IV SA/Po 947/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia 1. zwolnić R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 20 października 2016r. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2016r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek o wyłącznie sędziego, 2. zwolnić R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 22 grudnia 2016r. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 listopada 2016r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek o wyłącznie sędziego, 3. zwolnić R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 3 stycznia 2017r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016r. o odrzuceniu skargi, 4. zwolnić R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 27 kwietnia 2017r. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2017r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek o wyłącznie sędziego 5. odmówić prawa pomocy w pozostałym zakresie.

R. P. wraz z M. P. złożyli skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. W trakcie prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z w/w skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarządzeniem z dnia 4 października 2016r. pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłącznie sędziego. Skarżący pismem z dnia 20 października 2016r. (data stempla pocztowego) wniósł zażalenie na w/w zarządzenie wraz z kolejnym wnioskiem o wyłącznie sędziego, który został także postawiony bez rozpoznania zarządzeniem z dnia 29 listopada 2016r. Prowadząc dalej postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016r. odrzucił skargę w związku z nie uiszczeniem wpisu sądowego. R. P. pismami z dnia 22 grudnia 2016r. i 3 stycznia 2017r. wniósł zażalenia na zarządzenie z dnia 29 listopada 2016r.i postanowienie z dnia 20 grudnia 2016r., wnosząc również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata. Prowadząc dalej postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2017r. pozostawił bez rozpoznania kolejny złożony w sprawie wniosek o wyłącznie sędziego. R. P. wniósł zażalenia na powyższe zarządzenie składając również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Wnioskodawca winien wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, przechodząc do oceny złożonego przez skarżącego wniosku, wskazać należy, że w prawie każdej prowadzonej z jego skargi lub z jego udziałem sprawie, składa wniosek o przyznanie prawa pomocy. W trakcie niniejszej sprawy skarżący również składał wnioski o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został rozpatrzony negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 maja 2016r. utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu z dnia 14 czerwca 2016r. Kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały pozostawione bez rozpoznania zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 marca 2017r. Wobec uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu Sąd postanowieniem z dnia 16 maja 2017r. odmówił R. P. przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu (zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2017r. sygn. akt II OZ 733/17), a następnie postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017r. odrzucił sprzeciw (zażalenie na w/w postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2017r. sygn. akt II OZ 1144/17). Mimo odmowy przyznania prawa pomocy i oddalenia zażalenia w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, skarżący składa środki zaskarżenia od wydanych w sprawie rozstrzygnięć wpadkowych wraz z kolejnymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy nie podając przy tym szczegółowych informacji dotyczących własnej sytuacji finansowej i majątkowej. W ocenie orzekającego w sprawie referendarza takie postępowanie skarżącego stanowi nadużycie prawa. Skarżący inicjuje bowiem szereg postępowań sądowych w celu innym niż ochrona swych praw i wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (zob. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005 red. J. Góral, R.Hauser, J.Trzciński, W-wa 2005, s.136, postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014r. sygn. akt I OZ 175/14). Uznając, że złożone w niniejszej sprawie zażalenia na wydane w sprawie orzeczenia wpadkowe wraz z wnioskami o przyznanie prawa pomocy stanowi nadużycie prawa, mając na uwadze fakt, iż WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016r. odrzucił skargę, stwierdzić należy, że negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w części objętej wniesionymi przez skarżącego środkami zaskarżenia, od których winien być pobrany wpis sądowy, przy opisanej wyżej postawie skarżącego uniemożliwi ostateczne zakończenie sprawy, będzie generować koszty związane z wydawaniem kolejnych orzeczeń i ich wysyłką Uwzględniając więc fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2016r. sygn. akt II OZ 477/16 zaakceptował szczególną ocenę przesłanek w zakresie przyznania prawa pomocy w sytuacji nadużycia przez skarżącego prawa do Sądu stwierdzić należy, że zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie wskazanym w pkt 1 – 4 sentencji postanowienia. Mając na uwadze fakt, iż skarżący zakresem złożonych w sprawie wniosków o przyznanie prawa pomocy objął również przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika oraz pozostałych kosztów sądowych, należy z całą mocą podkreślić, że zwalniając częściowo skarżącego od kosztów związanych z wpisem od konkretnych zażaleń, nie zmieniono stanowiska prezentowanego w rozpoznawanej sprawie, co do tego, że co do zasady brak jest uzasadnienia, aby skarżący korzystał z prawa pomocy. W tym miejscu należy wskazać, że w okolicznościach sprawy zbędne jest prowadzenie powstępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej Wnioskodawcy, a tym samym zbędne jest ponowne uruchamianie trybu z art. 255 P.p.s.a., ale tym razem w celu uzupełnienia materiału dla weryfikacji twierdzeń Wnioskodawcy o pogorszeniu się jego sytuacji majątkowej. Wyjaśnić należy, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy, przy dalszym świadomym braku szczegółowego wyjaśnienia sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 24 maja 2016r. Z powyższych względów na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono również jak w pkt. 5 sentencji postanowienia.