IV SA/Wa 976/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

Po doręczeniu skarżącemu R. P. wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w dniu 3 kwietnia 2017 r. zwrócił się on z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 28 kwietnia 2017 r. podał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W rubryce nr 6 "stan rodzinny" skarżący wpisał: "Nie dotyczy", zaś w pozostałych rubrykach dotyczących majątku i dochodów wpisał: "Brak". Zarządzeniem z dnia 20 października 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez: a) złożenie oświadczenia o źródłach utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrań, b) złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego wszelkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych; c) złożenie oświadczenia jaki skarżący ma tytuł prawny do lokalu, w którym przebywa (tj. czy jest właścicielem, współwłaścicielem, najemcą – jeżeli tak należy nadesłać kopię umowy najmu), d) przedłożenie kopii dokumentów (rachunków), wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, oraz innych wydatków przeznaczanych na utrzymanie konieczne przez skarżącego, e) złożenie oświadczenia, czy skarżący posiada status osoby bezrobotnej – jeżeli tak należy nadesłać stosowne zaświadczenie z właściwego urzędu pracy, potwierdzające ten fakt; f) złożenie zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącego wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (w przypadku korzystania z pomocy społecznej należy nadesłać kopię decyzji o przyznaniu ewentualnie odmowie przyznania świadczeń z opieki społecznej); g) złożenie odpisów zeznań podatkowych za rok 2015 i 2016; h) złożenie oświadczenia, czy skarżący pełni funkcję prezesa zarządu [...] sp. z o. o. (KRS [...]), jeżeli tak, należy wskazać, jaki dochód z tego tytułu uzyskał w 2016 oraz bieżącym roku. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 października 2017 r. W piśmie z dnia 6 listopada 2017 r. skarżący ponowił wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych – podając, że jego sytuacja materialna jeszcze się bardziej pogorszyła – "wzrost zadłużenia o dalsze 100 000 zł i egzekucje, w tym bankowe z tym związane, bezdomność, ciężki rozstrój zdrowia, brak dochodów i inne." Do pisma nie dołączył żadnych dokumentów, do złożenia których został wezwany. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, nie wykonał tego wezwania. Skarżący nie złożył oświadczenia o źródłach utrzymania, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych jak również nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących, w jaki sposób zaspokajane są najbardziej podstawowe potrzeby skarżącego. Skarżący podnosił także, że jest osobą zadłużoną, ale w żaden sposób nie udokumentował tych twierdzeń. Jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami aktualnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niepełne wykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.