IV SA/Po 936/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy

R. P. i M. P. wniósł skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 1 marca 2016r. (k. 40 - 42 akt), odrzucił skargę z powodu nie uiszczenia wpisu. W następstwie wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez R. P. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego i adwokata postanowieniem z dnia 19 lipca 2016r. odmówiono mu przyznania prawa pomocy (powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 4 października 2016r.). Prowadząc dalej postępowanie tut. Sąd postanowieniem z dnia 25 października 2016r. oddalił wniosek o wyłączenie referendarza sądowego D. M. i zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2016r. pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego. Wraz z zażaleniami na powyższe orzeczenia skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku z dnia 7 grudnia 2016r. skarżący wskazał, że nie ma żadnych środków i jest osoba samotną i bezrobotną oraz żyje z jadłodajni CARITAS. Jednocześnie skarżący wskazał na okoliczność, że jest zadłużony na kilkaset tys. złotych. Rozpoznając powyższe wnioski Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 lutego 2017r. zwolnił R. P. od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od zażaleń na postanowienia Sądu z dnia 25 października 2016r. i zarządzenie z dnia 6 grudnia 2016r., odmawiając prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd, przyznając prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od wniesionych zażaleń miał na uwadze, iż składanie w niniejszej sprawie zażaleń na wydane w sprawie orzeczenia wraz z wnioskami o przyznanie prawa pomocy, przy braku wyjaśnienia sytuacji majątkowej stanowi nadużycie prawa. Mając jednak na uwadze fakt, iż nieprawomocnym postanowieniem z dnia 1 marca 2016r. odrzucono skargę, Sąd stwierdził, że negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w części objętej wniesionymi przez skarżącego środkami zaskarżenia, od których winien być pobrany wpis sądowy, przy opisanej wyżej postawie skarżącego uniemożliwi ostateczne zakończenie sprawy, będzie generować koszty związane z wydawaniem kolejnych orzeczeń, ich wysyłką do stron, czy też wysyłką akt do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając na uwadze fakt, iż skarżący zakresem złożonych w sprawie wniosków o przyznanie prawa pomocy objął również przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika oraz pozostałych kosztów sądowych, Sąd podkreślił, że zwalniając częściowo skarżącego od kosztów związanych z wpisem od konkretnych zażaleń, nie zmieniono stanowiska prezentowanego w rozpoznawanej sprawie, co do tego, że co do zasady brak jest uzasadnienia, aby skarżący korzystał z prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 5 kwietnia 2017r. sygn. akt II OZ 349/17 i II OZ 350/17 oddalił zażalenia wniesione przez R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 2016r. i zarządzenie z dnia 6 grudnia 2016r. Prowadząc dalej postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarządzeniem z dnia 9 maja 2017r. pozostawił bez rozpoznania kolejne wnioski R. P. o wyłączenie sędziego złożone w niniejszej sprawie i odrębnym zarządzeniem z dnia 9 maja 2017r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P. z dnia 1 marca 2016r. R. P. wniósł zażalenie na zarządzenie z dnia 9 maja 2017r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2017r. sygn. akt II OZ 660/17. Wraz z opisanym wyżej zażaleniem R. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na wezwanie Sądu (k. 262-263 akt sądowych), R. P. w pozycjach formularza wniosku dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej wpisywał, "brak" "nie dotyczy" "bezrobotny" ‘zadłużenie" "bezrobocie". W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, na wstępie wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu R. P. już występował z żądaniem przyznania prawa pomocy. W kwestii poprzedniego żądania zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu wypowiadał się co wykazano powyżej referendarz sądowy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2016r. wskazano, iż skarżący nie przedstawił (pomimo wezwania) dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jego sytuacji finansowej, przez co nie można było wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący został przez Sąd rozstrzygnięty pozytywnie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych od wniesionych zażaleń. Powodem takiego rozstrzygnięcia nie było jednak przyjęcie, iż zmianie uległa sytuacja majątkowa skarżącego lecz uwzględnienie przez Sąd obstrukcyjnego działania wnioskodawcy, wszczynającego wiele postępowań wpadkowych w tej samej sprawie, przez co uniemożliwia to zakończenie postępowania. Sąd podkreślił jednak, iż przy dalszym świadomym braku szczegółowego wyjaśnienia sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 19 lipca 2016r. Pomimo tej treści orzeczenia kończącego postępowanie w przedmiocie poprzednio złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Wnioskodawca składając obecnie rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił żadnych dokumentów i informacji pozwalających na ustalenie jego sytuacji majątkowej i finansowej, którą miał obowiązek przedłożyć już 2016 roku w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie. Skoro w tym stanie rzeczy Skarżący ponownie w kolejnym wniosku o prawo pomocy powołuje ogólnikową i nieudokumentowaną argumentację o braku zdolności do uiszczenia kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika, to taka postawa Skarżącego dowodzi dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. W tym kontekście złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy z tożsamą, ogólnikową argumentacją, co wniosek o prawo pomocy już prawomocnie rozstrzygnięty, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku strony postępowania w zakresie przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy. Wnioskodawca ma bowiem pełną świadomość zasad regulujących wpadkowe postępowanie w przedmiocie prawa pomocy i informacji, które musi ujawnić w postępowaniu dotyczącym złożonego przez siebie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych okolicznościach sprawy, zbędne jest prowadzenie powstępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej Wnioskodawcy, a tym samym zbędne jest ponowne uruchamianie trybu z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej P.p.s.a.), ale tym razem w celu uzupełnienia materiału dla weryfikacji twierdzeń Wnioskodawcy o jego sytuacji majątkowej. Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z aktualnie składanym wnioskiem, ujawnia bowiem brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez R. P. z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Wyjaśnić należy, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 19 lipca 2016 roku. Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 249 a P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Art. 249a P.p.s.a. może znaleźć bowiem zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 P.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Z tych względów, na podstawie art. 249a oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.