III SA/Wa 2914/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 1 /6/2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do czerwca 2012 r. postanawia 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 200 zł; 2. odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie;

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. L.L., dalej jako Strona lub Skarżący, wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej, a następnie na formularzu PPF (data 22/5/2017 r) i w piśmie z 22/5/2017 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, m.in., że podpisał z żoną umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową między małżonkami, nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, dzieci (dwóch synów) mieszkają z matką. Skarżący stara się uczestniczyć w ich wychowaniu, ale z powodu sytuacji finansowej nie współuczestniczy w kosztach ich utrzymania. Wskazał, że składniki majątku, w tym mieszkanie (62 m.kw.) zostały zajęte przez organy egzekucyjne. Skarżący nie posiada środków nawet na bieżące utrzymanie. Nie posiada również majątku, który mógłby spieniężyć. Jest bezrobotny, bezskutecznie poszukuje pracy, mieszka w lokalu do którego nie ma tytułu prawnego, a właściciel tego lokalu – K. S.A. żąda, by je opuścił. Do dochodów zaliczył zarobki z prac dorywczych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 11/5/2017 r. poinformował o braku rachunku bankowych, braku obowiązku składania deklaracji podatkowych, braku stałego zatrudnienia, korzystaniu z lokalu mieszkalnego o pow. 40 m.kw. Nadto wskazał, że: świadczy zarówno prace fizyczne, jak i usługi doradcze; na miesięczne utrzymanie potrzebuje ok 600- 700 zł, zaś resztę środków przekazuje dla synów; pełnomocnik reprezentuje go nieodpłatnie, z uwagi na wieloletnią współpracę. Załączył PITB za 2014 r. Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy to wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 2806 zł. od sprawy dotyczącej podatku od towarów i usług jako następstwa korzystania z nierzetelnej dokumentacji przewozowej. Do tego zakresu prawa pomocy, tj. kosztów wymagalnych, referendarz sądowy ograniczył uzasadnienie postanowienia. Należy wskazać, że Skarżący był już beneficjentem prawa pomocy w postępowaniu przed Sądem I instancji. Nadto, jego kondycja majątkowa była przedmiotem analiz innych sądów wojewódzkich oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyważając rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy wydane względem Skarżącego, jak i etap postępowania oraz fakt, że "skredytowane" zostały niektóre postępowania Skarżącego przed WSA w Warszawie, referendarz sądowy zadecydował jak w sentencji Urzędnik sądowy podziela pogląd NSA badający wnioski o prawo pomocy Skarżącego (przykładowo tylko postanowienie z 24 marca 2017 r. I Gz 70/17 CBOSA) o znaczeniu twierdzeń organów administracji, zgodnie z którymi "(...) z ustaleń organów podatkowych wynika (pismo nr [...]), że w okresie od października 2012 r. do lutego 2013 r. Skarżący dokonał czynności majątkowych, polegających na zbywaniu majątku o znacznej wartości: darowiznę gotówki w kwocie 1.400.000,00 zł. (data darowizny [...] .05.2012 r.), darowiznę środków pieniężnych w kwocie 3.100.000,00 zł (data darowizny [...]..10.2012 r.), sprzedaż udziałów - wartość czynności 50.000,00 zł (akt notarialny z dnia [...] .11.2012 r.), czy sprzedaż nieruchomości - wartość czynności 1.700.000,00 (akt notarialny z dnia [...] .05.2012 r.). Również suma bilansowa przedsiębiorstwa wzrosła z kwoty 9.814.310,33 zł w 2010 r. do wartości 35.329.211,13 zł w 2012 r., przy czym wartość aktywów trwałych spadła z wysokości 1.077.535,81 zł w 2010 r. do kwoty 426.722,83 zł w 2012 r., a wartość aktywów obrotowych wzrosła z wysokości 8.736.774.52 zł w 2010 r. do wartości 34.902.488,30 zł w 2012 r. Organ podatkowy zwrócił również uwagę, że w roku 2012 Skarżący pozbył się gruntów, zaprzestał prowadzenia inwestycji w środki trwale, a wartość tych środków zmniejszyła się trzykrotnie. Ponadto Skarżący przekazał darowizny na łączną kwotę 10.500.000 zł osobom trzecim, obniżając tym samym wartość swojego majątku". W ocenie referendarza sądowego, również deklarowany parokrotnie fakt pozostawania w rozdzielności majątkowej z żoną nie jest przesłanką w stanie faktycznym sprawy uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. W szczególności, pomimo deklaracji, rozdzielność taka w ogóle została wykazana. Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających podział majątku oraz sposób podziału majątku. Tym samym nie wymienił on składników majątkowych, które w związku z podziałem majątku wspólnego weszły w skład majątku odrębnego jego żony. Strona nie wskazała również co wchodziło w skład majątku, który według ustaleń organów podatkowych (postanowienie z [...] kwietnia 2014 r., nr [...]) przedstawiał wartość około 6.250.000 zł." Zważywszy jednak liczbę skarg, które Skarżący wniósł do Sądu (szczegółowe dane w CBOIS), wysokość (w sumie) wymagalnych opłat sądowych, horyzont czasowy powstania sporów i datę wymagalności wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, jak też możliwość poczynienia oszczędności przez Skarżącego w trakcie obecnie prowadzonej działalności, urzędnik sądowy przychyla się do poglądu o konieczności przyznania jednak Skarżącemu prawa pomocy. Niedopuszczalne byłoby bowiem odmienne traktowanie wniosku Skarżącego w sprawie prowadzonej pod jedną sygnaturą, w sytuacji braku zmiany kondycji życiowej Strony, w zależności od momentu rozpoznania wniosku. Dlatego należało przychylić się do poglądów z tej grupy orzeczeń, z których wynika, że "uzasadnione jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu (...). Skarżący wyjaśnił, że poszukuje pracy, utrzymuje się z wynajmu mieszkania, otrzymuje nieregularnie również zadeklarowane kwoty od żony (1000-1200 zł), z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego". Brak przyznania pomocy w takiej sytuacji, w ugruntowanej opinii urzędnika sądowego, która ma uzasadnienie w załączonym w aktach postanowieniu, ograniczyłoby prawo dostępu do sądu Skarżącego. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.