I OZ 168/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 835/25 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi I.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 4 września 2025 r., nr SKO-4110/834/25 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 25 lutego 2026 r. I.G. (dalej: skarżąca) wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Po 835/25, wydanego na rozprawie. Zarządzeniem z 10 marca 2026 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez wykazanie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, pod rygorem odrzucenia wniosku. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z 26 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu z uwagi na brak wykazania, że wniosek został złożony z zachowaniem ustawowego terminu oraz brak wykazania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę czy uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Jak bowiem stanowi art. 86 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że sąd w pierwszej kolejności ocenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Równocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto (co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 lipca 2011 r., II FZ 320/11), rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 133 § 1 p.p.s.a. (który znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie powołanej regulacji na gruncie postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, kończącego się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach niniejszej sprawy obowiązek ten nie został przez stronę wykonany. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został bowiem przez skarżącą w żaden sposób uzasadniony. Również w odpowiedzi na wezwanie – które zostało przez Sąd I instancji sformułowane w sposób jednoznaczny – do wykazania zachowania siedmiodniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia, jak również do uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminowi, skarżąca nie przedstawiła żadnych wyjaśnień ani dowodów pozwalających na ocenę zasadności żądania. W odpowiedzi na wezwanie ograniczyła się jedynie do wskazania, że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co nie stanowiło wykonania nałożonego obowiązku. Także w treści zażalenia skarżąca poprzestała na ogólnikowym twierdzeniu o dochowaniu terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz braku winy w uchybieniu terminowi na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie przytaczając żadnych konkretnych okoliczności faktycznych ani nie przedstawiając dokumentacji, która pozwalałaby choćby na ich uprawdopodobnienie. W tej sytuacji należało uznać, że wniosek o przywrócenie terminu nie spełniał podstawowych wymogów przewidzianych w art. 87 p.p.s.a. Tym samym Sąd I instancji trafnie przyjął, że brak było podstaw do jego merytorycznej oceny. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.