III SA/Po 675/20

Dnia 27 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w sprawie niezgłoszenia zbycia pojazdu i umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Starosty [...] z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...], i nr [...]

Decyzjami z [...] lipca 2020 r. nr [...] i [...] Starosta K. orzekł o nałożeniu odpowiednio na T. W. i R. W. kar pieniężnych w wysokości [...] zł za niezgłoszenie zbycia pojazdu w terminie 30 dni. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 140n, art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110), dalej: "Prawo o ruchu drogowym". Strony wniosły odwołanie, kwestionując - w związku ze współwłasnością pojazdu - zasadność nałożenia na obie z nich kary pieniężnej, powołując jednocześnie w odwołaniu nr [...] Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji. W rubrum decyzji organu odwoławczego wskazano, że wydano ją po rozpatrzeniu odwołania stron od decyzji organu pierwszej instancji nr [...], natomiast w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podano, że odwołania wniesiono od dwóch decyzji organu pierwszej instancji, aby na końcu uzasadnienia wskazać, że organ orzeka o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano ponadto, że skoro strony zbyły pojazd [...] stycznia 2020 r. i później nie były już jego właścicielami, nie były zobowiązane do zgłoszenia jego zbycia, który to obowiązek ciąży jedynie na właścicielu pojazdu (art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym). Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł P. K. zarzucając naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu nie dotyczy dotychczasowego właściciela - zbywcy pojazdu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż narusza wskazane w skardze przepisy prawa materialnego, a ponadto przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd podziela stanowisko skarżącego co do dokonanej przez organ odwoławczy błędnej wykładni art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym polegającej na przyjęciu, że obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu nie dotyczy dotychczasowego właściciela - zbywcy pojazdu. Przepisy powyższe stanowią, co następuje. Właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu (art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł (art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym). Pojęcie właściciel pojazdu zarejestrowanego oznacza zarówno zbywcę, jak i nabywcę pojazdu. Inna wykładnia jest nie do przyjęcia, gdyż nabywca pojazdu nie może zawiadomić starosty o jego zbyciu, a jedynie o jego nabyciu. O zbyciu pojazdu może zawiadomić jedynie zbywca - jego dotychczasowy właściciel. Tak rozumiany art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym skorelowany jest z § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2355) stanowiącym, że w przypadku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu (por.: wyrok o sygn. akt VII SA/Wa 1970/20 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). To zbywca jest zatem zobowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu (art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Organ odwoławczy naruszył zatem wskazane w skardze przepisy prawa materialnego. Bezsporne jest zaś, że w kontrolowanej sprawie zawiadomienie takie nie zostało dokonane w powyższym terminie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). W zaskarżonej decyzji zachodzi sprzeczność między jej rozstrzygnięciem a uzasadnieniem. Organ odwoławczy w rozstrzygnięciu orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji, podczas gdy w jej uzasadnieniu wskazał, że odwołania wniesiono od dwóch decyzji organu pierwszej instancji. Nie wiadomo zatem jaką decyzję uchylono - dotyczącą T. W. czy R. W.. Decyzja stanowi całość - jej elementy (rozstrzygnięcie i uzasadnienie) mają się uzupełniać. Wewnętrzna sprzeczność zaskarżonej decyzji narusza art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.". Istotną dla rozstrzygnięcia kwestią jest ustalenie i uzasadnienie, kto jest zbywcą pojazdu w kontrolowanej sprawie w kontekście obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu i - skorelowanego z jego brakiem w określonym terminie - nałożeniem kary pieniężnej. W zaskarżonej decyzji ani w decyzjach organu pierwszej instancji nie ma rozważań na ten temat, podczas gdy materiał dowodowy zdaje się wskazywać, że przedmiotowy pojazd był współwłasnością uczestników postępowania sądowego - małżonków T. i R. W.. Jeżeli istnieje między nimi ustrój wspólności majątkowej, to każdy z nich może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym (art. 36 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy; Dz. U. z 2019 r., poz. 2086), w tym dokonać stosownego zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Organy nie zajęły w tym kontekście stanowiska, czy dla osiągnięcia zamierzonego celu wystarczające byłoby nałożenie kary jedynie na jednego z małżonków, naruszając art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego i decyzji organu pierwszej instancji zabrakło również rozważań dotyczących ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W związku z tym bowiem, że przepisy odrębne (tu: Prawa o ruchu drogowym i - przez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 140n ust. 6 Prawa o ruchu drogowym - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) nie regulują przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, to w świetle reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 K.p.a. stosuje się art. 189f K.p.a., przewidujący możliwość odstąpienia od jej nałożenia (por. powołany wyżej wyrok o sygn. akt VII SA/Wa 1970/20 i wyrok o sygn. akt II SA/Go 216/21 - dostępne w CBOSA). Wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i obie decyzje organu pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji: 1. uwzględni przyjętą w niniejszym wyroku wykładnię art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym polegającą na przyjęciu, że obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu dotyczy również dotychczasowego właściciela - zbywcy pojazdu; 2. ustali, kto jest zbywcą pojazdu w kontekście obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu i - skorelowanego z jego brakiem w określonym terminie - nałożeniem kary pieniężnej oraz uzasadni, czy dla osiągnięcia zamierzonego celu wystarczające byłoby nałożenie kary jedynie na jednego z małżonków; 3. uzasadni, czy istnieją przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f K.p.a., a w szczególności ustali, czy waga naruszenia była znikoma.