IV SA/Wr 578/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi S. N. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 września 2025 r. nr 010070/680/9103690/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia umorzyć postępowanie sądowe.

Przedmiotem skargi S. N. wniesionej z dniu 10 października 2025 r. jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 września 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 września 2023 r. odmawiającej przyznania świadczenia na dobry start na dziecko D. B. na okres 2023/2024. Jak wynikało z akt sprawy w dniu 7 września 2023 r. Skarżąca wystąpiła o przyznanie ww. świadczenia na dobry start. Decyzją z dnia 12 września 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniosek Strony rozpoznał odmownie z uwagi na brak spełnienia przesłanki legalnego pobytu na terytorium RP. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 12 września 2023 r. Zaskarżonym postanowieniem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał na datę jej doręczenia, pouczenie o trybie odwoławczym i fakt wniesienia odwołania w dniu 13 listopada 2023 r., a zatem po upływie czternastodniowego terminu na wniesienie tego środka. W skardze na opisane postanowienie Skarżąca zarzucała, że odmowa przyznania świadczeń wynika z błędu organu opisując na czym polegał. Nieprawidłowości zostały naprawione, a dziecko uzyskało status U. w dniu 27 sierpnia 2025 r. Zarzucała także błędne ustalenie, że nie dotrzymała terminu do wniesienia odwołania, gdyż złożyła je w dniu 14 września 2023 r. W tym dniu wysłała pismo do organu wraz wyjaśnieniami uzyskanymi od Straży Granicznej wskazującymi, że dziecko przebywa w Polsce jako uchodźca w związku z działaniami wojennymi, a zatem legalnie. I jakkolwiek pismo nie było oznaczone jako odwołanie to tak winno zostać przez organ potraktowane, taka była intencja Skarżącej. Domagała się uchylenie zaskarżonego postanowienia i przesłuchania jej na okoliczność posiadania statusu U. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania. Wskazał na wydaną w dniu 12 września 2023 r. decyzję organu I instancji, odwołanie złożone w dniu 13 listopada 2023 r. Wskazał również, że w dokumentacji sprawy znajduje się pismo POG Skarżącej z dnia 14 września 2023 r., w którym wnosi m.in. o przyznanie na dziecko świadczenia wychowawczego i świadczenia na dobry start. W zaskarżonym postanowieniu z dnia 8 września 2025r. organ nie uwzględnił jednak pisma z dnia 14 września 2023 r., co stanowiło przeoczenie. Wobec tego postanowieniem z dnia 27 października 2025 r. wydanym na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.) organ stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Dalej organ wyjaśniał, że w wyniku rozpoznania odwołania z dnia 14 września 2023 r. została przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana decyzja z dnia 27 października 2025 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 września 2023 r. Na wezwanie Sądu w dniu 6 maja 2026 r. organ przedłożył dowód doręczenia Skarżącej postanowienia z dnia 27 października 2025 r. stwierdzającego nieważność zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania "z innych przyczyn", wystąpi mi.in., gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Sytuacja wystąpi w szczególności wówczas, kiedy zaskarżona decyzja, czy jak w tym przypadku postanowienie, zostaną pozbawione bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia ich nieważności), względnie w rezultacie skorzystania przez organ administracji publicznej, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 376/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Taka okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 września 2025 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 12 września 2023 r. Z nadesłanej Sądowi informacji wynika, że orzeczenie to zostało uchylone w trybie nadzwyczajnym już po wniesieniu skargi a przed wydaniem wyroku w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 27 października 2025 r. organ stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia. Do akt sprawy załączono wskazane orzeczenie oraz na wezwanie Sądu dowód jego doręczenia Skarżącej (UPD) w dniu 30 października 2025 r. Tym samym z obrotu prawnego wyeliminowano przedmiot podlegający kontroli sądowej. Jednocześnie organ wskazał, że po stwierdzeniu nieważności zaskarżonego postanowienia zostało rozpoznane odwołanie Skarżącej od decyzji z dnia 12 września 2023 r. Tym samym doszło do merytorycznego rozpoznania odwołania Strony, co nastąpiło w decyzji z dnia 27 października 2025 r. od której Stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.