III SA/Wa 3267/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3267/16 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Skarżąca E. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że ma [...] lat, prowadzi samotnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury (ok 1357 zł netto). Skarżąca powołała się także na zły stan swojego zdrowia. Z informacji przekazanych przez skarżącą wynikało, że na koszty jej miesięcznego utrzymania składają się: podatek od nieruchomości od dwóch mieszkań, czynsze za mieszkania, rachunki za prąd, spłata raty kredytu w [...] (rubryka 11 formularza). Skarżąca wskazała też, że po pokryciu kosztów utrzymania pozostaje jej niespełna 400 zł. Aktywność strony jest, w miarę upływu czasu, coraz bardziej ograniczana z uwagi na ciężką chorobę ([...] ), na którą cierpi od [...] r. Z tego też powodu nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy. Do wniosku strona załączyła kserokopie zeznań podatkowych, wyciąg z rachunku bankowego, wyniki badań, faktury VAT, rachunki z opłat na rzecz wspólnoty mieszkaniowej. Referendarz sądowy postanowieniem z 12 grudnia 2016 r. zwolnił skarżącą od wpisu od skargi i odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Referendarz uznał, że skarżącej niezbędna jest pomoc w postaci zapewnienia jej bezpłatnego rozpoznania sprawy przez Sąd, tj. zapewnienie prawa do Sądu. W jego ocenie na taką potrzebę wskazuje choćby zestawienie wysokości dochodów, struktura wydatków (na najpilniejsze potrzeby) czy zdolność do uzyskania dodatkowych środków finansowych. Orzekając o udziale w sprawie profesjonalnego pełnomocnika referendarz sądowy zauważył, że skarżąca nie wskazała, z uwagi na gwarancje procesowe zapewniane jej przez Sąd I instancji, na szczególne potrzeby jego działania w sprawie. Ponadto nadmienił, że skarżąca dysponuje dwiema nieruchomościami znacznej wartości. Skarżąca w ustawowym terminie złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Skarżąca podkreśliła, że nie stać ją na adwokata, że ciążą na niej zobowiązania z tytułu pożyczek, a mieszkania nie stanowią realnego majątku, który można spieniężyć bowiem, w jednym z nich mieszka, a drugie wymaga kapitalnego remontu, a poza tym stanowi jej zabezpieczenie na wypadek pogorszenia stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Tak określony zakres prawa pomocy mieści się w całkowitym zwolnieniu od kosztów sądowych, przewidzianym w art. 245 § 2 P.p.s.a. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, jest wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na swój stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego też zasadność wniosku referendarz rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi ona dysponuje. Po przeanalizowaniu postanowienia referendarza sądowego Sąd stwierdza, że w przypadku skarżącej przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie występują. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 500 zł, oraz zapewnienie prawa do sądu, należy stwierdzić, iż rację ma referendarz sądowy, iż należało skarżącą zwolnić od wpisu od skargi i odmówić ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Słusznie referendarz wskazał, że w niniejszej sprawie udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy gwarancji dostępu skarżącej do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu, niezależnie już od oceny zdolności wygospodarowania przez stronę środków na ten cel z posiadanego majątku. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.