III SO/Gd 3/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. B. o wymierzenie Rektorowi Akademii Pomorskiej w Słupsku grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: 1. wymierzyć Rektorowi Akademii Pomorskiej w Słupsku grzywnę w wysokości 700 (siedemset) złotych; 2. zasądzić od Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku na rzecz wnioskodawcy K. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 2 lutego 2023 r. K. B. (dalej również jako "strona" lub "skarżący") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z wnioskiem o wymierzenie Rektorowi Akademii Pomorskiej w Słupsku grzywny z powodu nieprzekazania skargi na bezczynność tego organu. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że przedmiotową skargę na bezczynność złożył w organie za pośrednictwem EPUAP w dniu 14 grudnia 2022 r. do sprawy o sygnaturze AP/2022/23/1162. Pomimo upływu niespełna dwóch miesięcy, skarga nadal nie została przekazana Sądowi. W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek organ zanegował okoliczność wniesienia skargi zapewniając, że nie posiada w zbiorach dokumentów żadnego dokumentu od wnioskodawcy dostarczonego 14 grudnia 2022 r. Organ wyjaśnił natomiast, że K. B. złożył do Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (dot. decyzji nr AP/2022/23/1162 z dnia 13 grudnia 2022 r.), co nie może być jednak utożsamiane ze skargą na przewlekłość postępowania. Rektor Akademii Pomorskiej w Słupsku ponownie rozpatrzył sprawę utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja z dnia 27 stycznia 2023 r., nr AP/2022/23/1/U została wysłana, lecz wnioskodawca nie odebrał jej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 lutego 2023 r. K. B. został zobowiązany do nadesłania w terminie 7 dni skargi na bezczynność organu wraz z dowodem jej doręczenia. W odpowiedzi na wezwanie K. B. nadesłał wskazane w wezwaniu dokumenty, w tym skargę na bezczynność organu z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz wniósł o zasądzenie kosztów sądowych, a także jeżeli to możliwe, odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się z kolei, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a spełnia trzy dopełniające się funkcje. Jej główną funkcją niewątpliwie pozostaje dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązków. Wskazana grzywna służy ponadto zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości, stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Funkcją grzywny jest jednak także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Użyte w art. 55 § p.p.s.a. sfomułowanie: "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu Sądu. Wymierzając organowi grzywnę Sąd bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy - może uwzględnić m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13, a także postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SO/Łd 17/17). Wymierzenie grzywny może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13). Reasumując, z treści art. 55 ust 1 p.p.s.a. wynika, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od łącznego zaistnienia dwóch warunków, to jest złożenia wniosku o wymierzenie grzywny oraz niewykonania w ogóle lub wykonania po upływie ustawowego terminu obowiązków przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie warunki te zostały spełnione. Zauważyć bowiem należy, że nie tylko na dzień wystąpienia z wnioskiem o wymierzenie grzywny (2 lutego 2023 r.), ale do dnia rozpoznania sprawy z tegoż wniosku, w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku nie została zarejestrowana sprawa ze skargi K. B. na bezczynność Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku w sprawie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W toku niniejszego postępowania skarżący wykazał natomiast niezbicie, że przedmiotową skargę na bezczynność Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku wniósł do organu, czyniąc to za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej - EPUAP w dniu 14 grudnia 2022 r. (dowód: UPP Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia - k. 35, skarga z dnia 14 grudnia 2022 r. - k. 33 akt sądowych). Termin 30 dni na przekazanie skargi do Sądu liczony od dnia jej otrzymania upływał zatem z dniem 13 stycznia 2023 r. Termin ten nie został zachowany, ponieważ skarga nadal nie została przez Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Mając na uwadze datę wydania niniejszego postanowienia opóźnienia takiego nie sposób jednocześnie uznać za nieznaczne. W tych okolicznościach sąd uznał, że wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie, gdyż Rektor Akademii Pomorskiej w Słupsku uchybił terminowi na przekazanie skargi. Fakt ten jest wystarczający dla wydania orzeczenia o grzywnie, gdyż przesłanki jej wymierzenia zostały wyczerpująco wymienione w art. 55 § 1 p.p.s.a. jako "niezastosowanie się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2". Chodzi więc wyłącznie o niedotrzymanie przez organ ustawowego terminu przekazania dokumentacji do sądu administracyjnego, bez względu na to, czy skarga, której przekazania dotyczy opóźnienie będzie podlegała rozpoznaniu, czy też nie. Należy też zauważyć, że wymierzenie grzywny organowi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązku przekazania do sądu skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy, nawet jeżeli dopełnienie tego obowiązku nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Fakt przekazania przez organ skargi wraz z niezbędnymi dokumentami nie czyni orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09). Fakt przekazania skargi sądowi nie jest istotny dla samego wymierzenia sankcji, to może mieć wpływ na wysokość przedmiotowej grzywny. Miarkując wysokość grzywny sąd powinien wziąć pod uwagę m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ tych obowiązków, a także okoliczność, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Odpowiedź organu na wniosek o wymierzenie grzywny w istocie nie wskazuje przyczyn niedotrzymania terminu 30 dni do przesłania akt sądowi. Przy czym, organ odnosi się w niej do innej skargi wniesionej przez skarżącego, a mianowicie w sprawie przyznania stypendium dla niepełnosprawnych. Argumentacja organu, w świetle przedłożonego przez K. B. urzędowego poświadczenia przedłożenia oraz przedmiotowej skargi na bezczynność z dnia 14 grudnia 2022 r., nie może zasługiwać na uwzględnienie. Grzywnę, zgodnie z art. 154 § 6 w związku z art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a., wymierza się do wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2023 r. (M. P. z 2023 r. poz. 218), przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2022 r. wyniosło 5.540,25 zł, zatem górna granica grzywny, wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., wynosi 55.402,50 zł. Miarkując wysokość grzywny wymierzonej organowi w niniejszej sprawie sąd miał na uwadze okres zwłoki w realizacji obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz fakt, że organ nadal nie wykonał ustawowego obowiązku przesłania skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. W konsekwencji sąd uznał, że grzywna w kwocie 700 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia ustawowego obowiązku i jednocześnie zdyscyplinuje organ do ustalenia co stało się z wniesioną na skrytkę EPUAP organu skargą na bezczynność organu i do podjęcia kroków mających na celu nadanie skardze dalszego biegu. Odnosząc się do wniosku o odszkodowanie wyjaśnienia wymaga, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiego środka. W sprawach ze skargi na bezczynność Sąd może natomiast z urzędu albo na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Należy jednak podkreślić, że rozważenie możliwości przyznania sumy pieniężnej w związku z zarzucanym przez wnioskodawcę uchybieniem terminu do merytorycznego rozpoznania jego sprawy będzie mogło nastąpić dopiero w ramach rozpoznania co do istoty jego skargi na bezczynność organu w wydaniu decyzji w tym zakresie. W tym stanie sprawy - na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł, jak w punkcie 1. sentencji postanowienia. Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt 2. sentencji postanowienia) zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., a na zasądzoną od Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku na rzecz wnioskodawcy kwotę składa się wpis sądowy od wniosku w wysokości 100 zł. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).