II OZ 350/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 936/15 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 936/15 pozostawił bez rozpoznania wniosek R. P. o wyłączenie sędziego. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2016 r. odmawiające przyznania mu prawa pomocy. Wraz z zażaleniem na to postanowienie R. P. złożył wniosek o "wyłączenie autora zaskarżonego orzeczenia, ponieważ jest on wyłączony z mocy ustawy, a ponadto zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności". Ponieważ powyższy wniosek nie pozwalał na identyfikację sędziego, którego wyłączenia domagał się skarżący, zarządzeniem z dnia 3 listopada 2016 r. wezwano R. P. do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez jednoznaczne wskazanie (z imienia i nazwiska) sędziego, którego wyłączenia domaga się, a także wskazanie podstaw wyłączenia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. R. P. nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Powołując się na przepisy art. 49 § 1 i 2 oraz art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), Przewodniczący Wydziału wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać m.in. wskazanie sędziego, którego dotyczy żądanie, a także wskazywać przyczyny uzasadniające wyłączenie, które powinny być uprawdopodobnione przez stronę. Brak tych elementów uzasadnia wezwanie do uzupełnienia wniosku w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 zdanie 1 p.p.s.a.). Przewodniczący Wydziału podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego zawarty w piśmie stanowiącym również środek odwoławczy od wydanego przez Sąd przeczenia musi pozwalać na identyfikację sędziego i zawierać przyczyny uzasadniające wyłączenie sędziego. Za niewystarczające w tym względzie uznał zatem ogólne wskazanie sędziego "będącego autorem zaskarżonego postanowienia". W konkluzji, mając na uwadze, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych pisma we wskazanym terminie, pozostawiono jego wniosek o wyłączenie sędziego bez rozpoznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie Przewodniczący Wydziału trafnie ocenił, że zawarty w zażaleniu na postanowienie z dnia 4 października 2016 r. wniosek o wyłączenie sędziego obarczony jest brakami formalnymi podlegającymi uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 49 § 1 p.p.s.a. Art. 18 § 1 p.p.s.a. wskazuje na przyczyny wyłączenia sędziego, stanowiące procesową gwarancję bezstronności sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonego sędziego i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Oprócz elementów formalnych wskazanych w art. 46 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego powinien zatem zawierać: oznaczenie sędziego poprzez wskazanie jego imienia i nazwiska, a także podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie i powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Bez dochowania wskazanych wymogów nie można bowiem stwierdzić, czy zachodzi w ogóle przesłanka wyłączenia określona w ustawie jako istnienie okoliczności, która w odniesieniu do konkretnej osoby mogłaby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności. Brak tych danych niewątpliwie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu i uzasadnia wezwanie strony do uzupełnienia jego braków, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek R. P. nie odpowiadał wskazanym powyżej wymogom. Skarżący nie wskazał z imienia i nazwiska sędziego, którego wniosek dotyczy, nie podał również konkretnych i obiektywnych okoliczności wyłączenia w stosunku do tego sędziego, a tym samym okoliczności tych nie uprawdopodobnił. W tych okolicznościach zasadnie wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez sprecyzowanie, wyłączenia którego z sędziego - z imienia i nazwiska - domaga się, a także do podania powodów żądania. Skarżący, mimo wezwania i prawidłowego pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego, w wyznaczonym terminie nie uzupełnił wskazanych w wezwaniu braków formalnych wniosku. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału był zobowiązany pozostawić wniosek o wyłączenie sędziego bez rozpoznania, na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a., co też nastąpiło w zaskarżonym zarządzeniu, które uznać należy za wydane prawidłowo. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.