IV SA/Po 206/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) NSA Grażyna Radzicka Protokolant Ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody z dnia [...]stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014r., nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej "Kpa") w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania H. W. uchylił decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2013r., nr [...] w części dotyczącej punktu 1 orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego H. W. z lokalu mieszkalnego położonego przy Al. P. W. [...] w S. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że organ I instancji po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie wymeldował H. W. z pobytu stałego w spornym lokalu. W uzasadnieniu decyzji podano, że w niniejszej sprawie wyczerpane zostały przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności, a mianowicie: opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, będące podstawą podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. W. reprezentowana przez pełnomocnika, domagając się jej uchylenia i podnosząc, iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2013r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w K. nakazał A. W. aby przywrócił współposiadanie mieszkania położonego w S. przy Al. P. W[...], a w szczególności wydał komplet kluczy do wskazanego mieszkania i nie utrudniał posiadania w przyszłości. Nadto odwołująca wskazała, że czyniła starania powrotu do mieszkania, jednak nie otrzymała nadal do niego kluczy. Wystąpiła więc do komornika o egzekucję wyroku. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania i zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie uznał zaskarżoną decyzję za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznych ustaleń co do istnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkującej wydanie decyzji o wymeldowaniu strony z pobytu stałego w spornym lokalu. Nadto organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji pozostawił niewyjaśnionymi istotne okoliczności faktyczne, jak również nie ocenił prawidłowo całego materiału dowodowego. Organ ten ustalił wprawdzie, że H. W. niedobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal, nie poczynił jednak żadnych ustaleń czy opuszczenie miało charakter trwały tj. nastąpiło z zamiarem trwałego opuszczenia lokalu i skoncentrowania swoich spraw życiowych w innym miejscu. Nadto organ II instancji wskazał, że wytoczenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, wskazuje na podjęcie przez wymeldowaną działań prawnych dla wykazania, że nadal ma wolę korzystania z przedmiotowego lokalu. Organ wskazał, że zainteresowana podała, że podejmuje wszelkie działania pozwalające na przywrócenie pobytu w mieszkaniu, wystąpiła do sądu o przywrócenie utraconego posiadania lokalu, a w sprawie zapadł prawomocny korzystny dla niej wyrok. Zatem jeżeli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne oraz korzystanie z mieszkania jest niemożliwe bądź utrudnione, nie brak ze strony zainteresowanej podjęcia skutecznych środków prawnych (art. 344 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego – przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania przez sąd) umożliwiających powrót do lokalu świadczy, że nie godziła się na zaistniałą sytuację. Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania organ administracji I instancji zobowiązany był podjąć wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z art. 7 Kpa i w tym celu winien zebrać i wnikliwie rozpatrzyć materiał dowodowy korzystając ze wszystkich dostępnych źródeł informacji, umożliwiających wyjaśnienie sprawy. Przeprowadzone postępowanie w niniejszej sprawie dotknięte zostało wadą polegającą na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i graniczy z dowolną oceną dowodów. Zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z wyrażoną w art. 80 Kpa zasadą swobodnej oceny dowodów, należy ocenić, ustalając na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza, że organ administracji może dokonać oceny dowolnej. Ocena ta winna odnosić się do całości zgromadzonego w sprawie materiału. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył A.W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez nienależytą i nierzetelną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że materiał ten nie został zebrany w sposób kompleksowy, pozwalający na wydanie prawidłowej decyzji w sprawie. Naruszenie art. 138 § 2 Kpa poprzez nieuzasadnione wydanie w sprawie decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującej sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, podczas gdy zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została w wyniku przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego co odpowiada prawu, a nadto stronom postępowania został zapewniony należyty udział w czynnościach postępowania, a zatem brak jest podstaw do ponownego prowadzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik uczestniczki postępowania H. W., na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014r. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani przepisów postępowania, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności (względnie stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa) zaskarżonej decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 Ppsa. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 Kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 Kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.80 Kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 Kpa). Zgodnie z treścią art. 138 § 1 Kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z treści cytowanego przepisu wynika, że wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobytu możliwe jest, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki, tj. opuszczenie miejsca stałego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. O opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić wtedy, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały, a zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. (sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831) – który to pogląd Sąd orzekający w sprawie podziela, opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić także wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 i z dnia 12 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937), a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję (wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt II OSK 65/05), bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1895/07). Zdaniem organów administracyjnych H. W. nie opuściła dobrowolnie miejsca stałego pobytu. Organ I instancji nie wziął jednak pod uwagę prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 2013r., sygn. akt [...]przywracającego naruszone posiadanie i nakazującego wydanie kompletu kluczy do lokalu. Sąd w pełni popiera ustalenia organu odwoławczego, zawarte w zaskarżonej decyzji i uznaje, że prawidłowo organ ten ustalił, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie jest wystarczający do uznania, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nadto, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób powierzchowny oraz wadliwy i wymaga ono uzupełnienia, zgodnie z regułami określonymi w art. 75 Kpa. Zdaniem Sądu, na co wskazał także organ odwoławczy, organ I instancji mimo, iż ustalił że opuszczenie mieszkania nie było dobrowolne orzekł o wymeldowaniu. Nie ustalił jednak czy opuszczenie mieszkania miało charakter trwały. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że samo przebywanie przez osobę poza granicami kraju nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego upoważniającego do wymeldowania. Każdy ma prawo do swobodnego poruszania się i przebywania poza miejscem pobytu stałego, nawet przez dłuższy okres czasu. Wskazać należy, że organ II instancji ustosunkował się do każdego z dowodów przeprowadzonych w sprawie, a także określił wzajemne relacje pomiędzy nimi, a motywy decyzji były tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Organ odwoławczy wskazał także jakie dowody, mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, należy przeprowadzić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ wyjaśnił także, w sposób dokładny i jasny, dlaczego stwierdzone przez niego uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 orzekł jak w sentencji wyroku.