IV SAB/Wr 1161/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego I. stwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o świadczenie wychowawcze, a bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do załatwienia sprawy; III. oddala dalej idącą skargę.

W skardze z dnia 12 września 2025 r. K. K. (dalej: strona, skarżąca) zarzuciła Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) bezczynność w przedmiocie: - wydania decyzji po uchyleniu wcześniejszej decyzji ZUS przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 maja 2025 r. odpowiednio o sygn. akt - I OSK 1446/24 i I OSK 1447/24; - niewykonania wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądzonych na rzecz skarżącej. Do skargi strona załączyła kopię w/w wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego. W treści skargi strona podniosła, że organ powinien był załatwić sprawę w przedmiocie świadczenia wychowawczego w terminie do dnia 8 sierpnia 2025 r. tj. w terminie 30 dni od daty otrzymania akt z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Strona zwróciła uwagę, że, wbrew stanowisku ZUS wyrażonemu w piśmie z dnia 11 września 2025 r., akta sprawy zostały doręczone do ZUS w Białymstoku w dniu 9 lipca 2025 r. Wskazała, że wielokrotne ponaglenie na infolinii ZUS oraz kontakt online z ZUS we Wrocławiu z wpisem do akt sprawy nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Organ nie wydał bowiem rozstrzygnięcia w sprawie oraz nie zwrócił skarżącej zasądzonych na jej rzecz kosztów postępowania. Wskazując na powyższe oraz formułując zarzut naruszenia art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) strona wniosła o: - stwierdzenie bezczynności ZUS; - zobowiązanie ZUS do niezwłocznego załatwienia sprawy; - przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 4.500 zł; - wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3.000 zł; - zobowiązanie organu do niezwłocznego zwrotu zasądzonych kosztów postępowania wraz z odsetkami; - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przewidzianych na podstawie art. 199 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.). Z urzędu należy wskazać, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1446/24, został wydany w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej także: Sąd I Instancji) z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 657/23, oddalającego skargę strony na decyzję Prezesa ZUS z dnia 18 maja 2023 r. nr 010070/680/584851/2022 wydaną w sprawie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego na syna A. E. Nie podzielając stanowiska Sądu I Instancji Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1446/24 orzekł w ten sposób, że: - uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 14 października 2022 r. nr 010070/680/584851/2022 315794631; - zasądził od Prezesa ZUS na rzecz strony skarżącej kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Drugi z powołanych przez stronę wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. wyrok z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1447/24, został wydany w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej także: Sąd I Instancji) z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 658/23, oddalającego skargę strony na decyzję Prezesa ZUS z dnia 18 maja 2023 r. nr 010070/680/584200/2022 wydaną w sprawie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego na syna M. E. Nie podzielając stanowiska Sądu I Instancji Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1447/24 orzekł w ten sposób, że: - uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 14 października 2022 r. nr 010070/680/584200/2022 315792855; - zasądził od Prezesa ZUS na rzecz strony skarżącej kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarządzeniem z dnia 14 października 2025 r., wydanym na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a., Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu rozdzielił skargę wniesioną przez skarżącą w ten sposób, że pod odrębnymi sygnaturami w repertorium SAB zarządził zarejestrować skargę strony - na bezczynność Prezesa ZUS w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko A. E. oraz na bezczynność bezczynność Prezesa ZUS w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko M. E. Skarga dotycząca bezczynności Prezesa ZUS w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko – A. E. została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wr 1160/25. a skarga dotycząca bezczynności Prezesa ZUS w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko – M. E. została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wr 1161/25. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności procesowej, ewentualnie o: - stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; - odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny; - odstąpienie od przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, o którą skarżąca wnosiła w skardze. Wniosek o odrzucenie skargi, sformułowany na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., organ uzasadniał brakiem wyczerpania przez stronę wymogu poprzedzenia skargi na bezczynność "ponagleniem" złożonym do organu wyższego stopnia (którym w sprawie był Prezes ZUS). W rozwinięciu tej argumentacji organ odnotował, że żadne z pism, jakie skarżąca kierowała do ZUS przed wniesieniem skargi nie zostało określone jako "ponaglenie". Nadto, żadne z tych pism nie zostało skierowane do organu właściwego do rozpoznania ponaglenia. Niezależnie od tej argumentacji organ zwrócił nadto uwagę na to, że w następstwie wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2025 r., w sprawach o sygn. akt I OSK 1446/24 i I OSK 1447/24 w obrocie prawnym pozostały informacje z dnia 12 maja 2022 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na A. E. i M. E., w kwocie po 500 zł na każde z w/w dzieci, na okres świadczeniowy od dnia 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Organ zaznaczył, że treść tych informacji jest zgodna ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w tych wyrokach. Wskazując na powyższe stwierdził, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw prawnych do orzekania o prawie do świadczenia wychowawczego, które zostało przyznane informacjami z dnia 12 maja 2022 r. a które to informacje – po uchyleniu decyzji zmieniających wysokość świadczenia wychowawczego – pozostają w obrocie prawnym. ZUS zwrócił nadto uwagę na brzmienie art. 13a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576) akcentując, że przyznanie świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości nie wymaga wydania decyzji. Końcowo dodał, że świadczenia wychowawcze za okres 2022/2023 na dwoje w/w dzieci, stanowiące wyrównanie świadczenia wychowawczego za okres od 1 listopada 2022 r. do 31 maja 2023 r., zostaną wypłacone skarżącej, o czym została ona powiadomiona zawiadomieniami z dnia 8 października 2025 r. Odnosząc się do zasądzonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego kosztów postępowania organ wyjaśnił, że koszty zastępstwa procesowego zostały zlecone do zrealizowania na konto bankowe skarżącej. Żądanie odsetek ustawowych od zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W związku z zawartym w odpowiedzi na skargę wnioskiem organu o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność, merytoryczną kontrolę zasadności zarzutów podniesionych w skardze należy poprzedzić ustosunkowaniem się do tego wniosku organu. Bezspornie, z treści art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) wynika, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei przepis art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Należy wyprowadzić wniosek, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu jest uprzednie wystąpienie z tzw. ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Ponaglenie to, zgodnie z treścią art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a., wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. W sprawie, organem któremu skarżąca zarzuca bezczynność związaną z przyznaniem prawa do świadczenia wychowawczego jest ZUS, w stosunku do którego organem wyższego stopnia jest Prezes ZUS. W sprawie niewątpliwie zatem, ponaglenie należało złożyć do Prezesa ZUS a nie do organu pierwszej instancji. Pomimo tej konstatacji Sąd nie podzielił zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność. Należy dostrzec, że wniesione przez stronę pismo ogólne do ZUS z dnia 11 września 2025 r. ma charakter ponaglający organ do podjęcia czynności po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko wyroku Sądu pierwszej instancji, ale i wydanych w sprawie decyzji. W ocenie Sądu, ani brak opatrzenia wspomnianego pisma określeniem "ponaglenie" ani też skierowanie go do organu pierwszej instancji zamiast – jak tego wymaga przepis prawa - do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, nie mogą stanowić dostatecznych podstaw do odrzucenia skargi wywiedzionej przez stronę jako nieodpuszczalnej. Strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem przyjęcie tak rygorystycznej wykładni art. 37 § 1 i 3 k.p.a. skutkowałoby w sprawie ograniczeniem skarżącej prawa do sądu. Kierując się tą argumentacją Sąd przyjął skargę do merytorycznego rozpoznania, przy czym, w sprawie Sąd związany był normą z art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Punktem wyjścia dla oceny zasadności zarzutów skargi uczynić zatem należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1447/24 oraz przedstawioną tam ocenę stanu faktycznego sprawy i przeprowadzoną na tym tle wykładnię przepisów prawa, w tym, wytyczne dla organu administracji publicznej do kierunku przyszłego postępowania. O czym była już mowa, we wspomnianym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 658/23 oddalający skargę strony na decyzję Prezesa ZUS z dnia 18 maja 2023 r., nadto również, wyeliminował z obrotu prawnego wspomnianą decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 14 października 2022 r. Decyzją Prezesa ZUS z dnia 18 maja 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzja ZUS z dnia 14 października 2022 r. organy dokonały zmiany wysokości świadczenia wychowawczego w stosunku do kwoty przyznanej pierwotnie informacją z dnia 12 maja 2022 r. w ten sposób, że przyznały stronie świadczenie wychowawcze na syna – M. E., na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., w kwocie 250 zł miesięcznie. Zmiana wysokości świadczenia wychowawczego w stosunku do pierwotnie przyznanej informacją z dnia 12 maja 2022 r. kwoty 500 zł została orzeczona w wyniku przyjęcia, że strona oraz ojciec dziecka (który również wystąpił z wnioskiem o świadczenie wychowawcze) sprawują nad synem (synami) opieką naprzemienną. Do takiego wniosku organy administracji publicznej doszły analizując przedłożony przez ojca dziecka wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2021 r., sygn. akt I Aca 671/21, wydany na skutek apelacji od wyroku rozwodowego orzeczonego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt XIII RC 2372/18. Na tej podstawie organy orzekły, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, z późn. zm., dalej: u.p.p.w.d.), w myśl którego - w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości 250,00 zł, tj. połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Podzielając stanowisko organów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 658/23 stwierdził, że treść wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2021 r. uprawnia do wniosku, że opieka rozwiedzionych małżonków spełnia wymogi opieki uprawniającej do uzyskania podzielonego świadczenia na podstawie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Argumentując powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wyrokiem z dnia 8 października 2021 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 30 marca 2021 r. w ten sposób, że sprawowanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi powierzył obojgu rodzicom z tym, że miejsce zamieszkania dzieci ustalił przy matce. Ponadto wyrok ten zmienił zakres kontaktów ojca z dziećmi w ten sposób, że kontakty rozpoczynające się w każdy wtorek i czwartek będą się odbywały do następnego dnia do godz. 8.00 z obowiązkiem odprowadzenia dzieci do placówki edukacyjnej lub do ich miejsca zamieszkania. Natomiast w okresie świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy w latach parzystych od 24 grudnia od godz. 15.00 do 25 grudnia do godz. 19.00 i w Poniedziałek Wielkanocny od godz. 10.00 do godz. 19.00, a latach nieparzystych w dniu 26 grudnia od godz. 10.00 do godz. 19.00 i w Niedzielę Wielkanocną od godz. 10.00 do godz. 19.00 . Zdaniem Sądu I instancji, z treści w/w orzeczenia wynika, że dzieci mają miejsce pobytu oraz koncentrują swoje sprawy życiowe w powtarzających się okresach, na zmianę u obojga rodziców. Uregulowany orzeczeniem sposób i zakres kontaktów ojca z synem wskazuje na cykliczność zamieszkiwania dziecka u każdego z rodziców, a w konsekwencji na naprzemienność opieki, która ojciec sprawuje wyłącznie od 12 do 16 dni w miesiącu. Tym samym, w sprawie wystąpiły podstawy do zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. bowiem w okresie objętym decyzjami organów obu instancji ojciec sprawował opiekę naprzemienną nad synem w rozumieniu tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie treści wyroków sądów powszechnych, tj. wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt XIII RC i wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2021 r., sygn. akt I ACa 671/21, doszedł do odmiennego wniosku, a mianowicie, że w żadnym z tych wyroków nie została ustalona piecza (opieka) naprzemienna nad dzieckiem. Wskazując na powyższe stwierdził, że Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku wadliwie za organami orzekającymi obu instancji uznał, że w sprawie były podstawy do zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Objaśnił, że z analizy przepisów art. 4 i 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wynika, że świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty należnego za dany miesiąc przysługuje obojgu rodzicom, jeżeli orzeczenie sądu w przedmiocie opieki nad dzieckiem przewiduje sprawowanie przez rodziców opieki nad wspólnym dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, przy czym obowiązujące przepisy nie wymagają równego podziału obowiązków, czy czasu wykonywania opieki przez poszczególnych rodziców, ale sprawowaną opiekę ma cechować cykliczność i naprzemienność . Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w pisemnym uzasadnieniu do wyroku z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1447/24: "Opieka ojca nad dzieckiem, zgodnie z tymi orzeczeniami, wykonywana jest poprzez osobiste kontakty w okresach określonych w tymi orzeczeniami, przy czym miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone z matką. Wprawdzie oboje rodzice mają przez Sąd powierzoną władzę rodzicielską nad dzieckiem, która obejmuje wykonywanie pieczy nad dzieckiem, to jednak z uwagi na sposób ustalenia przez Sąd osobistych kontaktów ojca z dzieckiem, nie sposób uznać, że wykonywana jest piecza (opieka) naprzemienna. Z orzeczeń sądów powszechnych nie wynika, aby dziecko zamieszkiwało i koncentrowało swoje sprawy życiowe cyklicznie, na zmianę u obojga rodziców. Ustalony orzeczeniami zakres i sposób osobistych kontaktów ojca z dzieckiem nie wskazuje na powtarzalność zamieszkiwania dziecka u każdego z rodziców. Opieka ojca jest opieką sprawowaną w ograniczonym zakresie określonym ww. orzeczeniach sądów, to jednak miejscem zamieszkania dziecka pozostaje miejsce zamieszkania matki, w którym to miejscu koncentrują się sprawy życiowe dziecka. Potwierdza to treść pkt III wyroku Sądu Okręgowego, w którym ustalono osobiste kontakty ojca z dzieckiem "poprzez umożliwienie pozwanemu zabierania małoletnich z ich miejsca zamieszkania lub po zajęciach edukacyjnych i odwożenia ich do miejsca zamieszkania powódki po zakończonym kontakcie (...)". Z powyższych wyroków sądów powszechnych wynika, że – oprócz świąt, ferii, wakacji, dnia matki i jej urodzin – ojciec sprawuje opiekę nad synem we wtorek po zajęciach edukacyjnych lub od godz. 16.00 do godz. 8.00 dnia następnego, czwartek po zajęciach edukacyjnych lub od godz. 16.00 do godz. 8.00 dnia następnego oraz w drugi i czwarty weekend miesiąca (od piątku od godz. 16.00 do niedzieli do godz. 19.00), zaś skarżąca sprawuje opiekę w niedzielę od godz. 19.00, w poniedziałki, środy oraz pierwszy, trzeci i piąty (jeżeli taki przypada) weekend miesiąca, przy tym dziecko przebywa u matki w każdy wtorek, czwartek do godz. 16.00, jeśli nie ma zajęć edukacyjnych. Zatem matka sprawuje pieczę nad dzieckiem w większym zakresie czasowym niż ojciec. Nadto, jak wynika z pisma skarżącej z 8 lutego 2024 r. (k.56 akt sądowych) dzieci każdorazowo w czasie choroby zawsze przebywają u matki. Ojciec w czasie choroby nie zajmuje się dziećmi. We wszystkie dni wolne od szkoły dzieci przebywają wyłącznie u matki, nawet w dniu, które są wyznaczone na kontakty dla ojca. Ojciec żąda od skarżącej pokrywania wszystkich wydatków na dzieci. Skarżąca ponosi wszystkie opłaty za przedszkole, wyprawki, wycieczki, leczenie dziecka, zakup lekarstw i okularów. O braku opieki naprzemiennej nad dziećmi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczy pkt IV powołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego, w którym zasądzono od ojca dzieci alimenty w łącznej kwocie 1600 zł miesięcznie, po 800 zł na każde dziecko, zaś skarżącą zobowiązano do ponoszenia pozostałych kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci. Pozostawienie przy skarżącej obowiązku ponoszenia pozostałych, a więc wszystkich, ponad zasądzone od ojca alimenty, kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci również przemawia za tym, że nad dziećmi nie jest sprawowana piecza (opieka) naprzemienna. Należy bowiem przyjąć, że w przypadku sprawowania przez rozwiedzionych rodziców opieki naprzemiennej, sąd powszechny kosztami utrzymania dzieci obciążyłby oboje rodziców w równej wysokości, ewentualnie zasądziłby kwotę alimentów w niższej, czy też symbolicznej, wysokości." Niezależnie od tej przytoczonej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził aprobatę dla wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska, w myśl którego, pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Okoliczność ta powinna wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego, jako wyłącznie właściwego do jej ustalenia. Brak jest przy tym jakiegokolwiek uprawnienia po stronie organów administracji publicznej, realizujących zadania w zakresie świadczeń wychowawczych, do badania faktu istnienia opieki naprzemiennej w ramach ustaleń w drodze wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d. Formułując zalecenia dla organu administracji publicznej Naczelny Sąd Administracyjny podkreślając zasadę związania oceną prawną przedstawioną w wyroku zobowiązał organ do "wydania stosownego rozstrzygnięcia" i jego uzasadnienia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Omówiony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrokiem reformatoryjnym (Sąd II instancji zastosował tu przepis art. 188 p.p.s.a.) i na podstawie art. 153 p.p.s.a. ma charakter wiążący zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy. Zawarte w tym orzeczeniu – ocena stanu faktycznego oraz wykładnia przepisów prawa jest jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., a stronie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości. To z kolei oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że strona jest uprawniona do świadczenia wychowawczego na syna w pełnej wysokości, tj. wysokości jaka pierwotnie została przyjęta w sprawie w informacji z dnia 12 maja 2022 r. Zgodnie z art. 13a ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na jej profilu informacyjnym. Informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego lub zawiadomienie o umieszczeniu tej informacji na profilu informacyjnym mogą zostać przesłane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze na wskazany we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego adres poczty elektronicznej lub numer telefonu. W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję. Niewątpliwie zgodzić się należy z organem, że w świetle brzmienia samego art. 13a ust. 1 i ust. 2 w/w ustawy nie istniały podstawy prawne do wydania decyzji administracyjnej, albowiem przyznanie świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości następują poprzez skierowanie do wnioskodawcy informacji o przyznanym świadczeniu. Należy jednak podnieść, że ZUS do dnia wniesienia skargi takiej informacji do strony nie skierował. Zawarta w odpowiedzi na skargę argumentacja organu, że wskutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wydanych w sprawie – decyzji Prezesa ZUS z dnia 18 maja 2023 r. oraz decyzji ZUS z dnia 14 października 2022 r. pozostawała wciąż w obrocie prawnym informacja z dnia 12 maja 2022 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na M. E. w kwocie 500 zł na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., nie jest do obrony w świetle zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego pomieszczonym w wyroku z dnia 13 maja 2025 r. o sygn. akt I OSK 1447/24, gdzie Sąd zobowiązał organ do wydania "stosownego rozstrzygnięcia". W realiach kontrolowanej sprawy, za realizację tego zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać skierowanie do strony pisma informacyjnego, które ostatecznie organ skierował do skarżącej już po wniesieniu skargi na bezczynność. Mając na uwadze treść art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. należało przyjąć, że organ wiążą terminy załatwienia sprawy z ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 35 § 1-3 k.p.a.: Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Mając na uwadze zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1447/24 zalecenie "wydania stosownego rozstrzygnięcia" Sąd orzekający w sprawie doszedł do przekonania, że na dzień wniesienia skargi wystąpiła bezczynność ZUS w sprawie, który pomimo otrzymania akt administracyjnych w sprawie w dniu 9 lipca 2025 r., do dnia wniesienia skargi nie poinformował strony o sposobie rozpoznania jej wniosku o świadczenie wychowawcze na syna na okres świadczeniowy 2022/2023. Przy czym, należało przyjąć, że organ powinien był podjąć działania w sprawie niezwłocznie licząc od daty otrzymania akt administracyjnych po przekazaniu mu ich przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Niezwłocznie to innymi słowy - bez zbędnej zwłoki (opóźnienia); w realnym, najkrótszym możliwym czasie. Jak wynika z akt sprawy, organ dopełnił obowiązku informacyjnego w omawianym zakresie dopiero w piśmie z dnia 8 października 2025 r. (po upływie niespełna 3 miesięcy od zwrotu akt administracyjnych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu) które to pismo zostało sporządzone już po wniesieniu przez stronę skargi. W piśmie tym organ, powołując się na wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1447/24 poinformował stronę, że świadczenie wychowawcze na syna – M. E. pozostawia jak w informacji z dnia 12 maja 2022 r., tj.: od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Wskazał również, że na wskazany przez stronę numer rachunku bankowego zostanie wypłacone wyrównanie świadczenia wychowawczego przysługującego za okres od 1 listopada 2022 r. do 31 maja 2023 r. Z tych powodów, Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że ZUS dopuścił się bezczynności w sprawie, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. Zobligowany normą z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd obowiązany był również orzec o charakterze tej bezczynności. Zdaniem Sądu, orzeczona bezczynność organu nie miała cech rażącego naruszenia prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia spraw. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Okoliczności sprawy wskazują, że organ nie unikał załatwienia sprawy, lecz mylnie założył, że w związku z uchyleniem przed Naczelny Sąd Administracyjny wydanych w sprawie decyzji, w obrocie prawnym pozostaje informacja o przyznaniu stronie świadczenia wychowawczego z dnia 12 maja 2022 r. a organ zwolniony jest od obowiązku informacyjnego wobec strony w zakresie sposobu rozpoznania jej wniosku o to świadczenie. Taki stan faktyczny nie uzasadnia – zdaniem Sądu – orzeczenia o kwalifikowanym charakterze stwierdzonej bezczynności. W związku ze skierowanym do strony pismem z dnia 8 października 2025r. Sąd na podstawie art. 161 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania ZUS do załatwienia sprawy, o czym orzekł jak w punkcie II wyroku. Zawarte w punkcie III wyroku orzeczenie o oddaleniu dalej idącej skargi odnosi się do zawartego w skardze żądania przyznania stronie od organu sumy pieniężnej. Przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, służący zadośćuczynieniu skarżącemu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Natomiast jej zasądzenie jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Co istotne, zasądzenie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, a to oznacza, że w każdym przypadku Sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu, uwzględniając m.in. czas trwania postępowania, rodzaj sprawy i jej znaczenie dla strony oraz ewentualne zachowania strony skarżącej, jeżeli przyczyniłaby się ona do wydłużenia postępowania. W stanie faktycznym sprawy Sąd nie stwierdził przesłanek do uwzględnienia żądania skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej. Ważąc zasadność zgłoszonego przez stronę żądania pieniężnego Sąd miał na uwadze charakter orzeczonej bezczynności (nie mającej w ocenie Sądu cech kwalifikowanego naruszenia prawa) oraz fakt, że organ na dzień wyrokowania nie pozostawał już w bezczynności. W sprawie Sąd uwzględnił również treść skierowanego do strony pisma z dnia 8 października 2025 r., z którego wynika, że strona otrzyma wypłatę stanowiącą wyrównanie świadczenie wychowawczego za okres od 1 listopada 2022 r. do 31 maja 2023 r. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie III wyroku. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, albowiem skarżąca takich kosztów w sprawie nie poniosła. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu odnoszącego się do niewykonania przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądzonych na rzecz skarżącej wskazać należy, że skarga strony w tym zakresie została wydzielona i zarejestrowana pod odrębną sygnaturą (IV SA/Wr 39/26) jako skarga na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1447/24. Postanowieniem z dnia 7 maja 2026 r. Sąd odrzucił tę skargę.