II OZ 456/26

Dnia 7 maja 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 471/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych prowadzonych w związku z samowolną budową wiaty postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 6 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 471/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącej K.M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 kwietnia 2025 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych prowadzonych w związku z samowolną budową wiaty. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi był wypadek, do którego doszło 30 maja 2025 r., w wyniku którego złamała kość strzałkową, wraz z jego następstwami, w tym zabiegi, operacje i rekonwalescencja. Choroba, zdaniem skarżącej, "bezpośrednio oddziałuje na [jej] sferę psychiczną i uniemożliwia (...) zajęcie się sprawami innymi niż własne zdrowie". Skarżąca dodała, że "(w) związku z mocno ograniczonymi naruszeniami sprawności organizmu w stopniu, który uniemożliwia [je]> samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych bez stałej opieki i pomocy osób trzecich", korzysta z pomocy rodziców, u których czasowo przebywa wraz z małoletnim synem. Sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu uznał, że nie zachodzą okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku skarżącej. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wywiedzionej skargi. Zaznaczył, że jakkolwiek skarżąca wskazała na okoliczność, iż w związku z przeprowadzonym zabiegiem zespolenia więzorostu strzałkowo-piszczelowego, była hospitalizowana od dnia 5 czerwca do 9 czerwca 2025 r. i dalej miała ograniczoną sprawność poruszania się w związku z koniecznością utrzymania unieruchomienia w ortezie przez 6 tygodni, to jednak czas ten nie obejmuje terminu, któremu skarżąca uchybiła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca odebrała osobiście w dniu 29 lipca 2025 r. w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Termin do ich usunięcia upłynął zatem 5 sierpnia 2025 r. Stąd nie sposób przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła, że w tym terminie zachodziły szczególne okoliczności uniemożliwiające jej prawidłowe wykonanie wezwania, a które strona wiąże m.in. z czasowym przebywaniem poza miejscem zamieszkania. Skarżąca nie uprawdopodobniła też, że z powodu długotrwałego czasu rekonwalescencji nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Ponadto, z akt postępowania o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie wynika, że skarżąca w dniu 5 sierpnia 2025 r., a zatem w ostatnim dniu terminu do usunięcia również braków formalnych skargi, złożyła osobiście w siedzibie WSA we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a wezwanie w tym przedmiocie odebrała, podobnie jak wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, również 29 lipca 2025 r. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że zaniechanie uzupełnienia w terminie braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 i art. 190 p.p.s.a. Stwierdziła, że uprawdopodobniła brak winy w dochowaniu terminu, co potwierdzać ma przedłożona wraz z wnioskiem dokumentacja medyczna. Podkreśliła, że w okresie od czerwca do września 2025 r., w związku z wypadkiem, któremu uległa, pozostawała w złym stanie nie tylko fizycznym, ale i psychicznym, co w jej ocenie "potwierdza załączona do zażalenia z dnia 4.11.2025 r. opinia psychologiczna". Zaznaczyła, że wypadek i jego bolesne, długotrwałe następstwa oraz konieczność kilku zabiegów i operacji odcisnęły na jej psychice znaczne piętno, przez co, mając jednocześnie pod swoją wyłączną opieką kilkuletniego syna, nie mogła w należyty sposób skupić się na zabezpieczeniu swoich interesów prawnych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 190 p.p.s.a. skarżąca wyjaśniła, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wykładni prawa dokonanej przez NSA w postanowieniu z 8 stycznia 2026 r., sygn. akt II OZ 1959/25, co skutkowało wydaniem niezgodnego z prawem orzeczenia. W tych okolicznościach wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można Sądowi pierwszej instancji, który odmówił skarżącej przywrócenia terminu, zarzucić naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143), skoro skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu nie wskazała takich okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch jej egzemplarzy oraz numeru PESEL. Niewątpliwie skarżąca uległa wypadkowi, w wyniku którego doszło do złamania lewej kości strzałkowej, zwichnięcia stawu skokowego, które to jednak zdarzenie, co istotne, miało miejsce parę dni przed wniesieniem skargi i nie stanowiło przeszkody do jej terminowego, osobistego złożenia w siedzibie WINB we Wrocławiu. Niewątpliwie też złamanie kości czy zwichnięcie stawu wymagało kilku zabiegów, operacji, kilkukrotnej jedno- lub czterodniowych hospitalizacji na czas przebywania w poradniach lub oddziale chirurgii urazowo-ortopedycznej specjalistycznego szpitala (31 maja – 1 czerwca, 5 – 9 czerwca, 22 lipca, 25 - 28 sierpnia 2025 r.). Prawdą jest również, że skarżąca poruszała się w tym czasie w ortezie. Nic jednak nie wskazuje na to, że w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi stan zdrowia skarżącej pogorszył się na tyle, by uniemożliwił podjęcie działań, czy uniemożliwił poruszanie się lub że w tym okresie skarżąca miałaby przebywać w szpitalu w związku z planowanym zabiegiem czy operacją. Z przedłożonej do zażalenia dokumentacji medycznej wynika, że skarżąca może się poruszać przy pomocy kul łokciowych. Nie może jedynie uczestniczyć w zajęciach fitness i na siłowni. Po zdarzeniu wywołującym kontuzję skarżąca osobiście wniosła skargę, składając ją w siedzibie organu administracji, a następnie w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi osobiście złożyła w WSA we Wrocławiu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, a czemu skarżąca nie zaprzeczyła w zażaleniu. W związku z tym należy przyjąć, że skoro skarżąca mogła własnoręcznie uzupełnić formularz o przyznanie prawa pomocy, a następnie udać się do siedziby WSA we Wrocławiu by go złożyć w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi, to trudno znaleźć wytłumaczenie na brak możliwości wydrukowania dwóch egzemplarzy odpisów skargi i podania numeru PESEL, a następnie nadania tych pism w najbliższej placówce pocztowej, prosząc o to chociażby rodziców, z pomocy których, jak sama przyznaje, korzystała lub złożyć te pisma wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w dniu 5 sierpnia 2025 r., będąc w siedzibie WSA we Wrocławiu. Wielokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślano, że zły stan zdrowia, czy nawet choroba nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu, a samo powołanie się na te okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Konieczne jest bowiem uwiarygodnienie, że choroba miała charakter niespodziewany i nagły, a jej wystąpienie uniemożliwiło stronie prowadzenie swych spraw. Złamanie kości czy zwichnięcie stawu, jakkolwiek bolesne i niespodziewane, nie wyklucza całkowicie możliwości działania, poruszania się i wykonywania czynności niezbędnych do skutecznego wniesienia skargi. Jeżeli zaś chodzi o zły stan psychiczny skarżącej, to ta okoliczność, nawet gdyby została potwierdzona opinią lekarską, której wbrew temu co twierdzi skarżąca nie załączono do zażalenia, nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej. Wręcz przeciwnie, świadczy o nienależytym prowadzeniu swojej sprawy. Ma to o tyle istotne znaczenie, że w sytuacji uznania, że dolegliwości, na które powołuje się skarżąca, utrudniały jej prowadzenie sprawy, to na każdym etapie postępowania mogła ona ustanowić pełnomocnika z wyboru, nawet w osobie rodzica, bądź wystąpić do Sądu o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w ramach prawa pomocy. Stwierdzić też należy, że w tej sprawie skarżąca w terminie odbierała wszystkie wezwania Sądu pierwszej instancji, co zaprzecza temu, by stale przebywała poza miejscem zamieszkania. W rozpoznawanej sprawie nie ma również znaczenia rozróżnienie pomiędzy uprawdopodobnieniem, a udowodnieniem. Z art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że wymóg uprawdopodobnienia dotyczy okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ta okoliczność w rozpoznawanej sprawie to kontuzja skarżącej. Inna natomiast kwestia to ocena tej okoliczności pod kątem tego, czy uzasadnia ona przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony postępowania, czyli skarżącej. W rozpoznawanej sprawie, jak już wskazano, ta ocena polega na stwierdzeniu, że skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 190 p.p.s.a., to jest to zarzut o tyle niezrozumiały, że NSA w postanowieniu z 8 stycznia 2026 r., sygn. akt II OZ 1959/25, którym uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji z 10 października 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 471/25 o odmowie przywrócenia terminu, zarzucił temu Sądowi, iż wywód w postanowieniu z 10 października 2025 r. "jest w sposób oczywisty sprzeczny z sentencją postanowienia polegającą na odmowie przywrócenia terminu oraz z dalszą częścią rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia". W obecnie zaskarżonym postanowieniu z 6 lutego 2026 r. Sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu wyjaśnił i uargumentował swoje stanowisko w sprawie. Ponadto, jako że w postanowieniu NSA z 8 stycznia 2026 r., sygn. akt II OZ 1959/25, nie zawarto jasnych wytycznych co do dalszego postępowania, czy jak zdaje się to chyba rozumieć skarżąca, zaleceń zmierzających do przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, Sąd pierwszej instancji miał prawo uwzględniając okoliczności sprawy wydać orzeczenie, którym odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu jest prawidłowe, a zażalenie niezasadne, dlatego też, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.