III SA/Po 252/13

Dnia 9 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 roku, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2011 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 3 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę z uwagi na nie uiszczenie wymaganego od niej wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał, że wnioskodawca nie wykazał ani wysokości przychodu, ani kosztów utrzymania koniecznego. Wyjaśnienia strony nie pozwalają zidentyfikować źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz finansowej. W konsekwencji przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 504/14, oddalił zażalenie na postanowienie tut. Sądu o odmowie przyznania prawa pomocy. Sąd II instancji podzielił ocenę, w świetle której przedstawione we wniosku okoliczności mające ten wniosek uzasadniać, nie dawały podstaw do przeprowadzenia oceny zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych oraz oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku nie przedstawił jakichkolwiek rzetelnych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, rodzinnej oraz jego możliwości płatniczych. Przedstawione okoliczności ograniczały się w zasadzie do ogólnikowych i niepopartych jakimikolwiek dowodami czy dokumentami źródłowymi twierdzeń o niekorzystnej sytuacji finansowej i osobistej skarżącego. W piśmie procesowym z dnia 8 września 2015 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Żądanie to powtórzone zostało w piśmie z dnia 2 listopada 2015 r. W przedłożonym formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że stał się osobą bezdomną, bez dochodu i zadłużoną bez swojej winy. Jego zadłużenie wynosi ponad [...] zł. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że jest chory. W rubrykach odnoszących się do stanu rodzinnego i majątkowego wpisał: "Nie mam" lub "Nie dotyczy". Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie skarżący stwierdził, że orzeczenie to jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, a nadto budzi jego niezadowolenie. Podniósł przy tym, że jego sytuacja jeszcze bardziej się pogorszyła – wzrost zadłużenia, zawał serca, brak środków na życie i leczenie, ciężki fizyczny i psychiczny rozstrój zdrowia. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało jednak uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 48/17. Sąd II instancji wskazał na konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym powyżej przepisie. Sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została już prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 504/14, oddalono zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 27 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu wpadkowym był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Dane zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie pozwalały na ocenę czy zasoby materialne wnioskodawcy wystarczają tylko na zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania siebie i rodziny, czy też dysponuje on zasobami w rozmiarze pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych. Samo oświadczenie strony o trudnej sytuacji finansowej nie stanowi wystarczającego wykazania, że strona ta nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane powyżej prawomocne postanowienie Sądu I instancji należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy Sąd nie może jednak uchylić lub zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają korektę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów. Konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak poprzednio wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku, zadłużenie oraz rozstrój zdrowia. Wprawdzie skarżący zaczął precyzować, że jego zadłużenie wynosi ponad [...] zł, jednak okoliczność ta nie została ani w żaden sposób udokumentowana, ani nie pozwala na kompleksową ocenę jego sytuacji majątkowej – nadal nieznane pozostają m.in. źródła utrzymania koniecznego i ich rozmiary, nieznana pozostaje także struktura i charakter wskazanego zadłużenia. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.