Sygnatura
IV SA/Wa 1218/19
Wyrok WSA w Warszawie z 21 lipca 2020 r., IV SA/Wa 1218/19 – ochrona przyrody
Wynik
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 21 lipca 2020
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant ref. staż. Magdalena Domagała, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Syndyka [...] w upadłości z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. sygn. akt [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , po rozpatrzeniu odwołania K. P. - wspólnika M. P. sp. j. w upadłości, umorzyło postępowanie odwoławcze, w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...]lipca 2019 r. Nr [...] , znak: [...] , wymierzającą spółce [...] Spółka jawna z siedzibą przy ul. [...] w [...] karę pieniężną w wysokości 51.780.00 zł, za usunięcie bez zezwolenia 18 szt. drzew z rodzaju świerk o obwodach pnia 69 cm, 82 cm. 107 cm. 94 cm. 107 cm, 38 cm. 63 cm, 100 cm. 126 cm. 100 cm. 82 cm, 82 cm, 63 cm, 82 cm. 75 cm. 94 cm, 75 cm, rosnących na terenie działek ew. nr [...] . [...] . [...] , obręb [...] , przy ul. [...] w [...] . Przywołany przez organ stan sprawy przedstawiał się następująco. Pismem z dnia 9 marca 2018 r. Burmistrz Miasta [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wycięcia drzew, bez wymaganego zezwolenia z terenu działek ew. nr [...] , [...] , [...] , obręb [...], przy ul. [...]w [...] . Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., Nr [...] , znak: [...]Burmistrz Miasta [...] wymierzył spółce v jawna, z siedzibą przy ul. [...]w [...], karę pieniężną, w wysokości 51.780,00 zł (słownie: pięćdziesiąt jeden tysięcy siedemset osiemdziesiąt złotych), za usunięcie bez zezwolenia 18 szt. drzew z rodzaju świerk o obwodach pnia 69 cm, 82 cm, 107 cm, 94 cm, 107 cm, 38 cm, 63 cm, 100 cm, 126 cm, 100 cm, 82 cm, 82 cm. 63 cm, 82 cm, 75 cm, 94 cm, 75 cm, rosnących na terenie działek ew. nr [...], [...] , [...], obręb [...], przy ul. [...] w [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł K. P. i - wspólnik M. P. sp. j. w upadłości, zarzucając skarżonej decyzji niezgodność stanu opisanego w protokole z oględzin, ze stanem faktycznym, nieustalenie wszystkich okoliczności oraz błędne zastosowanie przepisów prawa, wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Odwołujący wskazał, w szczególności, że wycinka drzew, prowadzona w dłuższym okresie czasu, była zawsze uzasadniona, a wycince podlegały zarówno drzewa owocowe, jak i drzewa iglaste, zaś w protokole z oględzin nieruchomości nie zostało wskazane, które z drzew zostały wycięte jesienią 2016 r., jaki jest minimalny obwód pnia, poniżej którego zezwolenie jest wymagane a także to, w jaki sposób w trakcie oględzin zostało stwierdzone, że karpa usuniętego drzewa to świerk. SKO przypisało kluczowe znaczenie okoliczności, że spółka [...] sp. j., znajduje się w upadłości. W konsekwencji powyższego w rozdzielniku skarżonej decyzji, jako stronę postępowania oprócz ww. spółki wskazano również syndyka jej masy upadłości. Zgodnie z ogłoszeniem, zamieszczonym w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr [...] ([...] ) z [...] kwietnia 2018 r. pod pozycją [...] , Sąd Rejonowy dla [...] w [...] , Sąd Gospodarczy, X Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] , ogłosił upadłość [...] Jawna z siedzibą w [...] (KRS: [...]). Na Sędziego komisarza wyznaczono w osobie Sędziego Sądu Rejonowego E. D., na syndyka masy upadłości – K. U. , nr licencji [...]. Powyższe dane potwierdza treść wpisów w aktualnym odpisie z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dla ww. Spółki. W świetle z art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 498), określanej dalej jako P.u., po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne, dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W myśl art. 144 ust. 3 ww. ustawy przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do postępowań w sprawach o należne od upadłego alimenty oraz renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo utratę żywiciela oraz z tytułu zamiany uprawnień, objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Z kolei w myśl art. 61 i 62 ww. ustawy z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego, w skład której wchodzi majątek, należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz - nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi w art. 63-67a tej ustawy. Organ podał, że upadły podmiot w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym masy upadłości jest stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest jednak legitymacji formalnej (legitimatio adprocessus), którą to legitymację posiada syndyk. Organ wywodził, iż wskutek ogłoszenia upadłości [...] s.j. z siedzibą w [...] , postępowanie administracyjne w sprawie wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu, przy ul. [...] w [...], przestało być prowadzone wobec ww. Spółki, w której miejsce podstawiony został syndyk masy upadłości. Spółka [...] i nie przestała być stroną prowadzonego postępowania w znaczeniu materialnym, jednak utraciła ona legitymację procesową, do podejmowania czynności w postępowaniu. Powyższe odnosi się również do możliwości wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, ponieważ, po ogłoszeniu upadłości [...] , legitymowanym do dokonania tej czynności był wyłącznie syndyk. W tej sytuacji skoro ww. Spółka nie posiadała legitymacji formalnej, to jej wspólnikowi nie przysługiwało prawo do skutecznego wniesienia środka odwoławczego od wydanej decyzji Burmistrza Miasta [...] . W doktrynie i w orzecznictwie, jako zasadę przyjmuje się stanowisko wyrażone w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98. zgodnie z którym stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Analogicznie, w ocenie SKO należy traktować sytuacje, w której odwołujący się jest stroną postępowania, w znaczeniu materialnym, jednakże w danej sytuacji pozbawiony jest on legitymacji formalnej. Tym samym zasadnym jest umorzenie postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Syndyk [...] i s. j. w upadłości – K. U. wniosła w dniu 2 maja 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta [...] . Decyzji Kolegium zarzucono nieprawidłowe ustalenie strony podmiotowej postępowania. W ocenie składającej skargę, decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] , odmiennie niż twierdzi organ II instancji, została skierowana do K. P. ,a nie do spółki [...] s.j., na co wskazywać ma to, że w treści ww. decyzji jako podmiot praw i obowiązków wskazano ww. osobę fizyczną a nie spółkę. Zdaniem syndyka K. P. nie jest posiadaczem nieruchomości, działał bez zgody posiadacza nieruchomości i to on jako osoba fizyczna jest sprawcą i osobą odpowiedzialną za naruszenia, w konsekwencji czego to z jego udziałem, jako jedynym zainteresowanym, powinno toczyć się postępowanie. Ponadto z nieprawidłowego ustalenia strony podmiotowej postępowania syndyk wywiodła naruszenie art. 144 P.u. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, w odpowiedzi na skargę z dnia 28 maja 2019 r., organ ocenił je jako nietrafne. Argumentował, że treść decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. w jednoznaczny i wyraźny sposób wskazuje, że stroną postępowania [...] Spółka jawna, z siedzibą w [...] , a nie K. P. . Z treści uzasadnienia ww. decyzji można wywnioskować, że organ I instancji traktował K. P. nie jako odrębną stronę postępowania administracyjnego, lecz wyłącznie jako osobę reprezentującą Spółkę, będącą stroną postępowania. Powyższe ustalenia, jako prawidłowe, zostały przyjęte przez organ II instancji, w ramach rozpatrywania wniesionego odwołania, skutkiem czego jako stronę skarżonej decyzji Kolegium wskazano nie K. P. , lecz [...] Spółka Jawna w upadłości, w imieniu której działa syndyk – K. U. Odnośnie do kwestii sprawstwa naruszenia, organ podał, że z akt sprawy wynika, że teren działek ew. nr [...], [...]. [...], obręb [...], przy ul. [...] w [...], na którym doszło do wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, stanowi własność [...]sp. j. w upadłości i podmiot ten jest również jej posiadaczem. Niewątpliwy jest również sam fakt wycinki drzew, brak przy tym jest informacji wskazujących, że wycinki drzew dokonała osoba trzecia, bez zgody lub wiedzy właściciela nieruchomości. Za nieznajdujące dostatecznego potwierdzenia w zgormadzonym materiale dowodowym organ uznał stwierdzenie syndyka, jakoby K. P.dokonał wycinki drzew, działając bez zgody posiadacza nieruchomości i to on jako osoba fizyczna jest sprawcą i osobą odpowiedzialną za dokonane naruszenia. K. P. jest wspólnikiem [...] sp. j., co – w ocenie organu – implikuje brak podstaw do przyjęcia, że dokonując wycinki drzew działał on niejako reprezentant spółki, będącej właścicielem i posiadaczem nieruchomości, lecz jako postronna osoba fizyczna, działająca w swoim imieniu i na własną odpowiedzialność. W tej sytuacji działania i zaniechania K.P. rzutują na sytuację prawną reprezentowanej przez niego Spółki. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji wskazującej na to, że K. P. działał samowolnie, bez wiedzy i zgody drugiego wspólnika Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Spór między stronami dotyczy ustalenia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia kary za wycinkę drzew bez pozwolenia. Wynika on po pierwsze z błędnego – w ocenie syndyka – ustalenia stanu faktycznego, po drugie - z niewłaściwej interpretacji przepisów, decydujących o legitymacji podmiotowej po ogłoszeniu upadłości. W związku z tym Sąd wyjaśnia, że - jak stanowi art. 173 przywoływanej wcześniej ustawy Prawo upadłościowe - syndyk zarządza majątkiem upadłego. Przepis ten jest konsekwencją innej regulacji prawnej, tj. art. 57 ust. 1 P.u. Wynika z niego, że upadły jest obowiązany wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek, a także wydać dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję. Dzieje się tak, ponieważ z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim (por. art. 75 ust. 1 P.u.). Wspomniane regulacje prawne determinują pozycję prawną syndyka, zarówno w sferze prawa materialnego, jak i w aspekcie procesowym. Zgodnie bowiem z art. 160 ust. 1 P.u., w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Z kolei, w myśl art. 144 ust. 1 tej samej ustawy, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne, dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Syndyk prowadzi je zaś na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (por. art. 144 ust. 2 P.u.). Decyzja Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., odmiennie, niż twierdzi syndyk w skardze, została skierowana do Spółki [...] spółka jawna, bowiem w treści decyzji wskazano Spółkę, jako podmiot praw i obowiązków (powołując jej nazwę, zawierającą nazwiska wspólników), a nie osobę fizyczną, wskazaną poprzez wymienienie imienia i nazwiska. W decyzji, wyraźną czcionką wskazano: "wymierzam Spółce [...] Spółka jawna z siedzibą przy ul. [...] w [...] karę pieniężną", a dodatkowo w rozdzielniku adresowego decyzję skierowano do [...] sp. j. Z tego powodu zasadna jest konstatacja, że organ II instancji nie wyjaśnił, czy rozstrzygnięcie wydane w I instancji, skierowano do osoby niebędącej stroną w sprawie. W przypadku, gdyby postępowanie dotyczyło masy upadłościowej, organ powinien skierować decyzję do syndyka masy upadłości. Czyniąc inaczej, organy administracyjne naruszyły zaś art. 28 i 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej K.p.a.). Wynika stąd błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Skoro bowiem decyzja organu I instancji została skierowana do Spółki jawnej, to jeden z jej wspólników mógł skutecznie wnieść odwołanie. Umorzenie postępowania odwoławczego powoduje, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja, skierowana do Spółki, z pominięciem faktu, że pozostawała ona już w tym czasie w upadłości, o czym będzie mowa niżej. Jednocześnie należy wskazać, że w pierwszej kolejności organ, ustalając podmiot zobowiązany do uiszczenia kary, powinien był odnieść się do przepisów zawartych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecne brzmienie: t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 55, dalej U.o.p.). Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 tego aktu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Stosownie do art. 89 ust. 1 tej ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustała się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 U.o.p.). Z kolei art. 28 K.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle powyższych przepisów stroną postępowania, w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej za zniszczenie drzew nie jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu zagrożonego karą administracyjną. Przepis art. 88 ust. 2 U.o.p., przy wyliczeniu podmiotów, którym można wymierzyć karę administracyjną, posługuje się spójnikiem "albo" (alternatywa rozłączna). Użycie tego spójnika wiąże się z tym, że kara administracyjna w prowadzonym postępowaniu może zostać nałożona na tylko jeden z wymienionych w powyższym przepisie podmiotów. Nie oznacza to, że krąg podmiotów, którym w konkretnej sprawie można wymierzyć karę administracyjną jest tożsamy z kręgiem stron postępowania w przedmiocie wymierzenia takiej kary. Wymienione postępowanie jest prowadzone w celu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za zniszczenie drzew oraz zbadania, czy występują przesłanki wymierzenia kary. Prowadząc takie postępowanie, właściwy organ zobowiązany jest do przeprowadzenia czynności, mających na celu zebranie materiału dowodowego. Dopiero w oparciu o ustalony w ten sposób stan faktyczny, organ powinien wydać decyzję rozstrzygającą, czy zasadne jest nałożenie kary administracyjnej i na jaki podmiot powinna być ona nałożona. Zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody może być to tylko jeden z podmiotów wymienionych w tym przepisie, a więc posiadacz nieruchomości, albo właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał stanowisko (por. np. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn., akt OSK 2049/17, http/orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej CBOSA), że stroną postępowania w przedmiocie nałożenia kary za zniszczenie drzew jest zarówno posiadacz nieruchomości, jak i osoba, która dokonała usunięcia, względnie zniszczenia drzew. Krąg stron tego postępowania powinien być ustalony w oparciu o art. 28 K.p.a. Rodzi to oczywistą konkluzję, że status strony zawsze przysługuje posiadaczowi nieruchomości, na której dokonano usunięcia lub zniszczenia drzew, nawet jeśli to nie on dopuścił się przedmiotowego deliktu administracyjnego. Postępowanie to bezsprzecznie dotyczy bowiem interesu prawnego posiadacza nieruchomości, który jako osoba potencjalnie odpowiedzialna za usunięcie drzew posiada interes prawny w ustaleniu podmiotu, któremu winna zostać wymierzona kara administracyjna z tego tytułu i tym samym ekskulpowania się od odpowiedzialności. Nie można przy tym z góry zakładać, aby posiadaczem nieruchomości w rozumieniu art. 88 ust. 2 ustawy nie mógł być także jej właściciel. Zastosowana w art. 88 ust. 2 ustawy alternatywa rozłączna nie sugeruje, zdaniem NSA, wyrażonym w powyższym wyroku, że skoro inny podmiot działał bez zgody posiadacza nieruchomości, to wyłącznie tenże inny podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie nałożenia kary. Dopiero w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej możliwe będzie ustalenie, kto dopuścił się usunięcia, bądź zniszczenia drzew oraz jaka zachodzi relacja między podmiotami wymienionymi w art. 88 ust. 2 U.o.p., w tym w szczególności czy sprawca deliktu działał za zgodą czy tez bez zgody posiadacza nieruchomości. Podmiotem zobowiązanym może być, więc zarówno osoba fizyczna, osoba prawna, jak również jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny, a wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary jest działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uprzedniego uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew. Usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu dopuściła się. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, to nieistotnym jest, czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot czynność tę zlecając, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość, czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia (tak NSA w wyroku z dnia 26 lutego 2019 r., II OSK 907/17, CBOSA). Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają pobudki, czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 440/09, LEX nr 597595). Żaden z przepisów ustawy o ochronie przyrody nie daje podstaw do przyjęcia, że niezbędnym warunkiem nałożenia na właściciela lub posiadacza nieruchomości administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia jest wykazanie, że właściciel lub posiadacz nieruchomości wiedział o usunięciu drzew, ewentualnie zlecił ich wycinkę lub wyraził na to zgodę i działanie takie akceptował (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 299/10, LEX nr 992536). Podkreślić trzeba, że obiektywnego charakteru odpowiedzialności administracyjnej za przedmiotowy delikt nie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. z 2014 r. poz. 926). W tym wyroku Trybunał orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 U.o.p. przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3, w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Z sentencji wyroku wyraźnie wynika, że sprzeczności z Konstytucją Trybunał dopatrzył się nie w samym charakterze odpowiedzialności administracyjnej, ale w automatyzmie, jaki cechował sposób wyliczania opłaty za usunięcie drzew bez zezwolenia. Trybunał podkreślił jednocześnie, że nie kwestionuje całego mechanizmu ochrony przyrody (zadrzewień), na który składają się: obowiązek uzyskania - co do zasady - uprzedniego zezwolenia właściwego organu na usunięcie drzewa lub krzewu, połączony - w określonych ustawą sytuacjach - z uiszczeniem opłaty (w racjonalnej wysokości), oraz kara za niepodporządkowanie się temu obowiązkowi. Nie podważył również przyjętej koncepcji kary administracyjnej, jako sankcji za samo bezprawne zachowanie naruszające obowiązek administracyjnoprawny, pod warunkiem jednak stworzenia prawnych możliwości uwzględniania w procesie karania indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że posiadaczem nieruchomości na dzień wydania decyzji I instancji (z [...] lipca 2018 r.) Spółka była już w upadłości. Zgodnie z ogłoszeniem, zamieszczonym w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. pod pozycją [...] , Sąd Rejonowy dla [...] w [...] , Sąd Gospodarczy, X Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] , ogłosił upadłość [...] Spółka Jawna z siedzibą w [...] (KRS: [...] ). Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że teren działek, o ew. nr [...], [...], [...], obręb [...], przy ul. [...]w [...], na którym doszło do wycięcia drzew, bez wymaganego zezwolenia, stanowiło własność [...] sp. j. w upadłości i podmiot ten był również jej posiadaczem. Odwołujący się K. P. , wspólnik Spółki [...] opisał w odwołaniu (karta 19 i nast. akt administracyjnych sprawy, teczka 1/2) celowość wycięcia niektórych drzew, np. z uwagi na "chaos na działce" oraz stopniowe karczowanie pod budowę zakładu. Zwrócił uwagę na konieczność wykonania prac porządkowych i pielęgnacyjnych oraz na niepożądane umiejscowienie drzew w pasie wyznaczonym – mimo sprzeciwu Spółki – w m.p.z.p. pod drogę. Akcentował ponadto braki w protokole oględzin (z 16 marca 2018 r.), polegające m.in. na nieustaleniu, czy wycinka odbywała się już po liberalizacji przepisów. Opisane motywy, sugerują działanie na rzecz majątku spółki. W skardze mowa jest zaś o samowolnym działaniu K. P. , niewystępującego jako wspólnika Spółki i na jej rzecz. Kwestie te wymagają wyjaśnienia w powtórnym postępowaniu administracyjnym na etapie I instancji. Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak również decyzję ją poprzedzającą, z uwagi na niewyjaśnienie w dostateczny sposób stanu faktycznego w zakresie strony podmiotowej obowiązku kary za wycinkę drzew, bez wymaganego pozwolenia, w obu instancjach. Drugim powodem uchylenia decyzji obu instancji był brak uwzględnienia faktu ogłoszenia upadłości i art. 61 P.u. Odnośnie do masy majątkowej podstawieniu syndyka w miejsce upadłego należy bowiem przypisać charakter bezwzględny (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2009 r., III CSK 244/08, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 37/11, wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] marca 2015 r., [...] ). Jak zauważył WSA w Krakowie w wyroku z dnia 6 czerwca 2013 r. (I SA/Kr 1878/11, CBOSA) "stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, iż przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego". W rozpatrywanej sprawie syndyk nie został włączony do udziału w postępowaniu w I instancji, a jednocześnie nie przesądzono w odniesieniu do art. 61 P.u., co oznacza niewyjaśnienie w zakresie masy majątkowej i legitymacji strony, w kontekście pominięcia podmiotu, działającego na rzecz upadłego. Ponadto organ nie wskazał, które z drzew zostały wycięte po liberalizacji przepisów. Sąd dostrzegł wyżej opisane naruszenie art. 7, 77 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., a w ich rezultacie również art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto - z uwagi na niewyjaśnienie potrzeby braku udziału syndyka w postępowaniu - naruszenie art. 7, 77 K.p.a. obejmuje również ten zakres. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję w całości. Zasądził ponadto (pkt II wyroku) zwrot uiszczonego (karta 41 akt sadowych) wpisu, w wysokości 200 zł.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 29 maja 2019
- Symbol z opisem
- 6136 Ochrona przyrody
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Anna Sidorowska-Ciesielska Joanna Borkowska /przewodniczący/ Katarzyna Golat /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art.7,77,107§3 i 138 §1 pkt 3 · Dz.U. 2020 poz. 256
- Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
art.88 i 89 · Dz.U. 2020 poz. 55
- Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - t.j.
art.144 · Dz.U. 2019 poz. 498
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ke 334/20 · 21 lipca 2020
Wyrok WSA w Kielcach z 21 lipca 2020 r., II SA/Ke 334/20 – ochrona przyrody
Sygnatura: IV SO/Wa 9/20 · 17 lipca 2020
Postanowienie WSA w Warszawie z 17 lipca 2020 r., IV SO/Wa 9/20 – ochrona przyrody
Sygnatura: VIII SA/Wa 127/20 · 16 lipca 2020
Wyrok WSA w Warszawie z 16 lipca 2020 r., VIII SA/Wa 127/20 – ochrona przyrody
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny