IV SA/Wr 353/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału IV Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi M. we W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 maja 2025 r. nr 010070/680/7305141/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości.

W dniu 26 lipca 2024 r. M. im. [...] we W. (dalej: strona skarżąca) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o świadczenie wychowawcze 800+ m. in. na dziecko (M. P.) na formularzu SW-D na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Do wniosku załączono odpis aktu urodzenia dziecka, postanowienie Sądu Rejonowego w Świdnicy Wydział III Rodzinny i Nieletnich z 13 grudnia 2021 r. sygn. akt III Nkd 7/21 w sprawie umieszczenia nieletniej w M. Decyzją z 29 lipca 2024 r. (010070/680/7305141/2024) ZUS odmówił stronie skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego wskazując, że nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze, gdyż nie została ujęta w art. 4 ust. 2 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 421), dalej u.p.p.w.d. W odwołaniu od decyzji strona skarżąca podała (w szczególności), że sprawuje faktyczną opiekę nad wychowanką, która obecnie pozostaje w M. na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich. Decyzją z 5 maja 2025 r. (010070/680/7305141/2024) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z 29 lipca 2024 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że na to samo dziecko oraz na ten sam okres świadczeniowy wniosek o świadczenie wychowawcze złożyła również jego matka (O. S.). Z tego też powodu ZUS w dniu 19 lipca 2024 r. skierował do matki dziecka wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie, czy ponosi koszty/opłaty związane z utrzymaniem dziecka w placówce (np. ubrania, środki czystości); bądź czy dziecko przebywa w domu np. w weekendy, ferie lub święta. ZUS poprosił o dostarczenie stosownego zaświadczenia z placówki. W dniu 25 września 2024 r. O. S. dostarczyła zaświadczenie z 9 września 2024 r. wystawione przez Dyrektora M., z którego wynika, że wychowanka M. P. od 25 sierpnia 2021 r. do nadal przebywa w placówce wychowawczej, w roku szkolnym 2024/2025 realizuje obowiązek szkolny. Matka dziecka została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za wyżywienie córki w wysokości 22 zł dziennie oraz do zaspokajania potrzeb materialnych dziecka. M. P. jeździ na każde urlopowanie do domu rodzinnego. Matka sporadycznie, w miarę możliwości zapewnia materialne potrzeby dziecka. Po dostarczeniu tegoż zaświadczenia w dniu 15 października 2024 r. świadczenie wychowawcze zostało przyznane matce dziecka. Dlatego też, w ocenie Prezesa ZUS, organ I instancji decyzją z 29 lipca 2024 r. zasadnie odmówił M. świadczenia wychowawczego na dziecko, które nie może być uznane za instytucję zapewniającą nieodpłatne pełne utrzymanie (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.p.w.d.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Prezesa ZUS z 5 maja 2025 r. strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.p.w.d poprzez uznanie, że matka małoletniej ponosi koszty utrzymania małoletniej w ośrodku, wskutek czego M. nie jest uznany za instytucję zapewniającą nieodpłatne utrzymanie; 2) art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d poprzez uznanie, iż małoletnia w tamtym czasie pozostawała na utrzymaniu matki, w sytuacji, gdy matka małoletniej dziecka przedstawiła jedynie zaświadczenie o kosztach pobytu małoletniej córki w Ośrodku, a nie wykazała faktycznego ponoszenia tych kosztów; 3) art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d poprzez niezastosowanie tego przepisu i odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na małoletnią w tamtym okresie, wobec spełniana przesłanek do zastosowania tego przepisu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w załączeniu przedkłada wykaz zaległości w opłatach za utrzymanie dziecka M. P. w okresie przebywania w placówce. W jej ocenie, błędne jest i niepoparte materiałem dowodowym twierdzenie, że rodzic dziecka ponosi jakiekolwiek opłaty za pobyt dziecka w placówce, nawet w nieznacznej części. Dlatego też, to M. winien zostać uznany za instytucję zapewniającą nieodpłatne utrzymanie, o której mowa art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.p.w.d. W konsekwencji czego uznać należy, że to placówce (a nie matce dziecka) przysługuje świadczenie wychowawcze na dziecko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Na rozprawie, która odbyła się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, Sąd postanowił wezwać stronę skarżąca do przedłożenia następujących dokumentów: regulaminu urlopowań wychowanek, o którym mowa w § 34 Statutu ze wskazaniem okresów urlopowania małoletniej w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.; decyzji ustalających i nakładających na rodziców małoletniej odpłatność z tytułu kosztów jej żywienia w M., o którym mowa w § 42 Statutu (w tym samym okresie świadczeniowym). W ślad za pismem z 15 grudnia 2025 r. M. przedstawił następujące dokumenty: regulamin urlopowania wychowanek M. we W., karty wyjścia wyjazdu wychowanki w okresach od 12 lipca do 27 sierpnia 2024 r., 1 października do 3 listopada 2024 r., 21 grudnia 2024 r. do 1 stycznia 2025 r., 2 lutego do 15 lutego 2025 r., 30 kwietnia do 4 maja 2025 r. oraz pismo informujące o kosztach dziennego pobytu wychowanki w Ośrodku. Dokumenty te, na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r., zostały dopuszczone przez Sąd jako dowód w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie takich uchybień Sąd nie dostrzega. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 maja 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję ZUS z 29 lipca 2024 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. na dziecko M. P. M. we W. Poza kontrolą Sądu pozostaje natomiast decyzja przyznająca to świadczenie (na ten sam okres świadczeniowy i na to samo dziecko) matce dziecka, do której w ww. decyzji odwołuje się Prezes ZUS. Spór w sprawie dotyczy możliwości skorzystania z prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko umieszczone w placówce na mocy orzeczenia właściwego sądu powszechnego i skierowane do tej placówki przez właściwy organ. W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyrokach tut. WSA z 28 stycznia 2026 r. sygn. akt IV SA/Wr 462/25 oraz sygn. akt 461/25 i przyjmuje je za własne. Odnosząc się do tak nakreślonego sporu wskazać należy na treść art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d. Zgodnie z ich brzmieniem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo 5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 177 ze zm.) - ust. 2. W art. 2 pkt 8 u.p.p.w.d. definiuje pojęcie instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Pojęciem tym ustawodawca objął młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Tym samym z wykładni językowej wskazanych przepisów wynika, że młodzieżowe ośrodki wychowawcze nie mieszczą się w gronie podmiotów uprawnionych do świadczenia, stanowiąc instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie, która nie została jako taka wskazana w grupie podmiotów uprawnionych. W opinii Sądu przywołany zakres podmiotowy osób i instytucji uprawnionych do świadczeń stanowi zbiór zamknięty. Tylko podmioty wskazane w tej normie mogą ubiegać się o świadczenie i rację ma organ twierdząc, że strona skrząca nie należy do tych podmiotów. Dokonując szczegółowej analizy zapisów art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. z przyczyn oczywistych, na gruncie rozpoznawanej sprawy, badanie może objąć jedynie zakres wskazany w pkt od 2 do 5. Strona skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji z 29 lipca 2024 r. wywodziła, że posiada status opiekuna faktycznego, gdyż dziecko jest pod opieką M. Pojęcie to jest na tle ustawy definiowane, i tak zgodnie z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. ilekroć w ustawie jest mowa o opiekunie faktycznym dziecka - oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Przy czym, dodatkowym warunkiem otrzymania świadczenia jest wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem i jego pozostawanie na utrzymaniu opiekuna (art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.p.w.d.). Przysposabiającym może być wyłącznie osoba fizyczna, zatem pojęcie opiekuna faktycznego nie może być odnoszone do skarżącej - odnosi się wyłącznie do osób fizycznych. Strona skarżąca nie jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Na marginesie wskazania wymaga, że ustawa stawia nadto warunek wspólnego zamieszkiwania, to zaś winno być odczytywane w znaczeniu nadanym przez art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.), dalej: k.c. Zgodnie z jego brzmieniem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozpoznawanej sprawie wymóg ten nie został spełniony. Dziecko zostało umieszczone w M. Ośrodek ten nie jest jego miejscem zamieszkania, a jedynie pobytu. Zgodnie z dalszymi zapisami art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. prawo do świadczeń przysługuje opiekunowi prawnemu dziecka (pkt 3 ww. normy). Nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca nie spełnia i tego wymogu. Niewątpliwe opieka prawna jest instytucją prawa cywilnego, a regulacje jej dotyczące zawiera ustawa z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm), dalej: k.r.o. Zgodnie z art. 94 § 3 k.r.o., dla dziecka ustanawia się opiekę, jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani. Dalsze zaś przepisy stanowią, że opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny po temu powód (art. 145 § 2 k.r.o.), zaś art. 146 ww. ustawy stwierdza, że opiekę sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom. Zgodnie z art. 155 k.r.o. opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego (§ 1). Do sprawowania opieki stosuje się odpowiednio przepisy o władzy rodzicielskiej z zachowaniem przepisów poniższych (§ 2). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie M. nie został ustanowiony opiekunem prawnym małoletniej. Nadto opiekę może sprawować wyłącznie osoba fizyczna, co wyklucza Ośrodek. M. nie może być także utożsamiany z domem pomocy społecznej (dyrektorem domu pomocy społecznej – art. 4 ust. 2 pkt 4 u.p.p.w.d.). Uwaga ta odnosi się także do osób, jednostek i instytucji opisanych w art. 4 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, tj. rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo - terapeutycznej albo dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 177). Odnosząc się do celu świadczenia wychowawczego, należy się odwołać do zapisu art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Ma ono pokrywać część wydatków związanych z wychowaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zatem z zapisu tego wynika, że adresatem świadczenia jest w pierwszej kolejności rodzina, co potwierdza uzasadnienie projektu ustawy. Wynika z niego, że "celem projektowanej ustawy jest przede wszystkim pomoc finansowa kierowana do rodzin wychowujących dzieci (...). Proponowane rozwiązanie ma zmniejszyć obciążenia finansowe rodzin związane z wychowywaniem dzieci, a tym samym zachęcać do podejmowania decyzji o posiadaniu większej liczby dzieci (...). Świadczenie wychowawcze kierowane jest do rodzin mających na utrzymaniu dzieci, a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowywaniem dzieci (...). Istotą wprowadzanych projektowaną ustawą regulacji jest objęcie świadczeniem wychowawczym możliwie jak najszerszego zakresu osób posiadających na swoim utrzymaniu dzieci, realizując tym samym podstawowy cel, tj. wsparcie ekonomiczne rodzin, w szczególności tych zagrożonych ubóstwem oraz częściowe pokrycie wydatków rodziców lub opiekunów dzieci z tytułu wysokich kosztów ich wychowania i wykształcenia" (por. rządowy projekt ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, druk 216 z 2016 r., dostępny na stronach internetowych Sejmu RP). Zatem adresatem świadczenia jest rodzina, a także osoby, które wykonują zadania państwa w zakresie wychowania dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej, co z kolei wynika ze zmian legislacyjnych wprowadzonych na mocy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332, 1045, 1199 i 1830). Ponownie sięgając do uzasadnienia projektu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci odnotowania wymaga, że świadczenie o podobnym charakterze do wprowadzanego świadczenia wychowawczego, będzie przysługiwało rodzinom zastępczym i osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka. Świadczenie to będzie miało formę dodatku do otrzymywanych przez rodziny zastępcze i osoby prowadzące rodzinne domy dziecka świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej. Dodatek ten nazwany został "dodatkiem wychowawczym" i jego wysokość wynosić będzie tyle samo ile wynosić będzie wysokość świadczenia wychowawczego. Rozwiązanie takie wynika z faktu, że rodziny zastępcze i osoby prowadzące rodzinne domy dziecka wykonują zadanie władz publicznych wynikające z art. 72 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zapewniają opiekę dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej" (por. rządowy projekt ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, druk 216 z 2016 r., dostępny na stronach internetowych Sejmu RP). Celem świadczenia wychowawczego jest więc wspieranie rodzin wychowujących dzieci i to do nich kierowane jest świadczenie. Nie jest zatem tak, że świadczenie winny otrzymywać wszystkie instytucje, które sprawują opiekę nad dziećmi. Świadczenie to odnosi się bowiem do przypadków, gdy dzieci pozbawione opieki rodzicielskiej objęte są innym rodzajem pieczy, tj. m. in. w rodzinach zastępczych, w rodzinnych domach dziecka, placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Podmioty te zostały uprawnione do otrzymywania dodatku wychowawczego na mocy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci przez zmianę przepisów ustawy wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej – art. 80, art. 87 i art. 115 ust. 2a tej ustawy. Zgodnie z art. 5 ustawy z 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 924, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 26 kwietnia 2019 r.) prawo do dodatku wychowawczego uzyskali także dyrektorzy placówki opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego, placówki opiekuńczo-wychowawczej typu specjalistyczno-terapeutycznego i placówki opiekuńczo – wychowawczej typu rodzinnego, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Wszystkie te podmioty zaspokajają niezbędne potrzeby bytowe, rozwojowe, zdrowotne, edukacyjne i kulturalno-rekreacyjne dzieci - wychowanków, wykonując zadania z zakresu pieczy nad dziećmi. Nowelizacją z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981, dalej: ustawa zmieniająca z 17 września 2021 r.) do art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. wprowadzono pkt 5, wskazujący na uprawnienie do wnioskowania o świadczenie wychowawcze przez powołane na wstępie podmioty. Dokonując ujednolicenia sytemu wspierania rodzin i podmiotów realizujących zadania państwa wynikające z art. 72 ust. 2 Konstytucji RP ustawodawca dotychczasowe regulacje dotyczące dodatku wychowawczego włączył do ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Świadczenie te miały identyczny cel, wysokość i charakter, a zatem ich rozproszenie w odrębnych aktach prawnych nie miało uzasadnienia (por. uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej z 17 września 2021 r., druk nr 1530 z 2021 r., dostępny na stronach internetowych Sejmu RP). Ustawodawca oznaczając w samej ustawie cel przyznawanych świadczeń skorelował je z podmiotami realizującymi zadania w zakresie sprawowania pieczy nad dziećmi. W grupie tej – co wymaga podkreślenia Sądu – nie ma młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Nie chodzi bowiem o jakikolwiek placówki, nawet jeśli w ramach swoich zadań wykonują te z zakresu opieki i wychowania, ale o podmioty realizujące zadania z zakresu pieczy nad dzieckiem. Strona skarżąca nie mieści się w tej grupie, co jest bezsporne. Nie realizuje zadań wynikających z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 112 § 1 k.r.o. obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą, regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym. Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka (§ 1). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli sąd opiekuńczy postanowił inaczej (§ 2). W ustawie o wychowaniu i pieczy zastępczej wskazano, że piecza zastępcza powstaje w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej). Jest ona konsekwencją ograniczenia (ingerencji) we władzę rodzicielską (art. 109 § 2 pkt 5 k.r.o.). Formami rodzinnej pieczy zastępczej są rodzina zastępcza i rodzinny dom dziecka (art. 39 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej). Natomiast instytucjonalna piecza zastępcza jest sprawowana w formie: 1) placówki opiekuńczo-wychowawczej; 2) regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej; 3) interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego (art. 93 ust. 1). Służy ona tymczasowemu zastąpieniu rodziców w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem i ma umożliwić przede wszystkim powrót dziecka do rodziny (art. 33 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej). Zgodnie z art. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej wspieranie rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych to zespół planowych działań mających na celu przywrócenie rodzinie zdolności do wypełniania tych funkcji (ust. 1). System pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców (ust. 2). Jednostkami organizacyjnymi wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej są m. in. organizatorzy rodzinnej pieczy zastępczej, placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne, interwencyjne ośrodki preadopcyjne (ust. 3). Odnosząc ten zakres kompetencji do podstaw działania i zadań strony skarżącej jasno widać, że nie realizuje ona zadań, o których mowa w powołanych przepisach. Odmienne są jej podstawy funkcjonowania, cele, zasady finansowania i zakres opieki sprawowanej nad podopiecznymi. Zgodnie z art. 6 i art. 7 pkt 10 ustawy z 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz.U. z 2024 r., poz. 978, dalej ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich) wobec nieletniego mogą być stosowane środki wychowawcze, środek leczniczy oraz środek poprawczy. Środkiem wychowawczym jest umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (art. 7 pkt 10). Przepis art. 89 ww. ustawy stanowi, że m. in. młodzieżowe ośrodki wychowawcze zapewniają możliwość indywidualnego oddziaływania na nieletnich odpowiednio do ich osobowości i potrzeb (ust. 1). Młodzieżowe ośrodki wychowawcze, zapewniają w szczególności nauczanie ogólnokształcące lub zawodowe, działalność kulturalno-oświatową i sportową, dostęp do świadczeń zdrowotnych oraz przygotowują nieletnich do samodzielnego funkcjonowania w życiu dorosłym zgodnie z obowiązującymi normami społecznymi i prawnymi (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 2 pkt 7 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r., poz. 737, dalej: ustawy Prawo oświatowe) placówki te tworzą system oświaty i są finansowane zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o finansowaniu oświaty. Art. 123 ustawy Prawo oświatowe zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do określenia, w drodze rozporządzenia, m. in. rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, o których mowa w art. 2 pkt 3, 7 i 8, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach, a w przypadku młodzieżowych ośrodków wychowawczych - także warunków i trybu udzielania wychowankom urlopów i przepustek, warunków pobytu nieletnich matek i ich dzieci w tych ośrodkach oraz sposobu dokumentowania pobytu nieletnich matek i ich dzieci w tych ośrodkach, oraz może określić wysokość i zasady odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach. Na tej podstawie Minister Edukacji i Nauki wydał 30 marca 2023 r. rozporządzanie w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz.U. z 2023 r., poz. 651, dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 10 tego aktu młodzieżowe ośrodki wychowawcze są prowadzone dla dzieci i młodzieży: 1) niedostosowanych społecznie, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy, wychowania, pomocy psychologiczno-pedagogicznej i resocjalizacji - jako młodzieżowe ośrodki wychowawcze o charakterze resocjalizacyjno-wychowawczym; 2) niedostosowanych społecznie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim lub z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy, wychowania, pomocy psychologiczno-pedagogicznej i resocjalizacji - jako młodzieżowe ośrodki wychowawcze o charakterze resocjalizacyjno-rewalidacyjnym. Zgodnie z § 11 rozporządzenia do zadań młodzieżowego ośrodka wychowawczego należy eliminowanie przejawów niedostosowania społecznego i przygotowanie wychowanków do samodzielnego, odpowiedzialnego i zgodnego z obowiązującymi normami społecznymi i prawnymi życia po opuszczeniu młodzieżowego ośrodka wychowawczego (ust. 1) W statucie młodzieżowego ośrodka wychowawczego można wskazać szczególne obszary oddziaływań resocjalizacyjnych, terapeutycznych, wychowawczych lub opiekuńczych kierowanych do wychowanków z określonymi problemami wychowawczymi (ust. 2). Z dalszych zapisów rozporządzenia wynikają zasady udzielania wychowankowi urlopu, przepustek, sposoby realizacji zadań przez młodzieżowe ośrodki wychowawcze, wskazanie, że ośrodek zapewnia wychowankom całodobową opiekę, pokoje oraz zawarte są regulacje dotyczące kontaktów z osobami spoza ośrodka i oceny zasadności dalszego pobytu w ośrodku. Stosownie do art. 174 ustawy Prawo oświatowe do niepublicznych placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8, stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 123 ust. 1 pkt 1, z wyjątkiem przepisów określających wysokość i zasady odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (ust. 1). Niepubliczne młodzieżowe ośrodki wychowawcze mogą pobierać opłaty wyłącznie za wyżywienie wychowanków w ośrodku w wysokości kosztów surowca przeznaczonego na wyżywienie (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w ust. 2, do opłat nie wlicza się wynagrodzeń pracowników i składek naliczanych od tych wynagrodzeń oraz kosztów utrzymania stołówki (ust. 3). Organ prowadzący młodzieżowy ośrodek wychowawczy może zwolnić rodziców z całości lub części opłat, o których mowa w ust. 1. Organ prowadzący może upoważnić do udzielania zwolnień dyrektora młodzieżowego ośrodka wychowawczego (ust. 4). Do niepublicznych placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, stosuje się także odpowiednio przepisy art. 127 ust. 1 i 4 oraz przepisy wydane na podstawie art. 127 ust. 19 oraz ust. 20 (ust. 5). Zgodnie zaś z art. 29 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 754 ze zm.), dalej ustawa o finansowaniu zadań oświatowych, niepubliczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 7 i pkt 8 ustawy - Prawo oświatowe, otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego wychowanka dla powiatu (ust. 1). Niepubliczne młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, posiadające w swoich strukturach szkołę, a w przypadku specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych - także przedszkole lub szkołę podstawową, w której zorganizowano oddział przedszkolny, otrzymują, niezależnie od dotacji, o której mowa w ust. 1, na każdego ucznia tej szkoły, tego przedszkola lub tego oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej dotację z budżetu powiatu w wysokości, o której mowa w art. 17 ust. 5, art. 19 ust. 5 lub art. 26 ust. 1 (ust. 3). Z obszernie powołanych regulacji prawnych, odnoszących się do podstaw funkcjonowania strony skarżącej, celów jakie ma ustawowo realizować oraz zasad finansowania, bezsprzecznie wynika, że jest zupełnie inną jednostką niż podmioty wskazane w art. 4 ust. 2 pkt 5 u.p.p.w.d. Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy, nie pełni pieczy bieżącej, ale realizuje zadania określone w powołanych przepisach, jest ośrodkiem nastawionym na resocjalizację nieletnich. Piecza zastępcza jest zaś ustanawiana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców, a więc w sytuacji gdy samodzielnie nie mogą oni sprawować tych atrybutów władzy rodzicielskiej. Należy ona do ograniczeń szczególnie głęboko sięgających w sferę uprawnień rodziców. Zgodnie z art. 112¹ § 1 k.r.o. rodzinom zastępczym i placówkom wymienionym w tym przepisie przekazany został obowiązek i prawo wychowania dziecka, sprawowania bieżącej pieczy nad nim oraz reprezentowania go w tych sprawach, szczególnie w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb. Takich obowiązków i uprawnień nie realizują młodzieżowe ośrodki wychowawcze, także niepubliczne. Ich działalność jest finansowana z dotacji budżetowych, te zaś pokrywają nie tylko sam pobyt dziecka, jego edukację, ale też inne potrzeby związane z zaspokojeniem potrzeb przebywających w ośrodku wychowanków. Pobyt dziecka w placówkach tego typu nie jest związany z ograniczeniem władzy rodzicielskiej, ale potrzebą resocjalizacji. Co więcej, rodzice nie zawsze są zwolnieni od ponoszenia opłat związanych z pobytem dziecka w tej placówce, o czym stanowi art. 174 ustawy Prawo oświatowe – ośrodki mogą pobierać opłaty za wyżywienie wychowanków w ośrodku w wysokości kosztów surowca przeznaczonego na wyżywienie, co też pomimo zarzutów skargi bezspornie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem wynika z uzupełnionych na wezwanie Sądu dokumentów – dopuszczonych przez Sąd jak dowód w sprawie – matka dziecka wzywana była przez M. do uiszczania opłat za pięć posiłków dziennie od 1 września 2023 r. i 2024 r. po 22 zł za każdy dzień jego pobytu w Ośrodku. Matka dziecka poinformowana została również przez Ośrodek, że będzie on pobierał kaucję za wypożyczone książki od każdej uczennicy w wysokości 100 zł. Kaucja ta będzie do zwrotu po zakończeniu zajęć edukacyjnych i oddaniu książek do biblioteki w dobrym stanie – nadającym się do ponownego użytku. Wreszcie, z wystawionych przez M. kart wyjścia wychowanki, wynika, że M. P. w okresach urlopowania tj. od 12 lipca do 27 sierpnia 2024 r., 1 października do 3 listopada 2024 r., 21 grudnia 2024 r. do 1 stycznia 2025 r., 2 lutego do 15 lutego 2025 r., 30 kwietnia do 4 maja 2025 r., przebywała poza Ośrodkiem. I co istotne w sprawie, podczas urlopowania koszty jej utrzymania nie były ponoszone przez Ośrodek, lecz przez matkę dziecka (O. S.). Powyższe dowodzi, że – wbrew zarzutom skargi – matka dziecka ponosiła jednak koszty utrzymania dziecka pomimo jego pobytu w M., a Ośrodek ten choć jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie, to nie zapewnia swoim wychowankom "pełnego nieodpłatnego utrzymania". Tym samym nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 2 pkt 8 u.p.p.w.d. Powyższe, potwierdza zresztą nawet sam Ośrodek przedstawiając w załączeniu do skargi "wykaz zaległych odpłatności za żywienie M. P. w roku szkolnym 2024/2025", który opiewa na kwotę 4.576 zł. Brak wpłat za wyżywienie dziecka, które przebywa w Ośrodku, a do których była wzywana przez Ośrodek matka dziecka i z uiszczeniem których zalega, nie dowodzi bowiem okoliczności, a Ośrodek "powinien być uznany za instytucję zapewniającą nieodpłatne pełne utrzymanie" (k. 4 skargi). Reasumując stwierdzić należy, że wykładnia spornych w sprawie przepisów nie daje podstaw do uznania, że strona skarżąca mieści się w grupie podmiotów uprawnionych do świadczeń wychowawczych, zakres podmiotowy uregulowań ustawowych jest jasny, kompletny i spójny, także systemowo. Z tych też wszystkich powodów Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia art. 8 ust. pkt 2 , art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. oraz art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. odwołujące się do opieki naprzemiennej rodziców, należało uznać za niezasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.