Sygnatura
IV SA/Wr 696/25
Wyrok WSA we Wrocławiu z 9 kwietnia 2026 r., IV SA/Wr 696/25 – zasiłki celowe i okresowe
Wynik
*Oddalono skargę w całości
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
- Data orzeczenia
- 9 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr SKO 4101/755/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 sierpnia 2025 r., nr SKO 4101/755/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Stronia Śląskiego (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 14 lipca 2025 r., nr OPS.5104.190074. 2062.11.24/O w przedmiocie odmowy przyznania E. B. (dalej: strona, skarżąca) zasiłku celowego na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego położonego w S., który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika m.in., że strona w dniu 22 listopada 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie ww. pomocy. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Burmistrz wydał decyzję z 19 grudnia 2024 r. którą orzekł o odmowie przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że szkody poniesione przez stronę nie kwalifikują się do udzielenia pomocy społecznej, ponieważ na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że strona w dniu powodzi nie prowadziła gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem w S. Z zebranych informacji wynika natomiast, że zamieszkuje w Ł. W wyniku złożonego przez stronę odwołania SKO decyzją z 19 lutego 2025 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że należy ustalić w sposób niebudzący wątpliwości miejsce prowadzenia gospodarstwa domowego strony na dzień wystąpienia powodzi. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz wydał powołaną na wstępie decyzję z 14 lipca 2025 r., nr OPS.5104.190074. 2062.11.24/O. Wskazał, że w dniu 11 lipca 2025 r. w zgłoszonej we wniosku lokalizacji w S. gminna komisja do spraw ustalania szkód i szacowania strat w infrastrukturze komunalnej w budynkach oraz lokalach mieszkalnych i budynkach gospodarczych dokonała oględzin szkód oraz oceny z udziałem osoby posiadającej uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania strat. Na podstawie prac komisji oraz zebranej dokumentacji ustalono, iż strona nie zamieszkiwała i nie zamieszkuje w budynku pod adresem w S. Wskazał, że powyższy fakt potwierdzają najbliżsi sąsiedzi. Z zebranych informacji wynika, iż rodzina zamieszkuje pod adresem w Ł. Ponadto strona jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w Ł. Również właściwy urząd skarbowy do składania deklaracji i informacji podatkowych znajduje się w Ł. Wyjaśnił przy tym, że zasiłki remontowo budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, jeśli w dniu wystąpienia powodzi prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym. SKO decyzją z 20 sierpnia 2025 r. po rozpatrzeniu kolejnego odwołania strony utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało m.in., że warunkiem otrzymania wnioskowanej pomocy jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w budynku, który został zalany w wyniku powodzi. Dalej zauważyło również, że miejsce prowadzenia gospodarstwa domowego w odniesieniu do przepisów ustawy o pomocy społecznej utożsamiać należy z miejscem stałego zamieszkania, z którym powiązane jest z tzw. centrum życiowe danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Zatem stałe miejsce zamieszkania oznacza miejsce pobytu osoby, w którym zaspokaja swoje codzienne potrzeby życiowe, czyli jest to mieszkanie faktycznie zajmowane, stanowiące jej centrum życia domowego, a w szczególności nocowania, przyrządzania i spożywania posiłków oraz wypoczynku po pracy czy nauce. SKO wskazało następnie, że w okresie poprzedzającym powódź, a także w dniu wystąpienia zdarzenia w budynku mieszkalnym położonym w miejscowości S. strona nie prowadziła gospodarstwa domowego. Podzielił w tym zakresie ustalenia organu I instancji. W skardze do WSA skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. w związku z: a) art. 7 k.p.a. polegające na braku podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy; b) art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywatela, poprzez przedstawienie nieprawidłowego stanu sprawy; c) naruszenie art. 10 k.p.a. wobec braku zapewnienia udziału w postępowaniu strony; d) art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i niedokonanie całościowego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także niewyczerpujące zebranie i w konsekwencji błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego; 2) art. 7 w związku z art. 24 k.p.a. poprzez orzekanie w przedmiocie zaskarżonej decyzji przez SKO w składzie, którego przewodniczącym była ta sama osoba, która orzekała przy rozpoznaniu odwołania od poprzedniej decyzji organu I instancji, co stanowi naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego – zasady obiektywizmu i bezstronności; 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 69b ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw oraz art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.; dalej: uops), w związku z zatwierdzonymi 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że skarżącej mimo, iż jest osobą, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej, nie przysługuje prawo do zasiłku celowego z uwagi na błędną interpretację pojęcia "prowadzenia gospodarstwa domowego". W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz.143; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej odpowiadają prawu. Na samym wstępie odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi (procesowego) w postaci naruszenia art. 7 w związku z art. 24 k.p.a. wyjaśnić należy, że fakt brania udziału w wydaniu poprzedniej decyzji kasacyjnej podjętej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., która nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, nie rodzi obowiązku wyłączenia z mocy prawa członka samorządowego kolegium odwoławczego przy kolejnym rozpoznawaniu odwołania strony od decyzji organu pierwszej instancji wydanej na skutek wcześniejszej decyzji kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., II OSK 1736/13). Oznacza to, że udział danego członka SKO w wydaniu decyzji kasacyjnej z 19 lutego 2025 r. nie prowadzi do aktualizacji podstawy wyłączenia członka organu kolegialnego w później prowadzonym postępowaniu odwoławczym, w tym w szczególności w oparciu o dyspozycję art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 k.p.a. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi - wypada zaakcentować, że wspomniany wyżej brak związania zarzutami skargi nakłada na Sąd obowiązek zrekonstruowania materialnoprawnego wzorca przyznania wnioskowanej pomocy. Sąd zatem wskazuje, że na podstawie art. 40 ust. 2 uops zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 uops zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 uops, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Wniosek skarżącej o przyznanie pomocy w formie ww. zasiłku związany był z wystąpieniem powodzi i objęcia obszaru Gminy Stronie Śląskie stanem klęski żywiołowej. Zauważyć następnie należy, że ustawodawca dokonał kolejnych zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono kolejno: 1) ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca); 2) ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717; dalej: ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.). W szczególności należy podkreślić – co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – że mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany do ustawy zmieniającej, dodając do niej art. 69b. Przy tym przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły, co do zasady, w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Czyli podkreślić należy, że omawiane zmiany obowiązywały już zarówno w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO, jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza. Zgodnie z dodanym art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 uops, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy. W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. Podsumowując dokonaną analizę obowiązującego stanu prawnego wypada zatem zauważyć, że w przepisach art. 69b ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 uops. Chociaż wspomniany przepis nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 uops, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Co jest jednak najistotniejsze w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 uops. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). Pomoc udzielana na podstawie omówionych wyżej regulacji stanowi wykonywanie przez gminę zadania zleconego z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 uops). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 uops), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 uops). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 uops wytyczne wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 uops i powinny być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 3501/16). Dodatkowo nie można stracić z pola widzenia, że celem art. 110 ust. 2 uops jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 2985/16). W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji powołały zatwierdzone 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. W postanowieniach ogólnych Zasad podano, że pomoc jest udzielana między innymi w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 uops, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego", obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, co koresponduje z art. 110 ust. 7 uops, na mocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Konsekwentnie, pkt 6 części I Zasad stanowi, że zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanymi dalej "osobami uprawnionymi", jeśli w dniu wystąpienia powodzi: 1) prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; 2) posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy – które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia. O ile Zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Wiąże się to jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązujących zawartych w uops, lecz także z uwzględnieniem Zasad (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). W świetle przywołanych przepisów można zatem przyjąć, że podstawową materialnoprawną przesłanką przyznania pomocy w oparciu o art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops jest powstanie "straty/szkody w wyniku/na skutek powodzi" oraz to, że strata/szkoda dotyczy "budynku mieszkalnego", "lokalu mieszkalnego", "budynku gospodarczego" w którym uprawniony – w dniu wystąpienia powodzi - "prowadził gospodarstwo domowe". Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy dostrzec, że organy obu instancji zgodnie przyjęły, że skarżąca nie mogła otrzymać wnioskowanego zasiłku celowego, albowiem w dniu wystąpienia powodzi nie prowadziła gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym objętym wnioskiem pomocowym. Z kolei zebrane materiały dowodowe wskazują, że jej centrum życiowe znajdowało się (i nadal znajduje) poza miejscowością S. Należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania jest przyznanie uprawnienia w postaci kwalifikowanej pomocy pieniężnej. Do ustalenia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy mają zastosowanie zasady ogólne postępowania w tym zasada prawdy obiektywnej, której to naruszenie obszernie wykazywała skarżąca. Z kolei zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Ma to istotne znaczenie właśnie w postępowaniach dotyczących przyznania uprawnienia. Stąd w obecnym brzmieniu art. 7 k.p.a. jednoznacznie przesądza, że organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie tylko z urzędu, ale również na wniosek strony. W szczególności jeżeli organ administracji publicznej ustali, że dana okoliczność nie zachodziła, a przy tym nie można mu postawić z tego tytułu zarzutu, to strona powinna podjąć starania mające na celu wykazanie prawdziwości jej twierdzeń. Przepis art. 7 k.p.a. nie stanowi źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania (por. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., II OSK 1681/17) Powyższe generalne refleksje można w pełni przenieść na grunt rozpatrywanej sprawy. W sprawie bezsporne było to, że skarżąca jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego objętego wnioskiem. Organy ustaliły również to, że jest ona tam zameldowana. Z akt sprawy wynika również i to, że płaci podatek od nieruchomości oraz jest ona zobowiązana do ponoszenia opłaty za wywóz śmieci. Niemniej Sąd podziela zapatrywanie, że same powyższe okoliczności nie świadczą jeszcze o prowadzeniu gospodarstwa domowego w danym miejscu. Przy tym SKO prawidłowo utożsamiło pojęcie "prowadzenia gospodarstwa domowego" z kategorią "centrum życia domowego" powiązanego z miejscem nocowania, przyrządzania i spożywania posiłków oraz wypoczynku po pracy czy nauce. Sąd dostrzega następnie, że już w pierwszym wywiadzie środowiskowym z 3 grudnia 2024 r. wskazano, że skarżąca nie mieszka i nie przebywa pod wskazanym adresem w S. Co ważniejsze, stwierdzono tam także, że w 2024 r. była w tym miejscu dwa razy (ostatnio w ubiegłym tygodniu – czyli w czasie w którym osobiście złożyła wniosek pomocowy w S.). Wskazano tam wreszcie, że podczas ewakuacji znajdowała się pod adresem w Ł. Czynności dowodowe przeprowadzone po wydaniu decyzji kasacyjnej SKO z 19 lutego 2025 r. nie potwierdziły faktu prowadzenia gospodarstwa domowego w budynku w S. W szczególności kolejny wywiad środowiskowy sporządzony w ramach pomocy prawnej w Ł. wykazał, że w latach 2023-2024 skarżąca pracowała w Ł. na umowę zlecenia. Nie przedstawiła ona żadnych dokumentów (rachunków) związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego w S. ponieważ – jak stwierdziła – uległy zniszczeniu. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że może nastąpić rozerwanie miejsca wykonywania pracy i miejsca prowadzenia gospodarstwa domowego. Niemniej skarżąca w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie wskazała żadnych twierdzeń czy dowodów pozwalających przyjąć, że istotnie wykonywanie pracy na terenie Ł. – z uwagi na jej charakter czy rodzaj - nie wykluczało możliwości jednoczesnego prowadzenia gospodarstwa domowego w S. Sąd podkreśla, że osoby, które wnoszą o przyznanie pieniędzy publicznych na zaspokajanie własnych potrzeb w ramach systemu pomocy społecznej mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia, co wynika z treści art. 4 uops. Powyższy prawny obowiązek rozciąga się również na grunt ustalenia stanu faktycznego, od którego uzależnione jest przyznawanie wnioskowanej pomocy. Beneficjanci pomocy nie mogą odmówić udzielenia żądanych w trakcie wywiadu środowiskowego informacji czy też przedstawienia stosownych dokumentów. Ponadto powinni pomóc organowi pomocowemu w ustaleniu jej sytuacji faktycznej poprzez zaangażowanie się w przedstawienie swej rzeczywistej sytuacji. Oznacza to, że na wnioskującym o wsparcie na gruncie uops ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich informacji dotyczących stanu rodzinnego, osobistego i majątkowego - niezbędnego dla oceny żądania. Innymi słowy, aby otrzymać świadczenie z pomocy społecznej, w tym wnioskowany zasiłek celowy, należy powziąć w tym kierunku pewne wysiłki. Tymczasem postawa strony – reprezentowanej w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przez profesjonalnego pełnomocnika – nacechowana była całkowitą biernością. Nie zaoferowała żadnego środka dowodowego, który mógłby świadczyć o prowadzeniu gospodarstwa domowego w zalanym budynku w dniu wystąpienia powodzi. Nie tylko nie przedstawiła żadnych dokumentów, ale także nie zaoferowała np. osobowych środków dowodowych (zeznań świadków – sąsiadów czy członków rodziny), które potwierdziłyby fakt prowadzenia gospodarstwa domowego w S., a nie w Ł. Reasumując, stwierdzić przyjdzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami, wynikającymi w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Brak jest też podstaw do przyjęcia naruszenia dyspozycji art. 6, art. 8 i art. 10 k.p.a. Sąd miał również na uwadze, że organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. W sprawie prawidłowo zastosowano opisane wyżej normy prawa materialnego oraz dyrektywy Zasad mające zastosowanie w związku z odesłaniem art. 110 ust. 2 uops. Nadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 31 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6320 Zasiłki celowe i okresowe
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/ Anetta Makowska-Hrycyk Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
art. 40 ust. 2 · Dz.U. 2024 poz. 1283
- Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (t. j.)
art. 69b ust. 1 · Dz.U. 2024 poz. 1473
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OSK 705/25 · 9 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 9 kwietnia 2026 r., I OSK 705/25 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: I OZ 111/26 · 9 kwietnia 2026
Postanowienie NSA z 9 kwietnia 2026 r., I OZ 111/26 – zasiłki celowe i okresowe
Sygnatura: I OZ 114/26 · 9 kwietnia 2026
Postanowienie NSA z 9 kwietnia 2026 r., I OZ 114/26 – zasiłki celowe i okresowe
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny