I OZ 110/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. akt IV SAB/Wr 786/25 (IV SPP/Wr 190/25) o oddaleniu wniosku A.B. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Anetty Makowskiej-Hrycyk w sprawie ze skargi A.B. na bezczynność Prezydenta Miasta Głogowa w przedmiocie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 12 stycznia 2026 r., sygn. akt IV SAB/Wr 786/25 (IV SPP/Wr 190/25) oddalił wniosek A.B. (dalej: skarżący) o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Anetty Makowskiej-Hrycyk od rozpoznania sprzeciwu skarżącego na postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z 26 listopada 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Głogowa w przedmiocie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że powoływana przez skarżącego okoliczność, że sędzia, której wyłączenia domagał się skarżący wydała niekorzystne dla niego postanowienie z 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wr 786/25 o odrzuceniu skargi nie stanowi przesłanki wyłączenia od rozpoznania zażalenia na postanowienie referendarza sadowego z 26 listopada 2025 r., sygn. akt IV SPP/Wr 190/25 o odmowie przyznania pełnomocnika w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 786/25. Wątpliwości co do bezstronności muszą mieć charakter realny i nie mogą wynikać z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które potwierdzają istnienie obiektywnych przesłanek wyłączenia sędziego. W zażaleniu skarżący podniósł, że istnieje prawdopodobieństwo, że sędzia utrzyma orzeczenie referendarza sądowego, co uniemożliwi skarżącemu złożenie skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, wydanego przez sędziego, którego wyłączenia się domaga. Skarżący zostanie w ten sposób pozbawiony prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Możliwość wyłączenia sędziego wynika z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Przepis art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, które powodują wyłączenie sędziego z urzędu. Uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. uzależnione jest od wykazania, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyną wyłączenia nie jest wobec tego jakakolwiek okoliczność, która zdaniem skarżącego wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że nie zachodziły podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprzeciwu. Podniesione przez skarżącego argumenty nie mieszczą się w dyspozycji przepisu art. 19 p.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć eliminowaniu z postępowań sędziów, których skarżący uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jego interesów. Skarżący wniosek swój oparł na subiektywnym przekonaniu, że wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi przez sędziego powoduje, że nie będzie on w stanie obiektywnie rozpoznać sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy. Skarżący zakłada zatem, że sędzia może celowo orzec o oddaleniu sprzeciwu, aby nie dopuścić do kontroli sądowej orzeczenia o odrzuceniu skargi. Tymczasem sędzia wyznaczony do rozpoznania sprawy ma obowiązek orzekać w zgodzie z przepisami prawa oraz oceniając zasadność podnoszonych w środku odwoławczym zarzutów. W niniejszej sprawie, Sędzia, której dotyczył wniosek, złożyła wymagane oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia od orzekania z uwagi na brak okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwość co do jej bezstronności oraz oświadczenie o braku przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie sędziego od rozpoznania sprzeciwu w postępowaniu wpadkowym, zainicjowanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu o sygn. akt IV SAB/ Wr 786/25. Odmowa przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowym nie uniemożliwia zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi, lecz rozstrzyga dopuszczalność przyznania stronie ulgi w zakresie poniesienia kosztów sądowych oraz kwestii zwolnienia z konieczności poniesienia wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu skarżącego dotyczącego wydania postanowienia odrzucającego skargę przez tego samego sędziego, który może rozpoznawać sprzeciw od postanowienia referendarza można wskazać, że nie jest wyłączony od wydania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną (uchwała siedmiu sędziów NSA z 3 maja 2003 r., I OPS 3/05). Tym bardziej nie ma podstaw do uznania, że wyłączeniu podlegałby sędzia w postępowaniu wpadkowym. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.