IV SA/Wr 357/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Protokolant: Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Rektora Politechniki Wrocławskiej z dnia 30 marca 2023 r. nr PRD/134/2023 w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora Politechniki Wrocławskiej z 2 lutego 2023 r. (nr SD1/82/2023); II. zasądza od Rektora Politechniki Wrocławskiej na rzecz skarżącego A. Z. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

U Z A S A D N I E N I E Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Decyzją z 2 lutego 2023 r. Rektor Politechniki Wrocławskiej (dalej: Rektor, organ) skreślił A. Z. (dalej: doktorant, skarżący) z listy doktorantów [...] semestru [...] roku kształcenia w dyscyplinie: [...]. Uzasadniał, że doktorant zobowiązany był do złożenia w wyznaczonym terminie sprawozdania z realizacji indywidualnego planu kształcenia za trzeci rok kształcenia w Szkole Doktorskiej PW. Podniósł, że po stwierdzeniu braku ww. sprawozdania, wszczęto postępowanie w sprawie skreślenia doktoranta z listy doktorantów, o czym zawiadomiono go wezwaniem z 5 stycznia 2023 r. Wskazał, że doktorant zobowiązał się do przesłania sprawozdania w terminie do 30 stycznia 2023 r., z którego to zobowiązania się nie wywiązał. Rektor dowodził, że na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm. - dalej: ustawa) doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207. Dodał, że w myśl art. 207 ustawy, doktorant jest zobowiązany do postępowania zgodnie z Regulaminem szkoły doktorskiej oraz do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego. Zaznaczył, że brak złożenia sprawozdania z realizacji indywidualnego planu kształcenia za trzeci rok kształcenia w Szkole Doktorskiej PW narusza § 5 ust. 3 pkt 5 Regulaminu Szkoły Doktorskiej (uchwała Senatu PW nr 93/9/2020-2024 z dnia 23 kwietnia 2021 r. - dalej: Regulamin), który stanowi, że "Doktorant jest zobowiązany do składania w wyznaczonych terminach - po każdym okresie rozliczeniowym określonym w pkt 4 - sprawozdań z realizacji indywidualnego planu kształcenia (...)". Uznał, że powyższe daje podstawę do skreślenia doktoranta z listy doktorantów. Podsumował, że w opisanym stanie faktycznym i prawnym decyzja o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów jest uzasadniona i zgodna z prawem. W podstawie prawnej decyzji Rektor powołał art. 203 ust. 2 pkt 2 i ust.3 ustawy w zw. z § 5 ust. 13 pkt 6 Regulaminu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy doktorant zważył, że sprawozdanie, którego niezłożenie stanowi podstawę wydania decyzji o skreśleniu go z listy doktorantów, zostało przez faktycznie niego zamieszczone w systemie elektronicznym Szkoły Doktorskiej PW. Z uwagi na powyższe wniósł o zmianę decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy - decyzją z 30 marca 2023 r. - Rektor utrzymał w mocy wydaną przez siebie pierwotnie decyzję. Uzasadniał, że doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku nieskładania sprawozdań zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 5 Regulaminu. Stwierdził, że przesłanką skreślenia skarżącego z listy doktorantów jest właśnie niewywiązanie się z obowiązku określonego w tym przepisie poprzez niezłożenie w terminie, tj. do 30 września 2022 r., sprawozdania z realizacji indywidulanego planu kształcenia w trzecim roku kształcenia w Szkole Doktorskiej PW. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że sporne sprawozdanie zostało przez niego zamieszczone w systemie elektronicznym Szkoły Doktorskiej PW podniósł, że sprawozdanie nie zostało złożone w wyznaczonym terminie, o czym doktorant był informowany (wiadomość wysłana przez pracownika Szkoły i komunikat zamieszczony na stronie internetowej Szkoły). Zauważył, że zapis § 5 ust. 3 pkt 5 Regulaminu określa tryb i zawartość sprawozdania, które winno zawierać - m.in. - (pkt g) akceptację promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego oraz (pkt h) akceptację właściwego kierownika dyscypliny kształcenia. Dostrzegł, że sprawozdanie umieszczone przez skarżącego w systemie elektronicznym nie zawiera ww. akceptacji i tym samym nie można go uznać za złożone w przewidzianym w Regulaminie trybie. W oparciu o zebrany materiał i po ponownej - jak podał - szczegółowej analizie sprawy Rektor ocenił, że decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. W skardze, skarżący zaskarżył obie decyzje Rektora w całości. Zarzucił, że decyzje są niezgodne z przepisami prawa i naruszają jego prawa jako doktoranta. Wniósł o uchylenie w całości obu decyzji, zasądzenie kosztów i wstrzymanie wykonania decyzji. Dowodził, że nie odpowiada prawdzie stwierdzenie dotyczące niezłożenia przez niego sprawozdania. Wskazał, że sprawozdanie złożył w systemie elektronicznym Szkoły Doktorskiej PW, zgodnie z regulacjami obowiązującymi na uczelni. Dodał, że nawet jeśli nie zostało ono złożone w terminie, czego w tej chwili nie jest w stanie zweryfikować (brak dostępu do systemu elektronicznego wynikający z faktu wykonania decyzji i pozbawienia go praw doktoranta), to miało to miejsce przed wszczęciem procedury skreślenia go z listy doktorantów. Uznał, że opieranie decyzji na przesłance niezłożenia sprawozdania jest bezzasadne. Zdaniem skarżącego, wydana po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja, utrzymująca w mocy pierwszą decyzję Rektora, zawiera w swoim uzasadnieniu sprzeczność. Mianowicie, pierwsza decyzja opiera się na stwierdzeniu braku złożenia przez niego sprawozdania, natomiast decyzja utrzymująca tę decyzję w mocy potwierdza fakt, który zawarł on we wniosku, że sprawozdanie zostało przez niego umieszczone w systemie elektronicznym, lecz mogło być niekompletne. Skarżący podniósł, że nigdy nie został wezwany do uzupełnienia sprawozdania, ani nawet poinformowany o jego niekompletności. Wskazał, że powyższe mógłby udowodnić przedstawiając odpowiednie wydruki z systemu elektronicznego Szkoły Doktorskiej i z korespondencji mailowej, lecz na tę chwilę nie może tego uczynić ze względu na brak dostępu do systemu elektronicznego. Odpowiadając na skargę, Rektor wniósł o jej nieuwzględnienie i oddalenie w całości. Zakwestionował argumentację jakoby skarżący złożył sprawozdanie zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Dowodził, że przesłał on sprawozdanie do promotora po terminie przypadającym na 30 września 2022 r. (zgodnie z powiadomieniem z systemu informatycznego uczynił to 5 października 2022 r.). Wskazał, że sprawozdanie to nie zawierało akceptacji promotora i kierownika dyscypliny, w związku z czym nie można go uznać za złożone. Zauważył, że skarżący został powiadomiony 15 listopada 2022 r. przez pracownika Szkoły Doktorskiej PW, że formalności dotyczące sprawozdania nie zostały przez niego dopełnione oraz że konieczne jest uzyskanie akceptacji promotora i kierownika dyscypliny, po czym należy sprawozdanie wydrukować, podpisać, zeskanować i umieścić plik w systemie. Co do wskazanych przez skarżącego sprzeczność w uzasadnieniu decyzji z 2 lutego i z 30 marca 2023 r., Rektor uznał, że uzasadnienie decyzji z 30 marca 2023 r. stanowi rozwinięcie a nie zaprzeczenie uzasadnienia decyzji z 2 lutego 2023 r. Dodał, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy uzasadnił, dlaczego umieszczone przez skarżącego w systemie informatycznym sprawozdanie nie może zostać uznane za złożone. W kwestii braku wezwania do uzupełnienia sprawozdania i niepoinformowania o jego niekompletności, Rektor podkreślił, że skarżący był informowany o konieczności uzupełnienia formalności 15 listopada 2022 r. oraz 5 i 23 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika wprost, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. Skarżącego skreślono z listy doktorantów na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ustawy (Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce) oraz § 5 ust. 3 pkt 5 Regulaminu Szkoły Doktorskiej PW. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy, doktorant może zostać skreślony z listy doktorantów w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207. W myśl art. 207 ustawy doktorant jest obowiązany: postępować zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej (ust. 1); do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego (ust. 2). W § 5 ust. 3 pkt 5 Regulaminu postanowiono, że "Doktorant jest zobowiązany do składania w wyznaczonych terminach - po każdym okresie rozliczeniowym określonym w pkt 4 - sprawozdań z realizacji indywidualnego planu kształcenia (...)". W § 5 ust. 13 pkt 6 Regulaminu przewidziano możliwość skreślenia doktoranta z listy doktorantów w przypadku nieskładania sprawozdań zgodnie z ust. 3 pkt 5. Zapis § 5 ust. 3 pkt 5 zawiera także elementy sprawozdania, którymi są - m.in. - akceptacja promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego (pkt g) oraz akceptacja właściwego kierownika dyscypliny kształcenia (pkt h). Uzasadniając wydaną w sprawie pierwotnie decyzję z 2 lutego 2023 r. o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów Rektor argumentował, że - będąc wpisany na listę doktorantów - doktorant nie złożył w wyznaczonym terminie sprawozdania z realizacji indywidualnego planu kształcenia za trzeci rok kształcenia w Szkole Doktorskiej PW. W uzasadnieniu brak jest informacji o złożeniu takiego sprawozdania po terminie, czy też złożeniu sprawozdania niekompletnego. To zaś nakazuje przyjąć, że wydając tę decyzję Rektor nie był w posiadaniu powyższych informacji oraz że wg jego wiedzy sprawozdania nie złożono w ogóle. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę decyzji, w którym skarżący zaznaczył, że faktycznie sprawozdanie złożył poprzez zamieszczenie go w systemie informatycznym Szkoły Doktorskiej PW, w skarżonej decyzji Rektor dowodził, że sprawozdanie nie zostało złożone w terminie przypadającym na 30 września 2022 r., zaś sprawozdanie umieszczone przez skarżącego w systemie elektronicznym nie zawiera akceptacji promotora, ani właściwego kierownika dyscypliny i tym samym nie można go uznać za złożone w trybie opisanym w Regulaminie. Sąd zauważa, że w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego datę złożenia przez skarżącego sprawozdania (po raz pierwszy datę tę wskazuje Rektor dopiero w odpowiedzi na skargę: 5 października 2022 r.). Podobnie jak dowodu potwierdzającego, w jakim kształcie to spóźnione sprawozdanie zostało złożone i jakie elementy zawierało (czy miało akceptację promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego oraz akceptację właściwego kierownika dyscypliny kształcenia), np. wydruków z systemu elektronicznego Szkoły. Z powyższego wynika, że wydając w sprawie obie decyzje organ nie dysponował kompletnym materiałem dowodowym oraz wiedzą odnośnie stanu faktycznego sprawy. Prowadził postępowanie wzywając skarżącego do złożenia sprawozdania, tak jakby nie był w posiadaniu informacji o jego złożeniu z przekroczeniem terminu i niekompletnego. Przez całe postępowanie mowa jest o niezłożeniu sprawozdania (niedokończeniu formalności związanych z jego składaniem), jako takiego, nie zaś o jego niezłożeniu jako kompletnego. Mimo rzekomej niekompletności sprawozdania, do chwili wydania decyzji skarżący nie został wezwany do jego uzupełnienia, ani nawet poinformowany o jego niekompletności. Zdaniem Sądu, datowane na 15 listopada 2022 r. i skierowane - m.in. - do skarżącego wezwanie także nie było w swej treści jednoznaczne. Z jednej strony bowiem adresatów maila wzywano do dokończenia formalności związanych z procesem składania w systemie sprawozdania za semestr letni 2021/22, z drugiej do wypełnienia sprawozdania w systemie i przesłania do akceptacji promotora, a po zaakceptowaniu przez promotora do akceptacji kierownika dyscypliny (...). Powyższe potwierdza, że orzekający w sprawie organ nie dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 ustawy. Użyte w tym przepisie sformułowanie "doktorant może być skreślony" oznacza, że decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym są logiczne i poprawne oraz mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 203 ust. 2 ustawy (jak każda decyzja uznaniowa) nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2023 r., poz. 1705 ze zm. - dalej: k.p.a./). Zatem sąd administracyjny weryfikuje, czy skarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i należytym rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do tzw. decyzji związanej. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno bowiem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a zatem dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do organu) w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy i treści wydanych w sprawie decyzji wynika bowiem, że prowadząc postępowanie i na moment wydania decyzji organ nie dysponował wystarczającym materiałem dowodowym i wiedzą odnośnie złożenia (niezłożenia, złożenia niekompletnego) przez skarżącego spornego sprawozdania. W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.- uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Nie przesądzając ostatecznie o wyniku sprawy Rektor - w ramach ponownego rozpoznania sprawy - uwzględni powyższe rozważania oraz ustali istotne okoliczności faktyczne sprawy (zgromadzi odpowiedni materiał dowodowy), a następnie rozważy je w kontekście art. 203 ust. 2 pkt 2 ustawy, zaś swoje stanowisko w sposób wszechstronny i wyczerpujący umotywuje, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.