym do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Innych ponagleń nie składał. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Burmistrza L. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że Burmistrz nie ma możliwości wykreślenia nieruchomości z wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zgodnie z art. 22 ust.5 pkt 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292) w gminnej ewidencji zabytków ujęte są zabytki będące nieruchomościami, wpisane do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zgodnie z tym, nieruchomość przy ul. [...], która jest wpisana do wojewódzkiej ewidencji zabytków, powinna zostać z niej wykreślona, aby Burmistrz mógł ją wykreślić z gminnej ewidencji zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a".), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 37 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a."), ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Celem złożenia ponaglenia jest wyczerpanie środków zaskarżenia i umożliwienie załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Droga sądowa jest zatem dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. W związku z tym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu, jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący przyznał, że nie składał ponaglenia do Burmistrza L. na niezałatwienie sprawy w terminie przez ten organ. Ewentualnemu uwzględnieniu nie może podlegać powołane ponaglenie adresowane do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, które wystosowane zostało dopiero po wniesieniu skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości wnoszenia skargi na bezczynność przed wniesieniem ponaglenia, podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1579/15; z 13 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3044/15; z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 2772/21, postanowienie WSA w Gdańsku z 9 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 152/24, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność Burmistrza L. nie wyczerpał środków zaskarżenia przysługujących mu przed organem, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.