II OZ 1218/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 918/15 o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącego z dnia 30 kwietnia 2015 r. wezwano [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w Katowicach do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem oraz złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności powyższych należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzeń, pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie skarżące Towarzystwo zwróciło się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zmniejszenie wpisu do 50 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. odmówił Towarzystwu przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie wniesionym od tego postanowienia strona skarżąca wskazała, że nie jest w stanie pokryć wpisu z powodu bardzo niskich dochodów. W jej ocenie na uwzględnienie zasługuje fakt, iż działa w interesie społecznym. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 918/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych. Postanowieniem 29 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego Towarzystwa o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej zwanej P.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu tego typu sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. Sąd odrzucił skargę wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi innych niż uiszczenie wpisu, tj. nienadesłania odpisu skargi oraz prawidłowo sporządzonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. W tej sytuacji rozpoznanie ww. wniosku stało się zbędne, gdyż skarga została odrzucona z przyczyn innych niż nieuiszczenie wpisu, a obniżenie jego wysokości było jedynym żądaniem, zawartym we wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. podnosząc, że po otrzymaniu postanowienia strona uzupełniła braki formalne, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wskazany przepis reguluje zatem dwa przypadki, w których postępowanie w sprawie o przyznanie prawa pomocy podlega umorzeniu. Po pierwsze jest to cofnięcie wniosku przez stronę, natomiast po drugie, zbędność rozpoznania takiego wniosku. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, iż rozpoznanie wniosku [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w Katowicach o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zmniejszenie wpisu do 50 zł jest zbędne, bowiem skarga została odrzucona z przyczyn innych niż nieuiszczenie wpisu. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia zbędności rozpoznania wniosku skarżącego Towarzystwa o przyznanie prawa pomocy w momencie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zaistniała. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. umorzył postępowanie w sprawie wskazanego wniosku, mimo że postanowienie tego Sądu z dnia 9 września 2015 r. o odrzuceniu skargi nie było jeszcze prawomocne. Strona została pouczona przez Sąd o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, w związku z czym należało uwzględnić, że może z powyższego prawa skorzystać. Skutecznie wniesiony zaś środek odwoławczy może doprowadzić do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. W tych okolicznościach nie można było uznać aby w dacie procedowania przez Sąd pierwszej instancji ziściła się przesłanka zbędności rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, o której mowa w art. 249a P.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Sąd pierwszej instancji obowiązany był rozpatrzyć wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, nie zaś umarzać postępowanie w tym zakresie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.