II OZ 623/14

II OZ 623 / 14 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 287/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Sygn. akt II OZ 623 / 14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu S. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Jak wynika z akt sprawy, S. S. wraz ze skargą złożył wniosek o zwolnienie z opłaty i przyznanie pełnomocnika. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF skarżący wskazał, że jest samotny i osiąga z emerytury dochód miesięczny w wysokości 1.092 złotych. Nadto jest zadłużony na kwotę 20.000 złotych. Zarządzeniem z dnia 21 lutego 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie określonych dokumentów. W odpowiedzi, skarżący potwierdził informacje o stanie majątkowym zawarte w innych aktach oraz wniósł o "przyznanie częściowej pomocy w formie zwolnienia od opłat i kosztów sądowych". Na skutek wniesienia sprzeciwu zarządzeniem sędziego z dnia 25 kwietnia 2014 r. wezwano skarżącego do nadesłania wskazanych w zarządzeniu dokumentów w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 maja 2014 r., zatem termin do jego wykonania upłynął w dniu 9 maja 2014 r. Skarżący w zakreślonym terminie nadesłał pismo, w którym zakwestionował zasadność wezwania go do nadesłania dodatkowych dokumentów wskazując, że "wezwanie sądu stanowi przestępcze nękanie powoda". Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oraz podkreślił, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie zdaniem Sądu pierwszej instancji warunek wykazania, że skarżący spełnia przesłanki uprawniające go do zwolnienia od kosztów sądowych, nie został spełniony. Skarżący nie przedstawił w sposób należyty swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwił merytoryczną ocenę złożonego wniosku. Wskazując na treść art. 252 § 1 i art. 255 P.p.s.a., Sąd podkreślił, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Jeśli oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Skarżący, składając przedmiotowy wniosek na formularzu PPF, wskazał jedynie, że uzyskuje dochód z emerytury oraz, że jest zadłużony. Informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów oraz kwocie zadłużeniu skarżący nie potwierdził jednak stosownym dokumentami, nie złożył również żadnego oświadczenia, co do tytułu prawnego do lokalu, w którym mieszka (nie wskazał czy jest właścicielem, czy najemcą lokalu). Wnioskodawca nie określił także wysokości aktualnie ponoszonych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania oraz innych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Skarżący poza tym, że nie nadesłał stosownych dokumentów, w tym m.in. wyciągów z kont bankowych, czy kopii rachunków potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków koniecznych, nie złożył również żadnych oświadczeń w tym zakresie. Podkreślając, że na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, Sąd pierwszej instancji uznał, że oświadczenia skarżącego zawarte w formularzu wniosku oraz w piśmie z dnia 9 maja 2014 r. nie czynią zadość wezwaniu do uzupełnia braków wniosku w sposób pozwalający na dokonanie właściwej oceny aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Nadto odnosząc się do twierdzeń, że wszystkie niezbędne informacje o stanie majątkowym skarżącego znajdują się w aktach spraw będących w posiadaniu Sądu, Sąd zaznaczył, że przedmiotem oceny, czy wnioskujący spełnia kryteria do przyznania prawa pomocy mogą być tylko aktualne, szczegółowe oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy. Z urzędu Sądowi jest wiadome, że skarżący korzystał z prawa pomocy przyznanego mu na mocy postanowienia z dnia 2 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1556/11. Podstawą jednak do oceny niniejszego wniosku winny być aktualne informacje pozwalające na ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. W sytuacji, zatem, gdy strona postępowania nie przedstawia aktualnych informacji o stanie majątkowym, a ponadto uchyla się od uzupełnienia wniosku o stosowne dokumenty i oświadczenia, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W konsekwencji, odstępując od należytego wypełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący uniemożliwił dokonanie jego właściwej oceny. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej z jego strony współpracy w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy. Pomimo, iż skarżący został w sprawie dwukrotnie wzywany do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie jego sytuacji materialnej, kierowanych do niego wezwań nie wykonał. W tym zakresie podzielić również należało pogląd Sądu, iż ocenie podlega aktualna sytuacja materialna wnioskodawcy, zaś sam fakt, iż stronie zostało przyznane prawo pomocy we wcześniejszej sprawie nie może jeszcze przemawiać za koniecznością jej udzielenia w innej sprawie. Strona wezwana do przedstawienia stosownej dokumentacji, jako osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Na zakwestionowanie powyższej oceny nie pozwala również argumentacja zażalenia, abstrahująca od przyczyn podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie