III OZ 197/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 3/23 o wymierzeniu R. w S. grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi K. B. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 14 marca 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 3/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wymierzył R. grzywnę w wysokości 700 złotych za nieprzekazanie do sądu skargi K. B. na bezczynność R. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu orzeczenia Sądu I. instancji wskazano, że w niniejszej sprawie warunki wymierzenia organowi grzywny zostały spełnione. Sąd I. instancji zauważył, że nie tylko na dzień wystąpienia z wnioskiem o wymierzenie grzywny (2 lutego 2023 r.), ale do dnia rozpoznania sprawy z tego wniosku, w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku nie została zarejestrowana sprawa ze skargi K. B. na bezczynność R. w sprawie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zdaniem WSA w Gdańsku, w toku niniejszego postępowania skarżący wykazał natomiast niezbicie, że przedmiotową skargę na bezczynność R. wniósł do organu, czyniąc to za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej - EPUAP w dniu 14 grudnia 2022 r. Termin 30 dni na przekazanie skargi do Sądu liczony od dnia jej otrzymania upływał zatem z dniem 13 stycznia 2023 r. Termin ten nie został zachowany, ponieważ skarga nadal nie została przez R. przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Mając na uwadze datę wydania niniejszego postanowienia opóźnienia takiego nie sposób, zdaniem Sądu I. instancji jednocześnie uznać za nieznaczne. Sąd zaznaczył przy tym, że spełnienie przesłanej wymierzenia grzywny ocenia się bez względu na to, czy skarga, której przekazania dotyczy opóźnienie będzie podlegała rozpoznaniu, czy też nie. Pismem z 24 marca 2023 r. R. wywiódł zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z 14 marca 2023 r., III SO/Gd 3/23, któremu zarzucił a) niewłaściwe przyjęcie, że organ naruszył obowiązek przekazania akt sprawy, podczas gdy wnioskodawca w treści pisma zatytułowanego "skarga na bezczynność do WSA" powołuje się na sprawy nie leżące w zakresie kompetencji i uprawnień organu, w tym dotyczące wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, co pozwalało czynić słuszną egzegezę po stronie skarżącego, że jest to kolejne pismo złożone jako omyłkowe z uwagi na liczną korespondencję wnioskodawcy z różnymi organami administracji, co powoduje, że organ mógł słusznie przewidzieć, że skarga zostanie uznana za bezprzedmiotową; b) zaniechanie ustalenia, że osnowa pisma w zakresie dodatku mieszkaniowego nie dotyczy uprawnień organu a zatem organ słusznie mógł przyjąć, że skarga została omyłkowo wysłana do organu; c) zaniechanie przyjęcia, że skoro wniosek o przyznanie stypendium został przez organ rozpoznany merytorycznie w terminie i decyzja pozostaje ostateczna, brak jest przesłanek formalnych oraz prawnych do przyjęcia, że w sprawie występuje bezczynność organu w jakimkolwiek zakresie. Organ wskazał, że w dniu 13 grudnia 2022 r. wydał decyzję w przedmiocie nieprzyznania wnioskodawcy w roku akademickim 2022/23 stypendium dla osób niepełnosprawnych, co czyni zbędnym rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na bezczynność organu w tym zakresie. Wnioskodawca skorzystał z przysługującego mu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 23 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, organ po ponownym rozpoznaniu wniosku utrzymał w mocy decyzję pierwotną, od której wnioskodawca złożył skargę do WSA w Gdańsku. W ocenie R. wzajemnie wykluczające się jest postępowanie zainicjowane bezczynnością organu wobec nie wydania decyzji na wniosek wnioskodawcy a także zainicjowane postępowania sądowoadministracyjnego przez wnioskodawcę, na kanwie którego podważa legalność wydania decyzji przez organ administracyjny. Na tych podstawach wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest zatem niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnić także należy, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Wskazuje na to NSA w uzasadnieniu uchwały z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, zgodnie z którym ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Opóźnienie w realizacji tego obowiązku, a co za tym idzie oddalenie w czasie możliwości rozpoznania sprawy przez sąd, ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Obowiązek przekazania skargi spoczywa na organie niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną tudzież bezprzedmiotową oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że o dopuszczalności czy zasadności skargi wniesionej do sądu administracyjnego może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ, za pośrednictwem którego powyższy środek prawny został wniesiony. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż np. sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych, czy też, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, bądź za pośrednictwem niewłaściwego organu nie zwalnia organu od obowiązku jej przekazania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, albowiem, to nie organ, lecz sąd dokonuje oceny przekazanej mu skargi pod względem formalnym, a także pod kątem jej dopuszczalności. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie (np. postanowienie NSA z 1 czerwca 2010 r., II GZ 105/10; postanowienie NSA z 16 maja 2017 r., I OZ 873/17, czy wspomniane postanowienie I OZ 344/12). W orzecznictwie podkreśla się, że wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie (zob. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10). Nawet gdyby przyjąć, że Skarżący błędnie wskazał zaskarżony organ to zgodnie z art. 65 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) jeżeli organ, do którego podanie wniesiono, był niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie powinien przekazać podanie (tu: skargę) do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.