Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Wa 1862/25

Wyrok WSA w Warszawie z 29 kwietnia 2026 r., III SA/Wa 1862/25 – egzekucja świadczeń pieniężnych

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
29 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. sp. z o.o. (dalej przywoływana jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "organ drugiej instancji" lub "Dyrektor IAS") z dnia [...] czerwca 2025 r., znak [...] którym uchylono w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej jako: "organ pierwszej instancji" lub "Naczelnik US") z [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej i umorzono postępowanie pierwszej instancji w całości. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku S.S. , Naczelnik Urzędu Skarbowego W. skierował do spółki zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z [...] sierpnia 2024 r. (doręczone 20 sierpnia 2024 r.), na łączną kwotę dochodzonych należności 135.705,39 zł. W odpowiedzi na te zawiadomienie, pismem z 22 sierpnia 2024 r. spółka poinformowała, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec S.S. . Dnia 28 sierpnia 2024 r. wpłynęło pismo strony z 26 sierpnia 2024 r. zatytułowane "Skarga na czynność egzekucyjną", w którym pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej "u.p.e.a."), poprzez jego zastosowanie i wezwanie spółki, aby należnej od niej kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała zobowiązanemu S.S. , w sytuacji gdy spółka nie jest i nigdy nie była dłużnikiem tej osoby. Tym samym nie istniała i nie istnieje wierzytelność, która mogła podlegać zajęciu przez organ egzekucyjny. Jednocześnie wniesiono o uchylenie zaskarżonej czynności w całości. Postanowieniem z [...] września 2024 r. nr [...] Naczelnik US odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną, wniesionej pismem z 26 sierpnia 2024 r. z uwagi na złożenie skargi przez podmiot nieuprawniony. Pismem z 23 września 2024 r. spółka wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucono Naczelnikowi US naruszenie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a., art. 38 u.p.e.a., art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. Dyrektor IAS postanowieniem z [...] listopada 2024 r. nr [...] uchylił powyższe postanowienie Naczelnika US i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po otrzymaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, Naczelnik US pismem z 25 listopada 2024 r. wezwał spółkę do usunięcia braków formalnych wniosku, tj. do złożenia pełnomocnictwa szczególnego. Pismem z 29 listopada 2024 r. spółka uzupełniła przedmiotowy brak formalny. Następnie pismem z 9 grudnia 2024 r. Naczelnik US wezwał spółkę do udzielenia wyjaśnień poprzez sprecyzowanie czy pismo z 26 sierpnia 2024 r. stanowi skargę na czynność egzekucyjną, żądanie wyłączenia zajętej rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy też jest to inny wniosek przewidziany przepisami ustawy. Pouczono spółkę, że w przypadku braku odpowiedzi, pismo zostanie rozpoznane jako skarga na czynność egzekucyjną. Pismem z 17 grudnia 2024 r. pełnomocnik spółki poinformował, że pismo z 26 sierpnia 2024 r. stanowi żądanie wyłączenia zajętej rzeczy lub prawa spod egzekucji, przewidziane w art. 38 u.p.e.a. Naczelnik US postanowieniem z [...] lutego 2025 r. nr [...] odmówił spółce uwzględnienia żądania wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej zawiadomieniem z [...] sierpnia 2024 r. z uwagi na brak przedmiotu żądania. W uzasadnieniu poinformował, że podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie rzeczy lub prawa spod egzekucji jest podmiot, który nie będąc zobowiązanym rości sobie prawa do rzeczy lub praw majątkowych, z których prowadzona jest egzekucja. Na stronę podmiotową żądania składają się łącznie trzy elementy: wyrażenie woli o wyłączeniu spod egzekucji, wskazanie czego to wyłączenie ma dotyczyć oraz ujawnienie prawa, w związku z którym powstała wola wyłączenia. Tymczasem spółka wielokrotnie informowała o nieistnieniu wierzytelności podlegających zajęciu, co oznacza, że nie istnieje przedmiot, którego dotyczyć może żądanie wyłączenia spod egzekucji. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 5 marca 2025 r. spółka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 38 u.p.e.a., poprzez odmowę wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej zajętej zawiadomieniem z [...] sierpnia 2024 r. W ocenie spółki nigdy nie była ona dłużnikiem S.S. , bowiem wszystkie faktury za wykonane usługi zostały opłacone i brak jest i było przeterminowanych płatności względem spółki. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor IAS uchylił w całości postanowienie Naczelnika US z [...] lutego 2025 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Uzasadniając swoje stanowisko, organ drugiej instancji wyjaśnił, że istotą art. 38 § 1 u.p.e.a. jest ochrona osób trzecich w przypadku omyłkowego kierowania egzekucji wobec praw majątkowych nienależących do zobowiązanego. Zgodnie z tym przepisem, podmiot który nie jest zobowiązanym, a rości prawa do rzeczy (lub prawa majątkowego), może wnioskować o wyłączenie tej rzeczy (prawa majątkowego) spod egzekucji, ale wyłącznie w przypadku gdy prowadzi się z tej rzeczy (prawa) egzekucję administracyjną. Tymczasem Dyrektor IAS stwierdził, że taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ drugiej instancji wskazał, że ilekroć w ustawie jest mowa o dłużniku zajętej wierzytelności - rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Przepis ten (art. 1a pkt 3 u.p.e.a.) nie uwzględnia roli, jaką w postępowaniu egzekucyjnym zajmuje dłużnik zajętej wierzytelności. Dłużnik zajętej wierzytelności jest podmiotem biorącym udział w egzekucji należności pieniężnych z wierzytelności oraz innych praw majątkowych. Podmiot ten nie będąc egzekutorem, realizuje na wezwanie organu egzekucyjnego zajęcie wierzytelności lub innych praw majątkowych zobowiązanego. Poprzez nawiązanie stosunku administracyjnego organ egzekucyjny dokonuje wobec dłużnika zajętej wierzytelności czynności o charakterze władczym, nakładając na niego określone obowiązki i stosując sankcje. Zwrócono uwagę, że w związku z wezwaniem organu o sprecyzowanie żądania, w którym organ błędnie wskazał na przysługujące spółce uprawnienie do złożenia pisma z art. 38 u.p.e.a., skarżąca wniosła żądanie zawarte w tym przepisie. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem wskazuje się, że dłużnik zajętej wierzytelności, z której prowadzi się egzekucję administracyjną, nie ma uprawnienia do występowania na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a. z żądaniem wyłączenia tych wierzytelności spod egzekucji, bowiem wierzytelność przysługuje zobowiązanemu wobec dłużnika, a nie dłużnikowi. Nie może zatem dłużnik być osobą, która rości sobie prawo do egzekwowanej wierzytelności. A więc skoro spółka nie ma uprawnienia do wniesienia wniosku opartego na art. 38 § 1 u.p.e.a., to organ egzekucyjny powinien zastosować tryb przewidziany w przepisie art. 61a § 1 zdanie pierwsze k.p.a. Tak więc w ocenie Dyrektora IAS Naczelnik US winien był odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki z 26 sierpnia 2024 r., ponieważ postępowanie to nie mogło być wszczęte z uwagi na brak uprawnienia do złożenia takiego wniosku. Natomiast w sytuacji, gdy postępowanie zostało już wszczęte, a następnie stwierdzono brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia, postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Podkreślono, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem pierwszej instancji. Stwierdzony brak przysługującego spółce uprawnienia do wniesienia żądania w trybie przepisów art. 38 u.p.e.a., mogącego stanowić podstawę wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania administracyjnego w sprawie skutkuje stwierdzeniem, że wszczęte przez Naczelnika US postępowanie jest bezprzedmiotowe. Tym samym wydane przez Naczelnika US postanowienie z [...] lutego 2025 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej winno zostać usunięte z obrotu prawnego, co też Dyrektor IAS uczynił. Nie zgodziwszy się ze stanowiskiem Dyrektora IAS, spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie tego organu z [...] czerwca 2025 r., zarzucając naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości w sytuacji, gdy brak było przesłanek do takiego rozstrzygnięcia bowiem postępowanie nie było bezprzedmiotowe; 2) art. 38 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że skarżąca nie miała uprawnień do wniesienia wniosku opartego o wskazany przepis. W uzasadnieniu tej skargi, wniesionej przez radcę prawnego reprezentującego skarżącą, podkreślono, że zajęcie wierzytelności może dotyczyć tylko wierzytelności istniejącej, która powinna być sprecyzowana. Tymczasem spółka nie jest i nigdy nie była dłużnikiem S.S. . Korzystała z usług firmy B. , lecz wszystkie faktury za wykonane usługi zostały opłacone i brak jest i było przeterminowanych płatności względem wskazanej firmy. Zatem - według pełnomocnika skarżącej – nie istniała i nie istnieje wierzytelność, która mogła podlegać zajęciu przez organ egzekucyjny. W skardze wskazano: "W trakcie trwania niniejszego postępowania skarżąca wielokrotnie informowała organ o nieistnieniu wierzytelności podlegającej zajęciu, co oznacza, że nie istnieje także przedmiot którego dotyczyć może żądanie wyłączenia spod egzekucji przewidziane w art. 38 u.p.e.a." Zdaniem skarżącej czynność zajęcia dokonana zawiadomieniem z [...] sierpnia 2024 r. winna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy nadmienić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi oraz podaną w niej podstawą prawną, ale winien wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z zaskarżonym aktem administracyjnym. Z kolei podstawę merytorycznego rozpoznania skargi w niniejszej sprawie stanowi art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., wedle którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, o czym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a. Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia, gdy dojdzie do ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżącej przysługuje uprawnienie do wniesienia żądania na podstawie art. 38 u.p.e.a., to jest żądania wyłączenia spod egzekucji. Spółka twierdzi, ze tak, argumentując, że to organ wskazał, że skarżącej przysługuje uprawnienie do złożenia pisma przewidzianego w art. 38 u.p.e.a. (żądania wyłączenia spod egzekucji). Natomiast Dyrektor IAS stoi na stanowisku, że skarżąca – będąca dłużnikiem zajętej wierzytelności – nie ma uprawnienia do wniesienia wniosku opartego na art. 38 § 1 u.p.e.a. Tym samym, skoro takie żądanie zostało wniesione przez osobę nie mogąca być stroną postępowania o wyłączenie spod egzekucji, Naczelnik US winien był odmówić wszczęcia postępowania. Natomiast skoro postępowanie to zostało już wszczęte, a następnie organ odwoławczy stwierdził brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia, postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu rację należy przyznać Dyrektorowi IAS. Sąd zaznacza, że ma świadomość, że wniosek o wyłączenie spod egzekucji został przez spółkę sformułowany w związku z pouczeniem przez organ pierwszej instancji, że stronie przysługuje uprawnienie do złożenia pisma z art. 38 u.p.e.a., lecz ocenia to pouczenie jako błędne. Przepis art. 38 § 1 u.p.e.a. stanowi, że kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego – w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Aby wyjaśnić, czy skarżąca może złożyć wniosek o wyłączenie spod egzekucji, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić rolę skarżącej w przedmiotowej sprawie. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera definicje legalne: Ilekroć w niej mowa o: - zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.), - dłużniku zajętej wierzytelności - rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego (art. 1a pkt 3 u.p.e.a.). Tocząca się egzekucja dotyczy należności publicznoprawnych należnych od S.S. (dalej "zobowiązany"). W wyniku zajęcia dokonanego zawiadomieniem z [...] sierpnia 2024 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności została wezwana, aby należnej od niej kwoty do wysokości egzekwowanej od S.S. należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi z tytułu dostaw, robót i usług bez zgody organu nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Powyższe zajęcie zostało dokonane na postawie art. 89 § 1 u.p.e.a, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Stosownie do art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Dokonane zajęcie spełniało wymogi określone art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a., stosownie do którego jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Pismem z 22 sierpnia 2024 r. spółka powiadomiła Naczelnika US, że na tamten dzień nie posiadała żadnych zobowiązań wobec tego kontrahenta (zobowiązanego). Odnoszą się do oceny zarzutów skarżącej w tak zakreślonym stanie faktycznym, Sąd wskazuje, że środek egzekucyjny w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, w ramach którego następuje zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, może być zastosowany wtedy, gdy dłużnik podmiotu egzekwującego (zobowiązany) jest jednocześnie wierzycielem innego podmiotu (zwanego czasem trzeciodłużnikiem). Po zajęciu takiej wierzytelności pieniężnej (innej niż wierzytelność z rachunku bankowego) zobowiązany jest wierzycielem zajętej wierzytelności, a trzeciodłużnik – dłużnikiem zajętej wierzytelności. Należy zauważyć, że w wyniku zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, będącego obecnie przedmiotem rozważań Sądu, skarżąca spółka mogła stać się dłużnikiem zajętej wierzytelności (o ile taka wierzytelność w ogóle istniałaby), ale na pewno nie wierzycielem. Tymczasem, zgodnie art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego, zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Tym samym wierzyciel ma prawo, zaś dłużnik – obowiązek. Odnosząc powyższe do brzmienia przepisu art. 38 § 1 u.p.e.a. stanowiącego, że kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, należy wskazać, że w sprawie niniejszej skarżąca spółka nie jest wierzycielem, a więc nie ma prawa do rzeczy ani prawa majątkowego – ma (czy może mieć) jedynie obowiązek świadczenia na rzecz swojego (potencjalnego) wierzyciela S.S. , który jest zobowiązanym (dłużnikiem podmiotu egzekwującego). Na stronę podmiotową żądania wyłączenia spod egzekucji składają się łącznie trzy elementy: wyrażenie woli o wyłączeniu spod egzekucji, wskazanie czego to wyłączenie ma dotyczyć oraz ujawnienie prawa, w związku z którym powstała wola wyłączenia. Sporo zaś w stosunku do (nieistniejącej wedle skarżącej) wierzytelności S.S. skarżąca spółka ma co najwyżej obowiązek spełnienia świadczenia, lecz nigdy prawo, gdyż jest co najwyżej dłużnikiem, a nie wierzycielem, to z uwagi na brak przysługującego jej prawa skarżąca spółka nie może skutecznie złożyć wniosku o wyłączenie spod egzekucji. Stąd też zasadne jest twierdzenie Dyrektora IAS, że złożony przez spółkę wniosek o wyłączenie spod egzekucji powinien skutkować wydaniem przez Naczelnika US postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a skoro postępowania zostało wadliwie wszczęte – należało je umorzyć jako bezprzedmiotowe. Samo to, że organ pierwszej instancji błędnie poinformował spółkę o możliwości złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji, nie zmienia bowiem faktu, że wniosek ten nie jest złożony przez podmiot, któremu przysługuje prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, brak więc podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia. Jak to zostało już wyżej wyjaśnione, skoro skarżąca spółka nie jest w tej sprawie podmiotem uprawnionym (a co najwyżej podmiotem zobowiązanym), to dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia to, czy istnieje / istniał jej dług (zobowiązanie) wobec S.S. , tym bardziej, że stosowanie do art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęciu w pewnych wypadkach mogą podlegać także wierzytelności przyszłe (zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług). Na marginesie jednak Sąd wskazuje, iż wbrew poglądowi wyrażonemu w skardze, że skoro wszystkie faktury za wykonane usługi zostały opłacone i brak jest i było przeterminowanych płatności, to nie istniała i nie istnieje wierzytelność, która mogła podlegać zajęciu przez organ egzekucyjny, terminowa zapłata nie wyklucza istnienia długu. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego, zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Tym samym dług to obowiązek jednej strony (dłużnika) do spełnienia określonego świadczenia na rzecz drugiej strony (wierzyciela). Dług wymagalny to taki, którego termin płatności już minął, co oznacza, że wierzyciel może prawnie domagać się jego natychmiastowej spłaty. Dług niewymagalny to zobowiązanie, które ma zostać opłacone w przyszłości i termin zapłaty jeszcze nie nadszedł. W związku z faktem, że pismo skarżącej z 28 sierpnia 2024 r. rozpatrywane obecnie (po błędnym pouczeniu strony przez organ pierwszej instancji) jako żądanie wyłączenia spod egzekucji, zatytułowane było "Skarga na czynność egzekucyjną", Sąd odniesie się też do tej sprawy. Stosownie do art. 54 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Z gramatycznego brzmienia tego przepisu jasno wynika, że skargę taką może złożyć tylko zobowiązany (czyli w tym przypadku S.S. ), co znajduje potwierdzenia w doktrynie i judykaturze. Skarżąca spółka, nie będąc w ramach prowadzonego przez Naczelnika US postępowania egzekucyjnego zobowiązanym (patrz wyżej przytoczona definicja ustawowa z art. 1a pkt 20 u.p.e.a.), nie mogła skutecznie złożyć skargi na czynność egzekucyjną. Stąd też nawet gdyby jej wniosek rozpoznawać jako skargę na czynność egzekucyjną, to wynikiem winna być odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na złożenie skargi przez podmiot nieuprawniony. Reasumując, zaskarżone postanowienia Dyrektora IAS nie narusza prawa, stąd skarga nie jest zasadna. W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 sierpnia 2025
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Jacek Kaute Maciej Kurasz Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny