IV SAB/Wr 1340/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprzeciwu adw. S. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt IV SAB/Wr 1340/25 odmawiającego przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. K. na bezczynność Wójta Gminy Bolesławiec w przedmiocie wniosku o przyznanie lokalu socjalnego postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać adwokatowi S. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 złotych (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), zawierającą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.

Postanowieniem z 16 kwietnia 2026 r. odmówiono adw. S. W. (dalej: pełnomocnik) przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W ocenie referendarza sądowego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji pełnomocnik ograniczył się jedynie do zapoznania się z aktami sprawy w systemie PASSA i przekazania dokumentów, które udostępnił mu skarżący. Pełnomocnik nie podjął żadnych działań w stosunku do swojego mocodawcy, które można byłoby uznać za pomoc prawną (choćby poprzez wyjaśnienie okoliczności sprawy od strony prawnej). Dlatego brak udzielenia takiej pomocy nie kwalifikował pełnomocnika do otrzymania wynagrodzenia finansowanego przez Skarb Państwa. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik wniósł sprzeciw, żądając uchylenia postanowienia i przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że jako adwokat z urzędu nie miał możliwości swobodnego wyboru sprawy ani odmowy podjęcia się reprezentacji strony bez ważnej przyczyny. W ramach zastępstwa procesowego wniósł o udostępnienie akt w systemie PASSA, kontaktował się ze skarżącym i poniósł koszty korespondencji, a także zrealizował wezwanie Sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi. Ponadto przeanalizował dokumentację dostarczoną przez skarżącego pod kątem jej przydatności w sprawie i przedłożył Sądowi. Zaznaczył przy tym, że komunikacja z mocodawcą oraz ocena zasadności skargi są czynnościami objętymi tajemnicą adwokacką i nie muszą znajdować odzwierciedlenia w pismach procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Sprzeciw jest zasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zauważyć trzeba, że w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną faktycznie udzieloną. Uznano także, że samo zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy oraz udzielenie stronie (uczestnikowi) informacji bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do stwierdzenia, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023 oraz powołane tam przykłady orzeczeń). Tym niemniej w judykaturze sądowej przyjmuje się również, że niezłożenie przez pełnomocnika w imieniu skarżącego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym żadnego pisma procesowego, zawierającego jego stanowisko merytoryczne, nie jest wystarczające do odmówienia przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w zakresie dotyczącym postępowania przed sądem. Pomoc prawna może bowiem polegać także na dokonywaniu w imieniu mocodawcy innych czynności procesowych w postępowaniu sądowym (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 5 marca 2026 r., VII SA/Wa 2350/24). W niniejszej sprawie pełnomocnik wystąpił o dostęp do akt sprawy w systemie PASSA, z którego skorzystał w dniu 23 lutego 2026 r. Następnie odpowiedział na wezwanie Sądu do usunięcia braku skargi i terminowo przesłał przedstawione mu przez skarżącego pisma. Złożył też wnioski o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz uzupełnienie postanowienia z 9 kwietnia 2026 r. Stąd nie sposób przyjąć, że w związku z dokonanymi czynnościami pełnomocnik nie poniósł żadnych kosztów. Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 250 § 1-2 p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, które w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć. Taka sytuacja w ocenie Sądu zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Przy tym nie można podzielić stanowiska referendarza sądowego, że pełnomocnik nie podjął w sprawie jakichkolwiek działań wobec mocodawcy, które można było uznać za udzielenie pomocy prawnej. Pełnomocnik korespondował przecież ze skarżącym, skutkiem czego było złożenie przez niego ponaglenia do organu i przesłanie Sądowi stanowiska skarżącego. Dlatego też nie można było jednoznacznie stwierdzić, że wyznaczony pełnomocnik w ogólne nie udzielił skarżącemu pomocy prawnej, choć niewątpliwie wspomniana pomoc miała ograniczony charakter, o czym świadczy brak zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie. Wobec tego uzasadnione jest miarkowanie wynagrodzenia, przede wszystkim z uwagi na ograniczony czasowo udział pełnomocnika w postępowaniu oraz nakład jego pracy. W okolicznościach niniejszej sprawy, zasadne jest przyznanie wynagrodzenia za udzieloną w pierwszej instancji pomoc prawną w wysokości połowy stawki minimalnej określonej w § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2026 r. poz. 87; dalej: rozporządzenie), tj. w wysokości 240 zł. W ocenie Sądu kwota ta odpowiada nakładowi faktycznie wykonanej przez pełnomocnika pracy w ramach udzielonej pomocy prawnej. Opłata ta na mocy § 4 ust. 3 rozporządzenia ulega podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług. W konsekwencji, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 oraz art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.