III SA/Wa 2388/15

P O S T A N O W I E N I E Dnia 7 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. J. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 października 2017 r. w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2009 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

R. J. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że posiada 18.000 zł gotówki, 700.000 zł zgromadzonych na lokacie oraz 200.000 zł ulokowanych w papierach wartościowych. Jego comiesięczny dochód netto wynosi 16.500 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i synem. Konieczność przyznania prawa pomocy uzasadnił tym, że w jego przekonaniu niezasadnie ponosi koszty postępowania sądowego. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego stanu majątkowego. Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że wobec niezłożenia dodatkowych informacji o ciążących na Stronie zobowiązaniach, brak jest przesłanek, że Skarżący nie jest w stanie uiścić wymaganych kosztów sądowych z posiadanego w gospodarstwie domowym dochodu. Pismem z dnia 24 listopada 2017 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie nie przedstawił żadnej argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Podnieść należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń Skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że posiada on znaczne zasoby finansowe oraz wysokie dochody miesięczne netto. Ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych wynika, że w 2015 r. Strona odniosła przychód w kwocie ponad 20 mln zł. W tej sytuacji obiektywnie nie można uznać Skarżącego za osobę rzeczywiście ubogą. Sąd ponownie podkreśla, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Stąd też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Tymczasem z przedstawionych dokumentów źródłowych wynika, że Skarżący nie zalicza się do osób, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. Nie ma znaczenia również subiektywne przekonanie Skarżącego o tym, że jest on zmuszony bezzasadnie ponosić koszty postępowania. Sąd wyjaśnia, że na mocy przywołanego wyżej art. 199 p.p.s.a. każdy ma obowiązek partycypować w kosztach postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Znamienne jest również, że w obecnym, jak również w poprzednim postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, Skarżący uporczywie uchyla się od nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał przesłanek ustawowo wymaganych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co w konsekwencji wyklucza zastosowanie tej wyjątkowej instytucji i definitywne przerzucenie ciężaru kosztów sądowych na innych współobywateli. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.