IV SA/Wr 626/14

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, B. C. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł; II. odmówić zwrotu wydatków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 lutego 2015 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 marca 2015 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dnia 30 marca 2015 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawną B. C. Pismem z dnia 30 kwietnia pełnomocnik z urzędu sporządziła skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu, oddalającego skargę. Skarga ta zawiera o wniosek zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym i oświadczenie, że opłaty z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części k-63. Odrębnym pismem, opatrzonym ta samą datą, pełnomocnik sporządziła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia powyższej skargi kasacyjnej, który został uwzględniony postanowieniem Sądu z dnia 22 maja 2015 r. Skarga kasacyjna od wspomnianego wyroku Sądu została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1949/16. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa prawnego (nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) w postępowaniu kasacyjnym wskazał, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z protokołu rozprawy przed NSA z dnia 14 lutego 2017 r. wynika, że nikt się na niej nie stawił. Następnie pismem z dnia 22 marca 2017 r., pełnomocnik ustanowiona z urzędu, wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych oraz dodatkowo wniosła o zwrot poniesionych wydatków w kwocie 9,40 zł z tytułu nadania dwóch przesyłek listowych poleconych na adres skarżącego. Jednocześnie oświadczyła, że powyższe koszty nie zostały opłacone w całości ani w części. Do wniosku tego dołączyła dowód nadania dwóch przesyłek listowych poleconych na adres skarżącego, tj. dowód nadania przesyłki w dniu 15 kwietnia 2015 r. na kwotę 4,20 zł i dowód nadania przesyłki w dniu 22 marca 2017 r. na kwotę 5,20 zł. Pismem Sądu z dnia 27 marca 2017 r. poinformowano pełnomocnika z urzędu, że powyższy wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zostanie rozpoznany po zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w skardze kasacyjnej, ponowiony w piśmie z dnia 22 marca 2017 r., który został zakwalifikowany jako wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia i zwrot wydatków. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie dotychczasowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; dotychczasowe rozporządzenie. W rozpoznawanej sprawie wyrok Sądu I instancji został wydany w dniu 24 lutego 2015 r., zaś skarga kasacyjna została złożona przez pełnomocnika osobiście w Sądzie w dniu 4 maja 2015 r. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Skoro ustawodawca w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 24 lutego 2015 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Podobna reguła została zawarta w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805), które na podstawie przepisu § 23 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r. Przepis § 15 dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 16 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" dotychczasowego rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1, dotycząca postępowania przed sądem I instancji, wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie brał udziału w postępowaniu przed sądem I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Należało zatem w pkt I sentencji przyznać radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w kwocie 180 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- obejmującą kwotę 41,40 zł (23% x 180) - w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Pełnomocnik z urzędu w rozpoznawanym obecnie wniosku wniosła także w zwrot wydatków w wysokości 9,40 zł (4,20+5,20) z tytułu nadania dwóch przesyłek listowych poleconych na adres skarżącego obejmujących nadanie w dniu 15 kwietnia 2015 r. informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, co wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi k-60 oraz obejmujących nadanie w dniu 22 marca 2017 r. przesyłki, której treści pełnomocnik nie sprecyzowała. W myśl zaś § 15 pkt 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują także: niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Zwrot wydatków z tytułu korespondencji obejmuje zatem jedynie korespondencję przesyłaną do sądu lub do stron, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisów ustawy (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 25 listopada 2008 r., II SA/Lu 339/08, LEX nr 10501). Zatem przyjąć należy, że wydatek z tytułu przesłania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu pokrywa przyznane wynagrodzenie. Odnośnie zaś drugiego wydatku poniesionego w dniu 23 marca bieżącego roku wskazać należy, iż pełnomocnik nie wyjaśniła jakiego rodzaju pisma przesłanego skarżącemu dotyczy ten wydatek, co nie pozwala na ocenę czy wydatek ten miał charakter niezbędny i tym samym podlegający zwrotowi. W świetle powyższego wniosek o zwrot wydatków z tytułu korespondencji nie zasługiwał na uwzględnienie. W tej sytuacji należało w pkt II sentencji odmówić zwrotu wydatków. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit "b" i pkt 1 lit "c" oraz § 15 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.