IV SA/Wa 234/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi M. J. i K. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla M. J. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 234/18 oddalił skargę M. J. i K. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W piśmie z dnia 7 czerwca 2018 r. M. J. wniosła (w imieniu własnym) o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku. Po doręczeniu odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, w złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 9 lipca 2018 r., uzupełnionym wnioskiem bez daty (data oddania obu wniosków w urzędzie pocztowym: 10 lipca 2018 r.), zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (wniosek z dnia 9 lipca 2018 r.) lub radcy prawnego (wniosek bez daty). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także z dokumentów źródłowych znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym z małoletnim synem (K. J.) oraz pełnoletnim synem (S. J.). M. J. nie zarobkuje. Otrzymuje alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie i świadczenie wychowawcze (Rodzina 500+) w wysokości 500 zł miesięcznie na małoletniego syna. Zasadnicze źródło utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego stanowi wynagrodzenie starszego syna ze stosunku pracy w wysokości 1.900 zł miesięcznie. Ponadto okazjonalnie pomocy w formie zakupów udziela skarżącej brat. Wartość tej pomocy strona określiła na średnio 100-150 zł miesięcznie. Rodzina mieszka w wynajmowanym przez S. J. mieszkaniu. Koszty utrzymania mieszkania (w tym energia elektryczna, woda i ogrzewanie) wynoszą 900 zł miesięcznie. Wyżywienie pochłania 800 zł. Opłaty za telefon i internet wynoszą w sumie 160 zł, wydatki na pieluchy 60 zł, koszty odzieży 100 zł, wydatki na leki 100 zł, a koszty dojazdów syna do pracy 200 zł. Ani skarżąca, ani jej domownicy nie mają oszczędności, innych zasobów pieniężnych lub wartościowych przedmiotów. Rachunek bankowy M. J. został zajęty przez komornika w związku z egzekucją alimentów przyznanych na rzecz córki, których skarżąca – jak podała – nie jest w stanie płacić. Należy zaznaczyć, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. zwolnił M. J. i K. J. od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Od postanowienia nie wniesiono sprzeciwu. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych, należy zauważyć, że zgodnie z art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako ppsa, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Jak wskazano, w przedmiotowej sprawie skarżącą zwolniono już od kosztów sądowych. Postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r., którym przyznano stronie prawo pomocy w tym zakresie, ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu (art. 259 § 3 ppsa). Od dnia złożenia pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie ma zatem obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Przyznane zwolnienie jest skuteczne od tego właśnie momentu poprzez cały dalszy tok postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym - jak i przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tej sytuacji rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne. W związku z powyższym, na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało umorzyć postępowanie w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Łączna wysokość środków utrzymania skarżącej i synów, z którymi pozostaje w gospodarstwie domowym, wynosi 2.800 zł miesięcznie. Z kolei wymienione przez stronę konieczne wydatki pochłaniają w sumie 2.320 zł. Uwzględniając przy tym aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których wysokości wnioskodawczyni nie określiła w złożonym oświadczeniu, jak np. środki higieny osobistej, a także biorąc pod uwagę, że skarżąca i jej domownicy nie mają oszczędności i nie dysponują majątkiem, który mógłby przynieść dodatkowy dochód, oraz że wobec M. J. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, należy stwierdzić, że jakkolwiek w przedmiotowej sprawie zwolniona jest ona od kosztów sądowych, to nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w punkcie drugim postanowienia.