III SO/Wr 3/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska Wojnar po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy z wniosku P. W. o wymierzeniu grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nieprzekazania skargi postanawia: wymierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywnę w kwocie 1200 (słownie: tysiąc dwieście) złotych.

P. W. (dalej jako: wnioskodawca, strona) w dniu 28 listopada 2025 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: organ, ZUS) grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w przedmiocie nieprzekazania skargi z dnia 1 kwietnia 2025 r. W dniu 1 kwietnia 2025 r. wnioskodawca złożył skargę do WSA we Wrocławiu w przedmiocie umorzenia należnych składek. Organ w dniu 6 maja 2025 r. przesłał do Sądu odpowiedź na skargę wraz z skanem (fotokopią) skargi wraz z aktami administracyjnymi dotyczącymi sprawy. Powyższa skarga została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Wr 191/25. W związku z powyższym, Sąd pismem z dnia 13 maja 2025 r. wezwał ZUS do nadesłania oryginału skargi z dnia 1 kwietnia 2025 r. W odpowiedzi z dnia 20 maja organ oświadczył, że nie posiada oryginału skargi, innych dokumentów oraz koperty. Sąd ponowił wezwanie w dniu 4 lipca 2025 r., na które organ odpowiedział pismem dnia 17 lipca 2025 r. Organ ostatecznie potwierdził informację, iż nie odnalazł oryginału skargi wraz z załącznikami oraz oryginału koperty, w której znajdowała się skarga. Organ wniósł jednocześnie o uwzględnienie przesłanych dokumentów sporządzanych ze skanów i nieobciążenie organu grzywną z tego tytułu. Wobec takiego stanu rzeczy strona zawnioskowała o wymierzenie organowi grzywny. Pismem z dnia 30 stycznia 2026 r. Sąd wezwał organ do udzielenia odpowiedzi na wniosek, w terminie 7 dni. W odpowiedzi na wniosek z dnia 12 lutego 2026 r. organ wniósł o jego oddalenie, argumentując, że wywiązał się z obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. przesyłając w terminie skargę wraz z odpowiedzią oraz pełnymi aktami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu, grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2025 r.) wyniosło 8903,56 zł. Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu przymuszenie organu do terminowego wywiązania się z ustawowych obowiązków procesowych), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). Powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny i kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Z akt sprawy wynika, że skarga wniesiona za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Wałbrzychu w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została nadana w dniu 1 kwietnia 2025 r., a organ otrzymał ją w dniu 7 kwietnia 2025 r., więc zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. – organ winien przekazać wyżej wymienioną skargę do Sądu do dnia 7 maja 2025 r., jednak organ przesłał jedynie fotokopię skargi. Organ w odpowiedzi na wniosek usiłuje wywodzić, iż przekazanie Sądowi w ustawowym terminie fotokopii (skanu) skargi stanowiło prawidłowe wykonanie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd nie podziela tego stanowiska w świetle zaistniałego stanu faktycznego. Należy podkreślić, że organ dopuścił się rażącego niedbalstwa, trwale gubiąc oryginał skargi wniesionej przez stronę. To zaniechanie doprowadziło do sytuacji, w której Sąd przez wiele miesięcy nie dysponował prawidłowo wniesionym pismem procesowym, zaś podjęcie czynności w postępowaniu w sprawie o sygn. akt. III SA/Wr 191/25 stało się możliwe dopiero wskutek przedłożenia przez stronę kopii skargi opatrzonej własnoręcznym podpisem. Utrata oryginału skargi i przesłanie jedynie jej skanu nie może być traktowane jako spełnienie przesłanki przekazania skargi w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a. Tym samym, organ od dnia przekazania skargi w dniu 6 maja 2025 r. do dnia dzisiejszego, to jest do dnia 20 maja 2026 r., czyli przez okres 12 miesięcy, nie przekazał do Sądu oryginału skargi, w wyniku czego spełniły się przesłanki z art. 55 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Sąd uznał wniosek strony skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1200 zł. Ustalając wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę okoliczności sprawy i doszedł do przekonania, że wymierzenie grzywny w powyższej kwocie pozwala na osiągnięcie opisanych powyżej celów, dla których środek ten został przewidziany. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, za podstawę biorąc art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.