Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Po 365/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2026 r., III SA/Po 365/26 – wstrzymanie robót budowlanych

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
7 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 19 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy oddala skargę w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2026 r. (znak: [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również: WWINB lub Wojewódzki Inspektor), po rozpoznaniu zażalenia [...] Sp. z o.o. (dalej również: skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej również: PINB lub Powiatowy Inspektor) z dnia 5 listopada 2025 r. (znak: [...]) w przedmiocie wstrzymania budowy. Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wskutek informacji przekazanej przez [...] Sp. z o.o., w dniu 9 lutego 2012 r. PINB zawiadomił wszystkie strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej budowy budynku małej gastronomii z częścią mieszkalną – obiektu zlokalizowanego na działce nr [...] w m. [...], gm. [...], będącej własnością [...] Sp. z o.o. W wyniku przeprowadzonych przez Powiatowego Inspektora oględzin budynku gastronomiczno-usługowego, umiejscowionego na działce o nr [...] w [...], przy ul. [...], ustalono, że obiekt ten stanowi własność K. P. oraz R. P., natomiast nieruchomość gruntowa stanowi własność [...] Sp. z o. o. Przedmiotowy obiekt jest konstrukcji murowanej, niepodpiwniczony z dachem wielospadowym o konstrukcji żelbetowej (główna bryła budynku), pokrytym papą, drewnianej pokrytym blachą trapezową (zaplecze gospodarcze) oraz przykrytym eternitem (stanowiącym zadaszenie tarasu). Postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r. (znak: [...]) PINB wstrzymał inwestorom – K. P. i R. P. prowadzenie robót budowlanych, dotyczących rozbudowy budynku gastronomiczno-usługowego na działce o nr ewid. [...], obr. [...], gm. [...] oraz ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy do wykonania przez inwestora na czas wstrzymania robót budowlanych. Następnie w dniu 4 marca 2014 r. PINB wydał decyzję (znak: [...]) nakazującą inwestorom rozbiórkę rozbudowanej po stronie północno-wschodniej części budynku gastronomiczno-usługowego o wymiarach zewnętrznych: 3,34 x 10,02 m i o powierzchni zabudowy wynoszącej 33,47 m2, zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr geod. [...], obr. [...], gm. [...]. Wskutek wniesienia odwołania przez inwestorów, decyzją z dnia 15 sierpnia 2014 r. (znak: [...]) Wojewódzki Inspektor utrzymał zaskarżoną decyzję PINB w mocy. Kolejno wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r. (sygn. akt IV SA/Po 1068/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję WWINB z dnia 15 sierpnia 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 4 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej również: WSA lub tutejszy Sąd) wskazał, że zgodnie z treścią art. 52 P.b. w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obciążony jest inwestor lub też jego następca prawny. Nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora, właściciela i zarządcy nieruchomości. Kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych trzech podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Jeżeli inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zobowiązanie należy skierować do aktualnego właściciela obiektu. Pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 Pb oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności zatem określony nakaz powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i ma tytuł prawny do obiektu lub też do jego następcy prawnego. Tutejszy Sąd nadmienił także, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rozebrana ma zostać część rozbudowana, lecz nie jest jasne jaka to część, podane są jedynie parametry. Z decyzji nie wynika także z jakich pomieszczeń składa się część "dobudowana". W rozstrzygnięciu decyzji nakładającym obowiązek rozbiórki konieczne jest natomiast zamieszczenie szczegółowych parametrów obiektów lub ich części, które mają podlegać rozbiórce i konkretnej ich lokalizacji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy PINB ustalił, że w okresie od dnia 2 kwietnia 2012 r. do dnia 2 kwietnia 2017 r. na mocy umowy dzierżawy najemcami przedmiotowej nieruchomości byli R. P. oraz K. P. (inwestorzy). Dzierżawa uległa jednak wygaśnięciu. Powiatowy Inspektor wskazał, że z pism obecnego właściciela nieruchomości [...] Sp. z o.o. (poprzednio [...] Sp. z o.o.) z dnia 29 maja 2025 r. wynika, że umowa dzierżawy wygasła i nie została przedłużona. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r. (znak: [...]) PINB: 1) wstrzymał właścicielowi nieruchomości (skarżącej) rozbudowę budynku gastronomiczno-usługowego na nieruchomości o nr [...] i [...] obr. [...] gm. [...]; 2) poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację samowolnie prowadzonych robót budowlanych przy rozbudowie budynku gastronomiczno-usługowego na nieruchomości o nr [...] i [...] obr. [...] gm. [...], w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy, wniosku o legalizację, który będzie podstawą wszczęcia postępowania legalizacyjnego; 3) poinformował, że w przypadku skorzystania z możliwością legalizacji obiektu opłata legalizacyjna będzie obliczona na podstawie art. 49d ust. 1 P.b. Zgodnie z tym przepisem wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy wymagającej pozwolenia na budowę, o którym mowa a art. 29 ust. 1 pkt 1-3 – oblicza się zgodnie z art. 59f, z tym że stawka podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Na powyższe postanowienie PINB zażalenie wniosła skarżąca ([...] Sp. z o.o.), wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z zaleceniem prawidłowego ustalenia strony postępowania, właściciela nakładów – budynku gastronomicznego. W ocenie skarżącej postanowienie skierowano do niewłaściwego adresata, bowiem postanowienie wydano wobec podmiotu, który nie jest ani właścicielem, ani inwestorem obiektu budowlanego. Po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem z dnia 19 stycznia 2026 r. WWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia 5 listopada 2025 r. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy budynek gastronomiczny został wybudowany na podstawie decyzji – pozwolenia na budowę Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia 3 kwietnia 1986 r. (nr [...]). Wówczas był to budynek parterowy, niepodpiwniczony o konstrukcji murowanej ze stropem żelbetowym, pokrytym papą, tworzącym dach dwuspadowy, o wym. zewn. 7,96 m x 19,63 m z zadaszonym tarasem zamiast sali konsumpcyjnej (pow. zabudowy wynosiła: 180,18 m2). Następnie ww. obiekt budowlany został rozbudowany o pomieszczenia po stronie północno-wschodniej o wymiarach zewnętrznych: 3,34m x 10,02 m (o dodatkowe 33,47 m2). Rozbudowa została wykonana w samodzielnej konstrukcji (niepowiązanej konstrukcyjne i funkcjonalnie z istniejącym wcześniej obiektem), z dachem jednospadowym, pokrytym blachą trapezową. Obecnie budynek gastronomiczno-usługowy posiada powierzchnię zabudowy: 213,65 m2. W ocenie organu odwoławczego PINB prawidłowo ustalił, że rozbudowa nastąpiła w 2009 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r., poz. 524 z późn zm., dalej: P.b.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30 ww. ustawy, które określają jakich obiektów budowa nie wymaga pozwolenia na budowę, oraz które spośród wymienionych można wybudować, dokonując zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru ich wykonania, jeżeli ten w terminie 30 dni od dnia doręczenia nie zgłosi sprzeciwu. W świetle powyższych przepisów rozbudowa przedmiotowego budynku o wymiarach: 3,34 m x 10,02 m i pow. zabudowy – 33,47 m2, zlokalizowanego w [...], wymagała uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Ponieważ taka decyzja nie została wydana przez Starostę [...], słusznie w ocenie WWINB organ I instancji zastosował w omawianej sprawie tryb art. 48 P.b. Postanowienie PINB z dnia 5 listopada 2025 r. zawiera wszystkie wymienione w art. 48 P.b. elementy. Oceniając kwestię adresata obowiązku organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 52 ust. 1 P.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Status inwestora, jako adresata prawa i obowiązków w procesie budowlanym kończy się jednak z chwilą zakończenia budowy i wówczas dalsze obowiązki związane z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego przechodzą na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego zgodnie z ustaleniami PINB inwestorzy kupili przedmiotowy budynek w dniu 5 października 2007 r. od A. i H. J. bez prawa do gruntu. W okresie od dnia 2 kwietnia 2012 r. do dnia 2 kwietnia 2017 r. na mocy umowy dzierżawy najemcami przedmiotowej nieruchomości byli inwestorzy. Na chwilę obecną dzierżawa uległa wygaśnięciu. Z pism obecnego właściciela nieruchomości, tj. [...] Sp. z o.o. (poprzednio [...] Sp. z o.o.) z dnia 29 maja 2025 r. wynika, że umowa dzierżawy wygasła i nie została przedłużona. Oznacza to – zdaniem WWINB – że obecny właściciel nieruchomości przejął ją wraz z rozbudowanym obiektem, wiedząc że inwestycja ta została zrealizowana jako samowola budowlana. Organ odwoławczy dodał, że zgodnie z art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm., dalej: K.c.) nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. W ocenie organu odwoławczego PINB prawidłowo określił adresata obowiązku. Na powyższe postanowienie WWINB skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi naruszenie: - art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: K.p.a.), poprzez błędne ustalenie strony postępowania; - art. 49b oraz art. 48 P.b. poprzez przyjęcie, że stroną postępowania jest właściciel gruntu, podczas gdy stroną obowiązków powinien być właściciel obiektu budowlano-gastronomicznego; - naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżąca jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga była niezasadna. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przy tym przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2024, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 P.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, są – co do zasady – związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w ww. przepisie zmiany stanu prawnego powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2024, uw. 9 do art. 153). W kontrolowanej sprawie taka sytuacja wystąpiła, gdyż inny jest adresat zaskarżonego postanowienia niż uchylonych wyrokiem WSA z dnia 4 marca 2015 r. (sygn. akt IV SA/Po 1068/14) decyzji administracyjnych w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Wytyczne tutejszego Sądu wiążą zatem w zakresie, w jakim nie doszło do zmiany stanu faktycznego. Podstawowym zadaniem organów administracji, wskazanym w przytoczonym wyroku z dnia 4 marca 2015 r. było ustalenie, kiedy doszło do samowolnej rozbudowy spornego budynku. Tutejszy Sąd podkreślał, że organy nie wyjaśniły, kiedy dokładnie nastąpiła rozbudowa obiektu, a do jego samowolnej rozbudowy nie przyznawali się R. P. oraz K. P.. Należy podkreślić, że data powstania obiektu jest niezwykle istotna, gdyż determinuje stan prawny, który ma zastosowanie w danej sprawie. Ustaleń, czy mamy do czynienia z samowolą budowlaną, dokonuje się bowiem na podstawie przepisów z daty jej dokonania, tj. przepisów obowiązujących w okresie budowy (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2013 r. sygn. akt II OSK 947/12, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzecznia.nsa.gov.pl). Zatem ocena legalności wykonania konkretnego obiektu budowlanego powinna być dokonana w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie jego wykonywania, gdyż to one określały standardy jego realizacji (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 757/21). Dopiero ustalenie, że zostały naruszone przepisy z daty budowy spornego obiektu, pozwala na wdrożenie procedury legalizacyjnej w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jego legalizacji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, PINB prawidłowo ustalił, że rozbudowa nastąpiła w 2009 r. Jak słusznie zauważył organ, na mapie dołączonej do umowy użyczenia z dnia 27 marca 2008 r. (k. 96 akt administracyjnych) nie da się dostrzec przedmiotowej rozbudowy, jednakże na mapie dołączonej do umowy dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2012 r. (k. 103 akt administracyjnych) widoczna jest już rozpoczęta rozbudowa o pomieszczenie WC. Oznacza to, że w chwili powstania samowoli budowlanej inwestorami byli K. P. i R. P., którzy nabyli prawo nakładów w postaci przedmiotowego budynku w dniu 5 października 2007 r. od A. J. i H. J. (k. 36-39 akt administracyjnych). Jednocześnie podkreślić należy, że kwestia istnienia samowoli budowlanej została już przesądzona w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. (sygn. akt IV SA/Po 1068/14), w którym stwierdzono, że w sprawie bezsporne jest, że dokonano rozbudowy przedmiotowego obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zarówno więc organy ponownie rozpoznające sprawę, jak i Sąd orzekający w niniejszym składzie, pozostają związani powyższą oceną prawną dokonaną przez WSA w powyższym wyroku z 2015 r. Kolejno wskazać trzeba, że brzmienie art. 28 P.b. nie uległo zmianie od 2009 r. do chwili obecnej – roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zmieniała się treść art. 29-31 P.b., jednak w chwili dokonania przedmiotowej rozbudowy obiektu budowlanego – tj. jak przyjęły organy w 2009 roku – dla rozbudowy budynku o wymiarach: 3,34 m x 10,02 m i powierzchni zabudowy – 33,47m2, wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak prawidłowo ustaliły organy, taka decyzja w stosunku do przedmiotowego obiektu gastronomiczno-usługowego nie została wydana. Jak już wcześniej zostało to zaakcentowane, naruszenia przepisów P.b. powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 757/21). Innymi słowy, po ustaleniu, że w sprawie doszło do popełnienia samowoli budowlanej ocenianej wedle stanu prawnego obowiązującego w czasie jej dokonania (tj. w niniejszej sprawie w 2009 roku), organy powinny zastosować przepisy obecnie obowiązujące w zakresie postępowania o wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy (zob. M. Rypina [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Gdańsk 2024, art. 48, LEX), Mając na uwadze powyższe, uznać należało, że organy prawidłowo zastosowały przepisy P.b. obowiązujące w dniu wydania zaskarżonych postanowień. Przede wszystkim ustalono, że w myśl art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wykonanego: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Następnie, z uwzględnieniem wszystkich niezbędnych elementów wynikających z art. 48 ust. 3 P.b. PINB wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy, prawidłowo wskazując termin 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy do złożenia wniosku o legalizację samowoli oraz prawidłowo informując o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania rzeczonej opłaty legalizacyjnej. Powyższe kwestie jednak – co do zasady – nie były przedmiotem zarzutów czynionych przez skarżącą w skardze. W ocenie skarżącej głównym naruszeniem popełnionym przez organy było nieprawidłowe określenie adresata postanowienia o wstrzymaniu rozbudowy przedmiotowego budynku gastronomiczno-usługowego. W tym zakresie wskazać trzeba, że nie ma racji skarżąca twierdząc, że to K. P. i R. P. są obecnie właścicielami budynku gastronomiczno-usługowego położonego na nieruchomości o nr [...] i [...] obr. [...] gm. [...]. Analiza treści aktu notarialnego – umowy sprzedaży nakładów na nieruchomość z dnia 5 października 2007 roku – prowadzi do wniosku, że Krystyna oraz R. P. nabyli jedynie prawo do nakładów w postaci pawilonu handlowego trwale związanego z gruntem, wzniesionego na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia 3 kwietnia 1986 roku (nr [...]) na nieruchomości położnej w [...], stanowiącej własność gminy [...], oddanej do użytkowania Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w [...] (k. 14 akt administracyjnych – par. 1 aktu notarialnego z dnia 5 października 2007 r.). R. P. oraz K. P. nie są więc właścicielami spornego obiektu gastronomiczno-usługowego. Przedmiotem obrotu prawnego nie był sam budynek, lecz obligacyjne uprawnienie do nakładów na rzecz stanowiącą przedmiot umowy dzierżawy (art. 676 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny , t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm. dalej: "k.c.", w związku z art. 694 k.c.). Zgodnie z art. 52 ust. 1 P.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W doktrynie wskazuje się, że status inwestora, jako adresata prawa i obowiązków w procesie budowlanym kończy się jednak z chwilą zakończenia budowy i wówczas dalsze obowiązki związane z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego przechodzą na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (A. Gliniecki [w:] A. Despot - Mładanowicz, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 52, LEX). Skoro inwestorzy (R. P. i K. P.) nie są właścicielami obiektu gastronomiczno-usługowego, to adresatem zarówno postanowienia, jak i określonych w nim obowiązków, musiała być skarżąca. Co istotne, z oświadczenia skarżącej, jak i dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych bezspornie wynika, że umowa dzierżawy zawarta pomiędzy skarżącą a inwestorami wygasła z dniem 2 kwietnia 2017 r. i nie została przedłużona. Powyższej okoliczności skarżąca zresztą nie kwestionuje. Jak słusznie zauważył WWINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z art. 46 § 1 K.c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Podkreślenia wymaga, że postanowienie o wstrzymaniu budowy dotyczy niewątpliwego interesu prawnego wynikającego z prawa własności nieruchomości, które zgodnie z zasadą superficies solo cedit rozciąga się na wszystkie rzeczy trwale złączone z tą nieruchomością ziemską. W świetle przepisów K.c. własność nieruchomości gruntowej rozciąga się na posadowione na niej obiekty, niezależnie od tego, przez kogo zostały zrealizowane. Jak bowiem stanowi art. 47 K.c. część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Stosownie zaś do art. 48 K.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Oznacza to, że w myśl przywołanej wyżej zasady superficies solo cedit obiekt budowlany wzniesiony na danym gruncie, trwale z nim związany, dzieli los prawny tego gruntu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/17). Skoro zatem inwestorzy nie są właścicielami przedmiotowego obiektu budowlanego, a skarżąca pozostaje właścicielem działki, na której rzeczony obiekt został posadowiony, to prawidłowym rozstrzygnięciem organu budowlanego mogło być jedynie nałożenie obowiązku wstrzymania rozbudowy budynku na skarżącą, czyli podmiot będący jednocześnie właścicielem obiektu budowlanego, jak i działki (nieruchomości), na której znajduje się obiekt. Oznacza to, że PINB prawidłowo określił adresata obowiązku (postanowienia). Jak następnie słusznie zauważył WWINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, niezłożenie w określonym terminie wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu będzie skutkować wydaniem przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części – zgodnie z art. 49e pkt 1 P.b. Podsumowując wszystkie dotychczasowe rozważania przyjąć należało, że zarzuty zawarte w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W szczególności nie stwierdzono naruszenia art. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., gdyż w sprawie dokonano pełnych i spójnych ustaleń zgodnych z treścią zgromadzonego materiału dowodowego oraz prawidłowo uzasadniono przyczyny wydania postanowienia o wstrzymaniu rozbudowy budynku gastronomiczno-usługowego. Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz to, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
9 marca 2026
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/ Józef Maleszewski Maciej Busz Wojciech Rowiński /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny