III SA/Kr 809/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata T. Ś. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.

Zaskarżoną przez J. P. (dalej skarżący) decyzją z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t., jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej zwanej ustawą o pomocy społecznej) i § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2016 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pismem z dnia 29 lutego 2016 r. o przyznanie stałej pomocy finansowej ze względu na stan zdrowia. Organ I instancji - Burmistrz - decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Ustalił stan faktyczny, z którego wynikało, że skarżący zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2016 r. nr [...] został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do dnia 31 stycznia 2019 r. Pozostaje w stałym leczeniu. W miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku, to jest w styczniu 2016 r., dochodem rodziny skarżącego była emerytura matki w wysokości 1.672,32 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 189,11 zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł kwotę 930,72 zł i przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, tj. kwotę 514,00 zł. Z uwagi na tę okoliczność (przekroczenie kryterium dochodowego) Burmistrz odmówił więc przyznania skarżącemu zasiłku stałego. Odwołując się od ww. decyzji skarżący uznał, że ww. decyzja dyskryminuje go. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, na zwolnieniu lekarskim oraz, że nie prowadzi wraz z matką gospodarstwa domowego. Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu, działające jako organ odwoławczy SKO wskazało, że zgodnie z przepisem art. 37 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne organu I instancji, w szczególności, że dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie określone w przepisie ar. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (514 zł). Pozostaje bez znaczenia, że sam skarżący nie posiada własnego dochodu, gdyż tworzy rodzinę wraz z matką osiągającą dochody. Przyznanie zasiłku stałego nie następuje w ramach uznania administracyjnego, w przeciwieństwie od przyznania zasiłku celowego. Skarżący wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, tworzy wraz z matką wspólne gospodarstwo domowe. Przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyczerpuje się też w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa z innymi członkami rodziny. Skargę na powyższą decyzja do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł skarżący, powtarzając w jej treści zarzuty odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpatrując sprawę, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie administracyjnej stanowił art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej zwanej ustawą o pomocy społecznej). W świetle tego przepisu zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z analizy wyżej przytoczonego art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek stały, będący jedną z pieniężnych form pomocy społecznej określonych w ustawie, przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku pełnoletniej osoby pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, zasiłek stały przysługuje, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie orzekające organy w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zinterpretowały pojęcie "osoby pozostającej w rodzinie" w rozumieniu przytoczonego art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji zatem prawidłowo go zastosowały. Odwołanie się przez Kolegium wobec dokonanych ustaleń w sprawie podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 7 marca 2016 r., zamieszkiwania przez skarżącego wraz z matką w jednym dwupokojowym, z kuchnią i łazienką mieszkaniu, do art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej uznać należało za zasadne. Zgodnie z tym przepisem rodzinę istotnie tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. "Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, w tym np.: ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych." (tak NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1949/15; Lex nr. 2273723). Trafnie zatem stwierdziło Kolegium, powtarzając za WSA w Lublinie (wyrok z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 144/10), że przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się także w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodziny. Rzeczywiście, to że skarżący nie posiada żadnego dochodu na swoje utrzymanie nie może determinować już uznanie, iż nie gospodaruje on wspólnie z matką skoro korzysta z mieszkania, energii elektrycznej i innych mediów, a także z przyrządzanych posiłków, nawet jeżeli nie dokłada się do ponoszonych w tym względzie wydatków. Ocena podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutów skarżącego w tym zakresie jest więc trafna, zwłaszcza, że okoliczności te znajdują potwierdzenie także i w złożonym przez matkę podczas przeprowadzanego wywiadu środowiskowego oświadczeniu, w którym stwierdziła, iż " w styczniu zamieszkiwałam z synem J. P. ". W myśl art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, rodzinny wywiad środowiskowy jest dowodem przeprowadzanym w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Stan faktyczny w niniejszej sprawie ustalono właśnie na podstawie wywiadu środowiskowego oraz na podstawie oświadczenia matki skarżącego. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zarówno organ I, jak i działające jako organ odwoławczy SKO, prawidłowo zastosowały wobec skarżącego kryterium określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi zaś na przekroczenie kryterium dochodowego, organy nie mogły przyznać skarżącemu zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego kwestionowana skargą decyzja SKO, utrzymująca decyzję organu I instancji jest prawidłowa. Skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny swoich twierdzeń o odrębnym gospodarowaniu. Wbrew argumentom pełnomocnika skarżącego z urzędu, zwartych w piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2017 r. nie można więc było skutecznie zarzucić orzekającym organom nie tylko naruszenia przepisów postępowania – artykułów 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t., jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 23) – poprzez wadliwe ustalenie okoliczności stanu faktycznego i ich niewłaściwą ocenę, ale i naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej – poprzez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.