IV SA/Wa 1490/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Aleksandra Westra, asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), Protokolant st. spec. Iwona Kędzior, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 maja 2023 r. nr KOC/6278/Oś/22 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew oddala skargę.

Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] lutego 2021 r. wymierzył E.G. administracyjną karą pieniężną w wysokości 7200 zł za zniszczenie dwóch drzew (brzóz brodawkowatych) o obwodzie pnia mierzonym na wys. 130 cm, odpowiednio 84 cm i 74 cm rosnących w pasie drogowym drogi publicznej ul. [...] (dz. ew. nr [...], obr. [...]). E. G., reprezentowana przez pełnomocnika W. G., wniosła odwołanie od decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez: 1) bierne oczekiwanie i przyglądanie się pracom przez pracownice Urzędu i próbę przerzucenia całej odpowiedzialności na skarżącą; 2) nieuzasadnione przypisanie całej odpowiedzialności za stan drzew tylko skarżącej, a zaniechanie ustalenia, co było faktycznym zakresem prac zleconych przez skarżącą wykonawcy; 3) przyjęcie, że zniszczenie przekracza 50% koron drzew. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 9 czerwca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. G., wyrokiem z 8 listopada 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1068/21, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 9 czerwca 2021 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z 26 lutego 2021 r. Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż przycięcie gałęzi (korony drzew) dokonywane było na zlecenie skarżącej. Skarżąca bowiem podpisała w dniu 3 marca 2020 r. protokół z oględzin, w którym znajduje się stwierdzenie, że za zniszczenie odpowiedzialna jest "właścicielka posesji przy ul. [...] w [...]". Jak zauważył Sad, również z odwołania, jak i skargi wynika, że to na zlecenie skarżącej dokonano wycinki gałęzi wyżej wymienionych dwóch brzóz. Tym samym, za niezasadny Sąd uznał argument skarżącej dotyczący nieustalenia przez organy, czy osoba dokonująca wycinki na zlecenie skarżącej nie przekroczyła swego zlecenia i nie dokonała wycinki w większym zakresie niż zostało jej to zlecone przez skarżącą. Sąd stwierdził, że okoliczność ta jest bez znaczenia dla sprawy, gdyż ewentualne przekroczenie zlecenia przez wykonawcę tego zlecenia może stanowić podstawę do regresu zleceniodawcy do zleceniobiorcy za nieprawidłowe wykonania zlecenia. Nie może natomiast stanowić podstawy do zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej, szczególnie gdy skarżąca przyznaje, że to na jej zlecenie dokonano obcięcia gałęzi wyżej wymienionych brzóz. Sąd stwierdził jednak, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zauważył bowiem, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wiadomo, w jaki sposób organ dokonał ustaleń, że nastąpiło usunięcie gałęzi wskazanych drzew w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajdują się zdjęcia drzew z oględzin, które miały miejsce 3 marca 2020 r. (oględziny wykonane przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska Dzielnicy [...]) oraz 16 czerwca 2020r. (oględziny przeprowadzone przez organ pierwszej instancji, tj. pracowników Urzędu Marszałkowskiego). Sąd stwierdził, że ze wskazanych zdjęć, jak również protokołów oględzin, nie wynika sposób ustalenia powyższej wielkości. Sąd zauważył, że w protokole oględzin z 16 czerwca 2020 r., (- oględziny bez udziału strony, - oględziny przeprowadzane ponad 3 miesiące po zdarzeniu), pracownicy organu stwierdzili, że redukcja koron wyżej wymienionych drzew nastąpiła powyżej 50% wielkości korony, nie wskazując jednak w oparciu o co i w jaki sposób dokonano tego ustalenia. Nadto, jak zwrócił uwagę Sąd, z samego protokołu, jak również z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, nie wynika, czy osoby dokonujące oględzin w dniu 16 czerwca 2020r., tj.: M. R. i G. S., posiadały specjalistyczna wiedzę z zakresu np. dendrologii, ochrony przyrody, pozwalającą na dokonanie tak jednoznacznych ustaleń, że redukcja korony nastąpiła powyżej 50%. Nadto, nawet jeżeli wyżej wymienione osoby taką wiedzę posiadały, to z akt sprawy, jak również zaskarżonych decyzji nie wynika, w jaki sposób doszło do określenia, że redukcja korony nastąpiła powyżej 50%, a nie np. 40% czy 20%. Następnie Sąd wskazał, że jednoznaczne ustalenie powyższej wielkości ma istotne znaczenie w świetle brzmienia art. 87a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej "uop"). Jeżeli bowiem nastąpiło usunięcie gałęzi przekraczające 30% ale nieprzekraczające 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, to wówczas mamy do czynienia z uszkodzeniem drzewa. Natomiast usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi już zniszczenie drzewa. Z kolei prawidłowe ustalenie, czy w sprawie doszło do uszkodzenia, czy zniszczenia drzewa ma ogromne znaczenie dla prawidłowego ustalenia wysokości kary. Jak bowiem zauważył Sąd, zgodnie z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 3 uop, karę administracyjną za zniszczenie drzewa ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1 (pozostała część przepisu nie dotyczy przedmiotowej sprawy). Natomiast kara administracyjna za uszkodzenie drzewa spowodowana wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa ustalana jest w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6. A zatem nie ulega wątpliwości, że kara za zniszczenie drzewa jest dużo wyższa niż za uszkodzenie drzewa. Jak skonkludował Sąd, dlatego też istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma prawidłowe ustalenie przez organy wielkości procentowej usunięcia gałęzi danego drzewa. Sąd stwierdził również, że strona nie została w sposób prawidłowy poinformowana o wszczęciu przez organ pierwszej instancji postępowaniu oraz o terminie przeprowadzenia oględzin drzew, tym samym pozbawiono ją możliwości uczestniczenia w tych oględzinach i składania wyjaśnień. Sąd zauważył bowiem, że przesyłka zawierająca zawiadomienia we wskazanym zakresie nie została skarżącej doręczona, a doręczenie zastępcze było nieskuteczne. Uchybienie to jednak w ocenie Sądu nie miało wpływu na wydane rozstrzygnięcie, bowiem strona w dalszej części postępowania miała możliwość wypowiedzenia się w sprawie i złożenia ewentualnych dokumentów i wyjaśnień (pismo z 1 września 2020 r. i z 10 grudnia 2020 r. – skutecznie doręczone stronie). Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Marszałek Województwa [...] zobligowany będzie podjąć stosowne czynności pozwalające na prawidłowe określenie procentowej wielkości usuniętych gałęzi z korony poszczególnych drzew, np. poprzez powołanie w sprawie biegłego, który dokona tych ustaleń na podstawie oględzin drzew i dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, a także na podstawie ewentualnego dodatkowego materiału zgromadzonego przez organ wskazującego na wielkość i stan tych drzew sprzed dokonanej wycinki. Następnie, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ dokona oceny ustalanego w sprawie stanu faktycznego i wyda należycie uzasadnioną decyzję W piśmie z 1 czerwca 2022 r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił pełnomocnika E. G. – W. G. i [...] o zleceniu wykonania ekspertyzy dendrologicznej w przedmiotowej sprawie. W dniu 6 lipca 2022 r. do Marszałka Województwa [...] wpłynęła ekspertyza dendrologiczna obejmująca m.in. drzewa, których dotyczy przedmiotowe postępowanie, wykonana przez mgr. inż. A. M. (rzeczoznawcę w zakresie dendrologii, ochrony i upraw drzew, certyfikowanego inspektora drzew i inspektora nadzoru dendrologicznego). Biegły opisał drzewa będące przedmiotem postępowania, jako drzewo nr 25 (brzoza brodawkowata o obwodzie pnia 74 cm, mierzonym na wysokości 130 cm drzewa - str. 202 – 206 opinii) i drzewo nr 26 (brzoza brodawkowata o obwodzie pnia 84 cm - str. 207 – 211 opinii). W obu przypadkach stwierdził, że oceniana brzoza jest młodym, witalnym drzewem. Drzewo zostało ogłowione na wysokości 5 m. Drzewa rodzaju brzoza źle znoszą cięcia, ale oceniany egzemplarz - młody, o wysokiej witalności - zareagował na cięcie ogławiające wytworzeniem reiteratów, z których obecnie zabudowana jest wtórna korona. Reiteraty tworząc wtórną koronę spełniają swoją funkcję fizjologiczną. Reiteraty są jednak słabo umocowane - wyrastają z zewnętrznej strefy pnia, w miejscu podziału komórek merystemowych. Skutkuje to tym, że wraz ze wzrostem reiteratów wzrasta ryzyko ich wyłamania się. Ponadto rana po cięciu ogławiającym jest często miejscem wnikania patogenów (najczęściej grzybowych). Duże rany nie są w stanie zabliźnić się tkanką kalusową w krótkim czasie. W efekcie dochodzi do rozkładu tkanki drzewnej i powstaje ubytek. Ponadto redukcja korony w dużym zakresie powoduje deficyt energetyczny. Drzewo wykształcając wtórną koronę zużywa dużą ilość energii, jednocześnie silnie zredukowana korona nie jest w stanie jej zapewnić. Oceniane drzewo obecnie nie wskazuje na osłabienie witalności, prawdopodobnie dzięki temu, że jest jeszcze młodym drzewem o wysokim potencjale regeneracyjnym. Biegły ustalił, że objętość usuniętych części korony drzewa wynosi: 1. w przypadku brzozy o obwodzie pnia 74 cm - nie mniej niż 39%; 2. w przypadku brzozy o obwodzie pnia 84 cm - nie mniej niż 33%. Marszałek Województwa [...] w piśmie z 8 lipca 2022 r. zawiadomił pełnomocnika skarżącej i [...] o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Pełnomocnik E. G. w piśmie z 25 lipca 2022 r. podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. zwrócił uwagę na konieczność powołania biegłego nie tylko z uwagi na jego wiedzę specjalistyczną, ale także z uwagi na prawo strony do brania udziału w przeprowadzaniu dowodu i możliwość zadawania pytań w tym czasie biegłemu. Pełnomocnik stwierdził, że skoro biegły miał zgodnie z wyrokiem Sądu dokonać oględzin drzew, to strona powinna być zawiadomiona o przeprowadzeniu takiego dowodu, co nie miało miejsca. Ponadto pełnomocnik zauważył, że w postanowieniu z 27 stycznia 2022 r. (postanowienie o odmowie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1068/21 – przyp. Sądu) Sąd zauważył, że pracownicy gminy, którzy byli na miejscu zdarzenia, reprezentowali tam właściciela, a to oznacza, że też zadaniem Sądu, osoby te były na miejscu. Jak stwierdził pełnomocnik, potwierdzają to zdjęcia wykonane przez te osoby jeszcze w toku prac, na których widać mężczyznę przecinającego drzewa i nie widać E. G. W ocenie pełnomocnika strony, taka postawa osób reprezentujących właściciela powinna zostać poddana ocenie w toku postępowania, czy w istocie nie stanowiła ona przyzwolenia, a nawet akceptacji na dane prace. Jak wywiódł pełnomocnik, działający w dobrej wierze właściciel powinien przecież niezwłocznie zwrócić uwagę, a skoro tego nie uczynił, to dał przyzwolenie. Jak dodał pełnomocnik, osoby te czkały aż drzewa zostaną wycięte, a nie tylko przycięte, czyli zależało im na wymierzeniu jak najwyższej kary, a nie na ochronie drzew. W jego ocenie, ten aspekt sprawy powinien być również poruszony i odpowiednio zbadany w toku zbierania materiału dowodowego. Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...], na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 4, ust. 2 oraz ust. 3, art. 89 ust. 2 w zw. z art. 85 ust. 1 oraz art. 90 uop i załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (dalej "rozporządzenie"): 1. wymierzył E. G. administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie następujących drzew, rosnących w pasie drogowym drogi publicznej ul. [...] (dz. ew. nr [...], obręb [...]) w [...]: a. brzozy brodawkowatej o obwodzie pnia 84 cm, mierzonym na wys. 130 cm, b. brzozy brodawkowatej o obwodzie pnia 74 cm, mierzonym na wys. 130 cm; 2. ustalił wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w pkt 1 na kwotę 2370,00 zł; 3. zobowiązał do wpłaty administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w pkt 2 na wskazany rachunek bankowy. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przywołał treść art. 87 ust. 1 i 4, art. 88 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 uop. Marszałek zauważył, że mając na względzie wyniki ekspertyzy stwierdzono, że doszło do uszkodzenia drzew. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym ustalenia ekspertyzy dendrologicznej, uznał za zasadne w przedmiotowym przypadku nałożenie kary z tytułu uszkodzenia drzew na E. G., która dopuściła się ich uszkodzenia, poprzez zlecenie cięć w obrębie koron, bez zgody i wiedzy właściciela nieruchomości – [...]. Odnosząc się do kwestii podniesionych w piśmie pełnomocnika strony z 25 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji stwierdził, że nie widział podstaw do powiadamiania stron o dacie oględzin przeprowadzanych przez biegłego, gdyż nie znał ich konkretnej daty. Ekspertyza została przeprowadzona niezależnie od organu i stron postępowania. E. G., reprezentowana przez pełnomocnika, w piśmie z 19 października 2022 r. wniosła odwołanie od decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] sierpnia 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 71 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. poprzez: 1. zaniechanie zawiadomienia o terminie przeprowadzenia dowodu przez biegłego, co uniemożliwiło zadawanie pytań biegłemu podczas dowodu; 2. bezkrytyczne przyjęcie wyniku ekspertyzy biegłego bez poddania jej wnikliwej ocenie i zawarciu wyniku jej w uzasadnieniu decyzji; 3. zaniechanie poddania ocenie biernej postawy osób reprezentujących właściciela, to jest, czy była ona neutralna dla stopnia uszkodzenia drzew, czy też niezwłoczna reakcja mogłaby zminimalizować stopień ich uszkodzenia, a sama bierna postawa nie mogła stanowić przyzwolenia na te prace. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 4 maja 2023 r. nr KOC/6278/Oś/22, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz zarzuty postawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Następnie przywołał treść art. 88 ust. 1 uop i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, jak ustalił organ pierwszej instancji, a co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1068/21, na zlecenie E. G. zostały wykonane prace polegające na przycięciu gałęzi (korony drzew) rosnących w pasie drogi ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] obr. [...], będącą własnością [...]. Dalej organ drugiej instancji odwołał się do treści art. 87a ust. 1, 2, 4 i 5 uop, zauważając, że w przedmiotowej sprawie najistotniejszą kwestię stanowiło ustalenie, czy doszło do uszkodzenia drzew (art. 87a ust. 4 uop), czy też do zniszczenia drzew (art. 87a ust. 5 uop). Uwzględniając powyższe, organ odwoławczy zacytował powołane wyżej fragmenty ekspertyzy sporządzonej przez mgr. inż. A. M., po czym stanął na stanowisku, że sporządzona w sprawie opinia biegłego w sposób jednoznaczny wskazuje, iż przeprowadzone prace z zakresu redukcji koron przekroczyły 30% objętości koron. Wielkość ta mieści się w przedziale pomiędzy 30% a 50%, co w myśl przepisów uop jest kwalifikowane jako uszkodzenie drzewa. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, opisana wyżej opinia jest wiarygodna i nie budzi wątpliwości, że doszło do uszkodzenia drzew w rozumieniu uop. Organ odwoławczy dodał, że w sprawie nie wykazano, aby istniało rzeczywiste i nieuchronne niebezpieczeństwo wywołane przez rosnące drzewa, które byłoby przyczyną dokonanych cięć. Następnie organ odwoławczy powołał się na art. 89 ust. 2 i art. 84 ust. 1 uop oraz wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia stawka dla brzozy do 100 cm odwodu pnia wynosi 25 zł. W oparciu o powołane przepisy i stawkę opłaty organ ustalił, że wysokość kary została prawidłowo ustalona przez Marszałka Województwa [...] na kwotę 2370 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wyjaśniło, że żaden przepis prawa nie zobowiązuje biegłego do przeprowadzenia oględzin z udziałem stron postępowania oraz zawiadomienia stron o dokonywaniu takich oględzin. Oględziny są czynnością, którą może przeprowadzić biegły, lecz nie są to oględziny w rozumieniu art. 79 § 1 K.p.a. i nie można ich oceniać w kategoriach dowodu z oględzin. Dowodem takim jest natomiast opinia biegłego. Opinia ta podlegała ocenie zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i przez Kolegium, która to ocena nie wykazała, aby opinia była niewiarygodna. Zdaniem Kolegium opinia, jak i zebrany w sprawie materiał dowodowy, dają podstawę do uznania, że doszło do uszkodzenia przedmiotowych drzew w stopniu skutkującym naliczeniem administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto za niezasadny Kolegium uznało zarzut zaniechania poddania ocenie biernej postawy osób reprezentujących właściciela, stwierdzając, że nie ma on wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. E. G., reprezentowana przez pełnomocnika – W. G.(męża), zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 4 maja 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 79 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i art. 80 w zw. z art. 81a § 1 K.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wywiodła, że: 1. naruszenie art. 79 § 1 K.p.a. polegało na zaniechaniu zawiadomienia o terminie przeprowadzenia dowodu z udziałem biegłego, co uniemożliwiło zadawanie pytań biegłemu; 2. naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. polegało na przytoczeniu w uzasadnieniu decyzji tylko wyników decyzji biegłego, gdzie wskazano iż drzewa zostały uszkodzone odpowiednio nie mniej niż 39% i 33%, bez wykazania w jaki sposób oszacowano ten stopień uszkodzenia, to jest nie określono ani wymiarów tych drzew przed uszkodzeniem, ani wielkości uszkodzenia, ani wymiarów tych drzew po uszkodzeniu, co uniemożliwia poddanie oceny prawidłowości takiego szacowania; 3. naruszenie art. 80 w zw. z art. 81a § 1 K.p.a. polegało na tym, że niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego nie zostały rozstrzygnięte na korzyść skarżącej. Strona podniosła, że w przypadku jednego z drzew uszkodzenie oszacowano na 33%, czyli tylko o 3% przekroczono poziom nie podlegający sankcji. Od zdarzenia, w którym dokonano prac dotyczących tych drzew upłynęło już ponad 3 lata. Budzi zatem zdaniem skarżącej wątpliwość, czy po tak długim okresie można oszacować stopień uszkodzenia z taką dokładnością, gdyż upływ czasu w przypadku żywych drzew prowadzi do zmiany stanu faktycznego. Pomiary dokonane bezpośrednio po wykonaniu tych prac, nie były natomiast precyzyjne. Skarżąca ponownie przedstawiła też argumentację zawartą już w piśmie z 25 lipca 2022 r. i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a dotyczącą postawy przedstawicieli [...] w czasie przycinania drzew i jej wpływu na skalę uszkodzeń. W treść skargi włączono fotografię mającą przedstawiać stan uszkodzonych drzew w czasie jej redagowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty i wnioski skargi na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 27 lutego 2024 r. Dodał, że ze względu na znaczny upływ czasu oraz zasadę rozstrzygania sprawy na korzyść strony wnosi o umorzenie postępowania. Podkreślił, że organ nie miał narzędzi do dokładnego oszacowania strat w przyrodzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie podlegała uwzględnieniu. Materialnoprawną podstawę decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] sierpnia 2022 r., którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 4 maja 2023 r., stanowiły art. 88 ust. 1 pkt 4, ust. 2 oraz ust. 3 i art. 89 ust. 2 w zw. z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej powoływana jako "uop"). Stosownie do treści art. 88 ust. 1 pkt 4 uop, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa. W świetle art. 87a ust. 4 uop, uszkodzenie drzewa stanowi usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2. Zgodnie z art. 87a ust. 2 uop, prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Stosownie do treści art. 88 ust. 2 uop, kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Mając na względzie brzmienie powołanych przepisów, należy przypomnieć, że w przedmiotowej sprawie wydano decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2021 r., którą wymierzono skarżącej karę pieniężną za zniszczenie drzew, a decyzja ta została utrzymana w mody decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 9 czerwca 2021 r. Zniszczenie drzew, stosowanie do treści art. 87a ust. 5 uop, stanowi usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2. Obie wskazane decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1068/21. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), wyrażone w tym wyroku ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy, których działanie, było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Jak przy tym wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz. 18), pomimo użycia w art. 153 P.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub ją oddalając. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej, determinując sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Mają one na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne dla uniknięcia wystąpienia w nim wadliwości. Uwzględniając z kolei powyższe, należy zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jednoznacznie stwierdził, iż "[...] nie ulega wątpliwości, że przycięcie gałęzi (korony drzew) dokonywane było na zlecenie skarżącej. Skarżąca bowiem podpisała w dniu 3 marca 2020 r. protokół z oględzin, w którym znajduje się stwierdzenie, że za zniszczenie odpowiedzialna jest właścicielka posesji przy ul. [...] w [...]. Również z odwołania, jak i skargi wynika, że to na zlecenie skarżącej dokonano wycinki gałęzi ww. 2 brzóz [...]. Za pozbawione znaczenia dla odpowiedzialności administracyjnoprawnej skarżącej za usunięcie gałęzi w obrębie koron obu będących przedmiotem postępowania brzóz brodawkowatych oraz dla zakresu tej odpowiedzialności, Sąd uznał okoliczności dotyczące ewentualnego dokonania wycinki gałęzi przez osobę, której skarżąca zleciła tę pracę, w zakresie wykraczającym poza zlecenie. Powyższa ocena była wiążąca dla Marszałka Województwa [...] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego Warszawie, a także dla Sądu rozpoznającego sprawę ze skargi E. G. na decyzję organu odwoławczego z [...] maja 2023 r. Dlatego na obecnym etapie postępowania nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, podnoszona w toku postępowania, a także w skardze do Sądu, argumentacja mająca świadczyć o tym, że zachowanie pracowników właściciela nieruchomości ([...]) przyczyniło się do usunięcia większej objętości gałęzi, bowiem – jak wywodzi skarżąca – ich bierna postawa (wykonywanie fotografii zamiast powstrzymania osoby wykonującej zlecenie) mogła stanowić przyzwolenie, a nawet akceptację dla wykonywanych prac. Organy administracji, wbrew oczekiwaniu strony, nie były zatem zobowiązane do ustalenia w toku postępowania wpływu zachowania pracowników m.st. Warszawy na zakres, w jakim dokonano usunięcia gałęzi. W uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2021 r. Sąd zakwestionował natomiast ustalenia organów administracji w zakresie obejmującym stwierdzenie, że nastąpiło usunięcie gałęzi wskazanych drzew w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, co przesądziło o kwalifikacji wykonanych prac jako zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 5 uop, a w konsekwencji do nałożenia znacznie wyższej kary niż w przypadku jedynie uszkodzenia drzew. Stosując się do powyższej oceny prawnej, Marszałek Województwa [...] uznał za niezbędne skorzystanie z wiadomości specjalnych, dopuszczając dowód z opinii biegłego w zakresie dendrologii, ochrony i upraw drzew. Odnoszące się obu drzew, których dotyczy przedmiotowe postępowanie, ustalenia ekspertyzy sporządzonej przez mgr. inż. A. M. (rzeczoznawcę w zakresie dendrologii, ochrony i upraw drzew, certyfikowanego inspektora drzew i inspektora nadzoru dendrologicznego) zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w części sprawozdawczej uzasadnienia wyroku. Są one wyczerpujące, spójne i logiczne. Tak też zostały ocenione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, które zasadnie nie odmówiło dowodowi z opinii biegłego wiarygodności, przyjmując go za podstawę ustalenia stopnia uszkodzenia drzew. Skarżąca podniosła w skardze, że z opinii nie wynika, w jaki sposób biegły ustalił stopień uszkodzenia, ponieważ nie określono ani wymiarów drzew przed uszkodzeniem, ani wielkości uszkodzenia, ani wymiarów drzew po uszkodzeniu, co uniemożliwiać ma ocenę prawidłowości szacowania. W sporządzonej ekspertyzie podano jednak, zarówno pierwotną wysokość obu drzew, jak i wysokość cięcia oraz aktualną wysokość drzew. Powołano też źródło danych o pierwotnej wysokości drzew, które stanowi Baza Zieleni [...] (https://mapa.um.warszawa.pl/mapaApp1/mapa?service=zielen&L=pl#). E. G. nie podała jakiejkolwiek rzeczowej argumentacji, która mogłaby podać w wątpliwość prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy administracji w oparciu o opisaną opinię biegłego. Wbrew stanowisku skarżącej, w sprawie nie zaistniały też niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. W przypadku brzozy o obwodzie pnia wynoszącym 84 cm na wysokości 130 cm, stwierdzono, że objętość usuniętych części korony drzewa wynosi "nie mniej niż" 33%, a nie – jak podaje skarżąca - 33%. Oznacza to, że z pewnością usunięto gałęzie w wymiarze 33% korony, przy czym nie jest wykluczone, że była to większa objętość, ale nie większa niż 50% korony. W piśmie z 8 lipca 2022 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 22 lipca 2022 r., poinformowano o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym z dołączoną do nich ekspertyzą dendrologiczną sporządzoną przez mgr. inż. A. M. Wynikający natomiast z art. 79 § 1 K.p.a. obowiązek zawiadomienia stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych nie oznacza obowiązku zawiadomienia o miejscu i terminie dokonywania przez biegłego oględzin koniecznych do sporządzenia opinii. Przepis art. 79 § 1 K.p.a. należy bowiem rozumieć w ten sposób, że stronę należy zawiadomić o miejscu i terminie przedstawienia przez biegłego opinii. Jeżeli więc opinia została sporządzona na piśmie, to chodzi o miejsce i termin składania przez biegłego ustnych wyjaśnień odnośnie do opinii sporządzonej na piśmie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 561/16 – dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biegły, który sporządza opinię (np. opinię dendrologiczną), nie ma obowiązku zawiadomienia strony postępowania o przeprowadzonych w związku z jej opracowywaniem oględzinach (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3450/16 – dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 79 § 1 K.p.a. Zasadnie uznając sporządzoną opinię za wiarygodny dowód stopnia uszkodzenia drzew, rozstrzygające w sprawie organy trafnie przyjęły zatem (wobec stwierdzenia, iż objętość usuniętych części korony drzew wynosi nie mniej niż 33% i nie mniej niż 39%), że doszło do ich uszkodzenia. W konsekwencji prawidłowo zastosowały art. 89 ust. 2 uop, zgodnie z którym administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6, a także art. 85 ust. 1 uop, zgodnie z którym, opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty. Biorąc pod uwagę, że obwody pni brzóz mierzone na wysokości 130 cm wynosiły 74 cm i 84 cm, prawidłowo – zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330) – organy zastosowały stawkę wynoszącą 25 zł i obliczyły wysokość kary – 2370 zł. Reasumując, kontrola zaskarżonej decyzji w granicach sprawy nie dała podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub naruszeniem prawa materialnego. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozstrzygające w sprawie organy zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1068/21. Poczynione przez nie ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikają na tym etapie postępowania z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada prawu. Zawiera wskazanie faktów, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uznało za udowodnione, dowodów, na których się oparło, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym, postawione w skardze zarzuty należało ocenić jako niezadane. Odnosząc się do sformułowanego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 27 lutego 2024 r. wniosku o umorzenie postępowanie ze względu na znaczny upływ czasu, należy nadmienić, że w świetle art. 89 ust. 10 uop, postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej umarza się, jeżeli od końca roku, w którym uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat. Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie uszkodzenie drzew miało miejsce w 2020 r., należy stwierdzić, że wskazany termin nie upłynął. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.