IV SA/Wa 2624/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2015 r. nr [...] o odmowie umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 5.000,-zł nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], a następnie utrzymanej w mocy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] na W. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] ul. [...] lok. [...], [...] [...], za sprzedaż sprzętu pochodzącego od wprowadzającego sprzęt niezarejestrowanego w rejestrze prowadzonym przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jako wprowadzający sprzęt. Na powyższą decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. W. G. wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten nie zawiera odrębnego uzasadnienia, jednakże analiza treści skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w sprawie prowadzi do konstatacji, że strona zawarła w niej argumentację zmierzającą do poparcia swojego żądania. Wskazano bowiem, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochód w wysokości 2.000-3.000,-zł netto miesięcznie. Żona skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem 3.500,-zł netto miesięcznie. Łączny dochód rodziny skarżący określił na 5.500-6.500,-zł netto miesięcznie. Nie wykazał innych źródeł dochodu. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jego comiesięczne wydatki znacznie przekraczają dochody. Wśród zobowiązań i stałych wydatków wymienił: kredyt mieszkaniowy: 1) CHF – 1300-1350 zł, 2) PLN – 250,-zł, czynsz – 702,-zł, energia elektryczna – 200,-zł, telefon – 250,-zł, środki czystości – 100,-zł, leki – 200,-zł, alimenty – 750,-zł, wyżywienie – 1200,-zł. Łączna suma wydatków kształtuje się w granicach 4.952-5.002,-zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności została w sposób kompleksowy uregulowana w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), zaś katalog pozytywnych przesłanek warunkujących wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania aktu lub czynności określony został w art. 61 § 3 tej ustawy i ma on charakter taksatywny. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższej normy prawnej art. 61 § 3 powołanej ustawy wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają – lub nie – za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. W ocenie Sądu niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek późniejszego zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, LEX nr 192964 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, LEX nr 281811 i z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09, LEX nr 489786). W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że analizą objęte są wyłącznie argumenty podane przez stronę, toteż winny one być przekonujące, rzetelne i wiarygodne. Jedną z przesłanek wstrzymania danego aktu lub czynności jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, przy czym ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Sąd stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić wówczas, kiedy rozmiar szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego jest większy niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju, a oceniając rozmiar ewentualnej szkody należy uwzględnić okoliczności obiektywne i subiektywne – indywidualne dotyczące strony. Przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków obejmuje taką materię, którą niełatwo jest zmienić w razie wykonania aktu. Zatem musi być także rozważana w kontekście specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Skoro możliwość udzielenia ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 powołanej ustawy została ograniczona do wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek, tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków prawnych. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338-339/07, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 omawianej ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 525/06, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu i powołanie się na trudną sytuację majątkową, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne [por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04; z dnia 3 października 2007 r., I OZ 707/07; z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09; z dnia 19 października 2012 r., II OZ 905/12 i z dnia 6 czerwca 2013 r., II OZ 408/13 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Wyjaśnić bowiem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się już dominujący pogląd przemawiający za udzieleniem ochrony tymczasowej, jeżeli skarżący wykaże, że w jego konkretnej sytuacji majątkowej wywiązanie się z nałożonego obowiązku finansowego wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody, w szczególności skarżący powinien złożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące jego sytuację finansową, pozwalające uprawdopodobnić podnoszone okoliczności. W tym tonie już wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach: z dnia 9 kwietnia 2013 r., II OZ 253/13; z dnia 17 stycznia 2012 r., I OZ 13/12; z dnia 21 stycznia 2013 r., II FZ 1076/12; z dnia 22 grudnia 2011, II FZ 743/11; z dnia 5 lutego 2014 r., II OSK 131/14; z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 121/04; z dnia 5 kwietnia 2013 r., II OZ 223/13; z dnia 29 stycznia 2014 r., I FZ 436/13; z dnia 7 lutego 2014 r., I FZ 4/14; z dnia 10 lutego 2014 r., I FSK 76/14; z dnia 11 lutego 2014 r., I GSK 184/14; z dnia 12 lutego 2014 r., II FZ 31/14; z dnia 14 lutego 2014 r., I OZ 94/14; z dnia 14 lutego 2014 r., II FZ 1594/13; z dnia 18 lutego 2014 r., II GZ 1/14; z dnia 18 września 2014 r., II OZ 943/14 – wszystkie dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych – a wyrażone w nich jednolite i ugruntowane stanowisko Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Przedstawione wyżej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie poruszonej problematyki, niezależnie od tego, że posiada walor ujednolicający orzecznictwo sądowoadministracyjne, dostrzega i chroni te wartości prawne, które w istocie stanowią motyw wniosku. Wyrazem przedstawionego kierunku orzecznictwa sądowoadministracyjnego jest także niniejsze postanowienie. Podnieść bowiem należy, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej wyjątkowo trudną sytuację majątkową. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej trudną sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Podnieść bowiem należy, że skarżący już na wstępie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy podał, że łączna suma wydatków kształtuje się w granicach 4.952-5.002,-zł, przy czym łączny dochód rodziny skarżący określił na kwotę 5.500-6.500,-zł netto miesięcznie. Okoliczność wykazywania wysokich kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny skarżącego sama w sobie nie jest więc odzwierciedleniem możliwości finansowych strony. Zatem składane przez skarżącego oświadczenia mające obrazować jego kondycję majątkową, tak naprawdę nie wskazują jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa, tym samym nie jest możliwa ocena, w jaki sposób uiszczenie nałożonej kary pieniężnej w wysokości 5.000,-zł mogłoby wpłynąć na kondycję finansową skarżącego. Jeżeli zatem strona postępowania przedstawia swą sytuację majątkową w sposób niepełny i budzący wątpliwości, a następnie nie przedkłada całości dokumentów i oświadczeń, mających na celu wyjaśnienie tych wątpliwości i ustalenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych, to brak jest podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej, o jakiej mowa w art. 61 § 3 powołanej ustawy. Złożone w sprawie przez skarżącego oświadczenia nie pozwalają dokonać oceny zasadności wniosku w zakresie wstrzymania wykonania decyzji objętej wnioskiem. Skarżący nie przedstawił przekonujących argumentów, które wskazywałyby na zastosowanie wobec niego ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazana przez skarżącego argumentacja nie daje podstaw, aby uznać, że skarżący spełnia przesłanki z art. 61 § 3 powołanej ustawy do zastosowania wobec niego ochrony tymczasowej. Należy w tym miejscu podkreślić, że przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] października 2015 r. utrzymana następnie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. o odmowie umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 5.000,-zł nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r. na W. G. prowadzącego działalność gospodarczą, za sprzedaż sprzętu pochodzącego od wprowadzającego sprzęt niezarejestrowany wprowadzających sprzęt prowadzonego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, zaś wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie nastąpiło przed 1 kwietnia 2014 r. Skoro zatem postępowanie administracyjne wszczęte było już w roku 2014, to tym bardziej skarżący znacznie wcześniej powinien był gromadzić na ten cel niezbędne środki. Fakt, że skarżącemu została wymierzona w postępowaniu administracyjnym kara pieniężna w wysokości 5.000,-zł, nie może być przesądzający o udzieleniu mu z tego powodu ochrony tymczasowej. Podkreślić bowiem należy, że skarżący prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą. Wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą w formie sprzedaży internetowej. Okoliczność wykazywania wysokich kosztów utrzymania sama w sobie nie jest więc odzwierciedleniem możliwości finansowych strony zwłaszcza, jeśli z akt sprawy wynika, że nieprzerwanie prowadzi ona działalność gospodarczą, uzyskując przychód. Dochód wnioskodawcy jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże należy zauważyć, że spłata kredytów, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi, do jakich należy nałożona kara pieniężna. Skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji objętej wnioskiem. Wnioskodawca nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Stanowiska tego nie zdołał obalić złożonym do akt sprawy wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, z którego przede wszystkim wynika wyraźna dysproporcja pomiędzy wydatkami a uzyskiwanym dochodem. Nie ulega wszakże wątpliwości, że dla pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony postępowania, która prowadzi działalność gospodarczą, niezbędna jest analiza całości przepływów finansowych związanych z prowadzeniem tej działalności. Elementem takiej analizy jest m.in. weryfikacja informacji wynikających z wyciągów z rachunków bankowych, przy pomocy których przedsiębiorca prowadzi działalność. Ponadto wyjaśnić należy, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego, itp. Istotniejsze, zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Wskazane w sprawie miesięcznie dochody są więc nieadekwatne do przychodów i w rzeczywistości mogą być znacznie wyższe niż ujawnione. W tych okolicznościach należy wnioskować, że podane w sprawie przez skarżącego informacje w zakresie rzeczywistych dochodów i możliwości płatniczych są niepełne. W tej sytuacji nie można było ocenić, czy w okolicznościach tej konkretnej sprawy mamy do czynienia z możliwością wyrządzenia "znacznej szkody" lub "trudnymi do odwrócenia skutkami" w rozumieniu art. 61 § 3 powołanej ustawy. Wskazane argumenty wniosku i złożone do akt sprawy dokumenty nie przesądzają o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych przesądzających o zastosowaniu ochrony tymczasowej, bowiem sam fakt obciążenia nałożoną karą wynikającą z wykonania decyzji, jeszcze nie uzasadnia twierdzenia o potencjalnej możliwości wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie udokumentował w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej, zatem nie dopełnił ciążących na nim obowiązków wykazania zasadności złożonego wniosku w zakresie uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący winien był wykazać – co według znaczenia słownika języka polskiego PWN "wykazać" oznacza uzewnętrznić coś, ujawnić istnienie czegoś, zaś "istnienie" oznacza fakt bycia czegoś, mieć miejsce w rzeczywistości, być – przedstawiając odpowiednie argumenty poparte dowodami, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest tak, jak w postępowaniu karnym, że wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść wnioskującego, tylko wszystko co wątpliwe skarżący winien wyjaśnić, bo to po jego stronie istnieje powinność dowiedzenia, że zasługuje na objęcie go ochroną tymczasową. To do strony ubiegającej się o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności należy wykazanie, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisie art. 61 § 3 powołanej ustawy. Natomiast wszechstronne rozważenie całokształtu wskazanych przez stronę okoliczności należy do Sądu związanego regułą ustanowioną przez art. 61 § 3 powołanej ustawy oraz wytycznymi takimi jak: zgodność prowadzonego wnioskowania z zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz innymi elementami, które pozwalają domniemywać, że skutek w postaci faktu uprawdopodobnionego może w ogóle nastąpić. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał istnienia żadnej z koniecznych przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji, w tym niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody o znacznej wartości. Ponadto przewidziana w art. 61 § 3 powołanej ustawy ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Świadczenie pieniężne z istoty swej może podlegać zwrotowi. Dodatkowo podnieść należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest formą udzielanej przez Skarb Państwa tymczasowej pożyczki czy kredytu mającego służyć poprawieniu kondycji finansowej innych podmiotów. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 61 § 3 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.