III SO/Gd 12/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku V. L. o wymierzenie Wojewodzie Pomorskiemu grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi postanawia 1. wymierzyć Wojewodzie Pomorskiemu grzywnę w kwocie 100 (sto) złotych; 2. zasądzić od Wojewody Pomorskiego na rzecz V. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 30 kwietnia 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek V. L. (zwanego dalej także "wnioskodawcą") o wymierzenie Wojewodzie Pomorskiemu grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi. Wnioskodawca wskazał, że w dniu 25 marca 2026 r. wniósł za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego skargę na bezczynność w sprawie o sygnaturze WSC-IV.6151.28567.2025.DK. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - zwanej w skrócie: "p.p.s.a."), organ był zobowiązany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę do Sądu w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Pomimo upływu tego terminu, który minął 24 kwietnia 2026 r., organ nie dopełnił swoich obowiązków. Działanie to uniemożliwia Sądowi merytoryczne rozpoznanie sprawy, co drastycznie wydłuża stan naruszenia praw wnioskodawcy w postępowaniu, które toczy się już od 1 października 2024 r. W odpowiedzi na wniosek o ukaranie grzywną Wojewoda Pomorski wniósł o jego oddalenie. Organ wyjaśnił, że opóźnienie w przekazaniu skargi do sądu administracyjnego nastąpiło z przyczyn obiektywnych, wynikających z nadmiernego obciążenia organu bieżącą obsługą prowadzonych postępowań administracyjnych i skarg oraz znaczącym wzrostem wpływu korespondencji wymagającej niezwłocznej rejestracji, dekretacji i merytorycznego rozpoznania. Dodatkowo przekazanie skargi do Sądu wymagało uprzedniego skompletowania akt administracyjnych, weryfikacji dokumentacji oraz sporządzenia wymaganych pism przewodnich, co przy aktualnym obciążeniu organizacyjnym spowodowało wydłużenie czasu realizacji tej czynności. Organ podkreślił, że zaistniałe opóźnienie nie wynikało z celowego działania ani zaniedbania, lecz miało charakter incydentalny i było następstwem przejściowych trudności organizacyjnych związanych z kumulacją skarg oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi urzędu. Ponadto przekazanie skargi z opóźnieniem nie spowodowało negatywnych skutków dla strony. W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2026 r. wnioskodawca oświadczył, że wbrew stanowisku organu, zwłoka w procedowaniu sprawy ma bezpośredni i dotkliwy wpływ na jego sytuację życiową oraz prawną. Karta pobytu wnioskodawcy utraciła bowiem ważność w dniu 16 września 2025 r. Od tego czasu, ze względu na brak dokumentu potwierdzającego legalność pobytu, wnioskodawca zmaga się z istotnymi barierami w dostępie do podstawowych usług finansowych, co jest szczególnie dotkliwe w kontekście aktualnych przepisów unijnych. Zgodnie bowiem z regulacjami wynikającymi z 19. pakietu sankcji UE, instytucje finansowe mają zakaz świadczenia usług płatniczych oraz inwestycyjnych na rzecz obywateli Białorusi nieposiadających ważnego zezwolenia na pobyt w państwie członkowskim UE. Brak ważnej karty pobytu uniemożliwia więc normalne korzystanie z instrumentów finansowych. Jako dowód wnioskodawca załączył potwierdzenie odrzucenia zlecenia giełdowego nr [...] z dnia 26 stycznia 2026 r., w którym instytucja finansowa wprost wskazała jako powód odrzucenia ("Zlecenie odrzucone ze względu na sankcje nałożone na Rosję/Białoruś"). Uniemożliwia to zarządzanie oszczędnościami oraz bieżącymi sprawami życia codziennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a spełnia trzy dopełniające się funkcje. Jej główną funkcją niewątpliwie pozostaje dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązków. Wskazana grzywna służy ponadto zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości, stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Funkcją grzywny jest także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Użyte w art. 55 § p.p.s.a. sfomułowanie: "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu sądu. Wymierzając organowi grzywnę sąd bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy - może uwzględnić m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13, a także postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SO/Łd 17/17). Wymierzenie grzywny może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13). Reasumując, z treści art. 55 ust 1 p.p.s.a. wynika, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od łącznego zaistnienia dwóch warunków, to jest złożenia wniosku o wymierzenie grzywny oraz niewykonania w ogóle lub wykonania po upływie ustawowego terminu obowiązków przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie oba te warunki zostały spełnione. Poza złożeniem stosownego wniosku w okolicznościach faktycznych sprawy nie budzi wątpliwości, że organ nie wywiązał się z wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku, tj. przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W rozpoznawanej sprawie skarga V. L. została wniesiona za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w dniu 25 marca 2026 r., co potwierdzają akta sprawy. Ustawowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 24 kwietnia 2026 r. Skarga na bezczynność Wojewody Pomorskiego wpłynęła natomiast do Sądu dopiero 5 maja 2026 r. W ocenie Sądu, przedmiotowy wniosek zasługiwał więc na uwzględnienie, a Wojewodzie Pomorskiemu należało wymierzyć grzywnę. Dokonując takiej oceny Sąd miał przede wszystkim na uwadze, że organ nie negując okoliczności wniesienia za jego pośrednictwem skargi na bezczynność zaniechał realizacji ustawowego obowiązku w postaci terminowego jej przekazania do Sądu. Oceniając negatywnie sposób procedowania organu, przy miarkowaniu wysokości wymierzanej grzywny, Sąd wziął jednak pod uwagę, że organ podał powody, z których opóźnienie wynikło. Wskazują one natomiast na nadmierne obciążenie organu bieżącą obsługą prowadzonych postępowań administracyjnych i skarg oraz znaczącym wzrostem wpływu korespondencji wymagającej niezwłocznej rejestracji, dekretacji i merytorycznego rozpoznania. Wskazane okoliczności są w ocenie Sądu wiarygodne. O ile zatem zaniechanie ze strony organu wystąpiło i ma ono ewidentnie pejoratywny charakter, to jednak wskazane okoliczności oraz incydentalny charakter naruszania (okoliczność znana Sądowi z urzędu), uzasadniały wymierzenie grzywny w zasądzonej wysokości. Sąd biorąc pod uwagę opisane we wniosku i piśmie procesowym wnioskodawcy okoliczności zważył, że decydujący wpływ na ich wystąpienie miał jednak sposób procedowania organu w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który podlegać będzie ocenie w osobnym postępowaniu sądowym, nie zaś nieznaczne opóźnienie w przekazaniu przedmiotowej skargi. Mając na uwadze powyższe - na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając za zasadne w okolicznościach sprawy wymierzenie organowi grzywny, orzekł jak w punkcie 1. sentencji postanowienia. O kosztach postępowania - punkt 2. sentencji postanowienia - Sąd orzekł na podstawie art. 64 § 3 w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Poniesionym przez skarżącego kosztem postępowania jest bowiem niewątpliwie uiszczony od skargi wpis w wysokości 100 zł. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).