IV SA/Po 55/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia S. W. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

Stowarzyszenie S. W. w W. wniosło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W skardze Stowarzyszenie złożyło również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. W formularzu wniosku poszerzając jego zakres do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazano, iż stowarzyszenie jako organizacja non profit nie ma żadnych środków finansowych, majątku oraz nie ma konta bankowego, a swą działalność opiera na ofiarności swych członków. Przedstawicielka stowarzyszenia za pełniona funkcję nie pobiera również żadnego wynagrodzenia . Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2017r. odmówiono wnioskodawcy przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na skutek sprzeciwu skarżącego Stowarzyszenia, postanowieniem z dnia 30 maja 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego, zgodnie z którym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non-profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. Sąd podkreślił rozróżnienie między dobrowolnością składek członkowskich, a niemożnością zgromadzenia środków finansowych – mimo czynionych wysiłków. Co należy wykazać, i która to okoliczność podlega weryfikacji w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Sąd jako niewystarczającą ocenił także stwierdzenie zawarte w sprzeciwie, że członkowie Stowarzyszenia uiszczają składki, skoro jest opłacana korespondencja z Sądem oraz uiszczane są opłaty sądowe w innych sprawach. Prowadząc dalej postępowanie doręczono skarżącemu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Mając na uwadze zgłoszony w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wniosek o ustanowienie pełnomocnika, Stowarzyszeniu przesłano również formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W powyższym stanie sprawy skarżące Stowarzyszenie nie uiściło wymaganego wpisu sądowego lecz złożyło m.in. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się tym razem prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podano informacje tożsame z zawartymi we wcześniej złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo wskazano, że Stowarzyszenie nie otrzymuje żadnych dotacji od Skarbu Państwa i instytucji samorządowych i Unii Europejskiej. Oceniając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w/w podmiotom można zaś przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że sprawa z poprzedniego wniosku Stowarzyszenia S. W. w W. o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu wpadkowym było stwierdzenie, iż okoliczności podniesione w formularzu i w sprzeciwie nie pozwalały z przekonaniem stwierdzić, że skarżące Stowarzyszenie podjęło działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za niewystarczające uznano bowiem twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach członkowskich. Pomimo tej treści rozstrzygnięcia Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, poszerzając jego zakres i powołując się ponownie na ogólnikową argumentację o braku dochodu, prowadzeniu działalności non profit i dobrowolności składek. Zdaniem orzekającego w sprawie referendarza, działania skarżącego Stowarzyszenia nadal nie pozwalają na kompleksową ocenę jego sytuacji majątkowej. Jak wskazano bowiem wcześniej, w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 2/13 oraz sygn. akt II FZ 1017/12; z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Sam fakt dobrowolności uiszczania składek członkowskich nie uzasadnia bowiem przyznania stowarzyszeniu prawa pomocy. W sytuacji rezygnacji przez członków stowarzyszenia z obowiązku uiszczana składek członkowskich i przyjęcia dobrowolności składek, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności o jakich mowa wyżej wnioskodawca nie wykazał, gdyż w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż członkowie stowarzyszenia nie są w stanie opłacić kosztów sądowych w niniejszej sprawie i opłacić pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wniosek skarżącego stowarzyszenia i przedstawione informacje nie przemawiającą za przyznaniem mu prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.