III SA/Po 113/25

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 18 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej kwotę 680,- (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 05 czerwca 2024 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wpłynął wniosek M. S. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu który w okresie od dnia 01 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Decyzją z 05 listopada 2024 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199, dalej jako ustawa o ARiMR), § 13zzo ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie) – przyznał M. S. (dalej także jako skarżąca) pomoc finansową w wysokości 24 493,37 zł oraz odmówił udzielenia pomocy finansowej w pozostałej części. Do wniosku dołączono faktury VAT o numerach wymienionych w decyzji: . fakturę z 24 maja 2024 r. potwierdzającą sprzedaż w dniu 21 maja 2024 r. 122,38 ton jęczmienia; . fakturę z 24 maja 2024 r. potwierdzającą sprzedaż w dniu 23 maja 2024 r. 58,72 ton żyta; . fakturę z 24 maja 2024 r. potwierdzającą sprzedaż w dniu 24 maja 2024 r. 58,70 ton żyta; . fakturę z 25 maja 2024 r. potwierdzającą sprzedaż w dniu 24 maja 2024 r. 41,52 ton pszenżyta. Organ I instancji zaznaczył, że decyzją z 09 sierpnia 2024 r. odmówił przyznania pomocy finansowej do sprzedanego jęczmienia, żyta i pszenżyta, bowiem stwierdził, że skarżąca we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 nie zadeklarowała uprawy jęczmienia, żyta i pszenżyta. W odwołaniu skarżąca wskazała, że sprzedane zboże pochodzi z uprawy mieszanki strączkowo-zbożowej, deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2023. Mieszanka strączkowo-zbożowa została przeczyszczona i zboże zostało oddzielone od strączka. Do odwołania załączyła fakturę VAT potwierdzającą usługę czyszczenia zboża. Decyzją z 29 czerwca 2024 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji otrzymał oświadczenie skarżącej, zawierające numery działek i powierzchnie, na których uprawiane były w 2023 roku poszczególne gatunki zbóż pochodzące z uprawy mieszanek strączkowo-zbożowych. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z fakturami skarżąca dokonała sprzedaży jęczmienia w dniu 21 maja 2024 r. zaś żyta w dniu 23 maja 2024 r. Jak wynika z załączonej przez skarżącą faktury dokumentującej usługę czyszczenia zboża, usługa ta została zakończona dopiero 24 maja 2024 r., a więc już po dostarczeniu ww. zbóż do podmiotu skupującego. Tym samym faktury dotyczące sprzedaży jęczmienia i żyta zostały wykluczone z płatności. W odwołaniu skarżąca napisała, że mieszanki do przeczyszczenia dostarczone zostały w dniach 16, 17 i 18 maja, odbiór nastąpił w dniach 21, 23 oraz 24 maja (zgodnie z datami sprzedaży), zatem data zakończenia dostawy/usługi widniejąca na fakturze jest datą odbioru ostatniej partii towaru, gdyż niemożliwe jest dostarczenie, przeczyszczenie i odbiór takiej partii towaru w ciągu jednego dnia. Decyzją z 18 grudnia 2024 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wyższego stopnia napisał, że uznał za zasadne stanowisko organu I instancji. Usługa czyszczenia została zakończona dopiero 24 maja 2024 r. zatem już po dostarczeniu jęczmienia oraz żyta do podmiotu skupującego, co miało miejsce w 21 i 23 maja 2024 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie – w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił: 1. błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez nieprawidłowe przyjęcie że faktura VAT [...] z 24 maja 2024 oraz faktura VAT [...] z 24 maja 2024 r. dokumentują transakcje sprzedaży przed zakończeniem czyszczenia zboża, w konsekwencji wykluczając je z płatności, mimo iż materiał w sprawie oraz wyjaśnienia skarżącej wskazują na okoliczność odmienną; 2. naruszenie art. 80, art. 8 § 1, art. 81a ust. 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., naruszenie art. 10a ust 1a pkt 1-2 ustawy o ARiMR poprzez błędne uznanie, że przedłożone przez skarżącą faktury nr [...] oraz [...] nie dokumentują faktycznej sprzedaży zboża w dniach 21 oraz 23 maja 2024 r., mimo złożenia stosownych dokumentów – faktur, oraz braku podstaw do ich kwestionowania i złożenia stosownych wyjaśnień przez skarżącą; pełnomocnik zarzucił, że organy nie rozpoznały materiału dowodowego w sposób wszechstronny i wyczerpujący celem wyjaśnienia wątpliwości w sprawie, a dokonały oceny materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy, w sposób sprzeczny z zasadami logiki i prawidłowego rozumowania, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skoro faktura VAT z 31 maja 2024 r. obejmuje usługę czyszczenia zboża zakończoną w dniu 24 maja 2024 r., to została ona w całości wykonana w tym dniu i w konsekwencji dwie z czterech przedłożonych faktur nie mogą zostać zakwalifikowane do płatności, mimo iż faktura na czyszczenie zboża obejmowała zbiorczo usługę składającą się zgodnie z wyjaśnieniami strony z trzech partii, które były również częściami odbierane; organy ponadto nieprawidłowo nie rozstrzygnęły wątpliwości na korzyść strony; naruszenia skutkowały błędnym ustaleniem stanu faktycznego i częściową odmową przyznania pomocy; 3. naruszenie § 13zzo ust 1 pkt 4 i ust. 7 Rozporządzenia poprzez błędną odmowę przyznania płatności w części mimo przedłożenia przez skarżącą faktury potwierdzającej sprzedaż w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2024 r. pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że Sąd zgodnie z przepisami art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Przepis art. 119 pkt 2 p.p.s.a. umożliwia sądowi rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Sąd w niniejszej sprawie uwzględnił wniosek skarżącej (k. 4) i organu (k. 24) o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Przechodząc do oceny sprawy Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 13zzo ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm.) w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia [...]; 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 4) który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą; 5) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy tego, czy skarżąca mogła sprzedać (sprzedawać partiami) zboże przed końcem usługi czyszczenia. W stanie faktycznym sprawy skarżąca wywodzi, że uprawiała mieszankę strączkowo-zbożową i po zebraniu mieszanki zawarła umowę na oczyszczenie zboża ze strączków, po czym sprzedawała oczyszczone zboże tego samego dnia, w którym odbierała z punktu czyszczenia. Jako że niemożliwe było dostarczenie, oczyszczenie i odbiór tak dużej ilości towaru w ciągu jednego dnia ( 290,62 ton), data zakończenia usługi na fakturze (24 maja 2024 r., k. 3/2 akt adm.) jest datą odbioru ostatniej partii towaru. Skarżąca wskazuje, że mieszanki do przeczyszczenia zostały dostarczone w dniach 16, 17 i 18 maja zaś odbierane były w dniach 21, 23 oraz 24 maja, zgodnie z datami sprzedaży; faktura za czyszczenie zboża została wystawiona na końcu usługi czyszczenia. W myśl art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361) ilekroć w przepisach tej ustawy jest mowa o fakturze, rozumie się przez to dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie. Obligatoryjne dane, jakie powinna zawierać faktura, określa art. 106e ustawy o VAT, zaś terminy jej wystawienia – art. 106i ustawy o VAT. Na podstawie art. 106i ust. 1 ustawy o VAT fakturę wystawia się po wykonaniu usługi, ale z kolejnych przepisów tego artykułu jasno wynika, że ustawodawca dopuszcza wystawienie faktury przed wykonaniem usługi czy też w trakcie wykonania usługi, kładąc nacisk na termin, w którym faktura musi być wystawiona. Powyższe oznacza, że w realiach kontrolowanej sprawy faktura dokumentująca usługę czyszczenia zboża mogła zostać wystawiona po zrealizowaniu całej usługi, przed zrealizowaniem całej usługi bądź w trakcie realizacji usługi. Faktura mogła być też wystawiona za zboże rzeczywiście przeczyszczone danego dnia. Zboże jest rzeczą oznaczoną co do gatunku i w ocenie Sądu brak argumentów, żeby zakazać sprzedaży zboża partiami, żeby skarżąca musiała czekać ze sprzedażą już wyczyszczonego zboża, aż zostanie wyczyszczone całe zboże należące do skarżącej a które skarżąca chciała sprzedać. Sąd podziela zarzut skargi, że skoro faktura VAT wystawiona 31 maja 2024 r. obejmowała usługę czyszczenia zboża zakończoną w dniu 24 maja 2024 r., to organ bezpodstawnie przyjął, że cała usługa została wykonana w tym dniu i w konsekwencji dwie z czterech przedłożonych faktur nie mogą zostać zakwalifikowane do płatności – z tego powodu. Sąd stwierdza, że taka ocena materiału dowodowego jest oceną dokonaną w sposób dowolny. Sąd zaznacza, że w pełni podziela wykładnię celowościową przepisów § 13zzo Rozporządzenia, zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Analizowana pomoc finansowa została przeznaczona dla tych producentów rolnych, których dotknęły ograniczenia na rynku rolnym spowodowane agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy (np. na skutek przywozu zboża technicznego z Ukrainy). Wsparcie mieli otrzymać producenci rolni którym zagroziła utrata płynności finansowej z tego powodu, że sprzedali pszenicę, żyto, jęczmień, pszenżyto lub mieszanki zbożowe po cenie niższej, niż można było się wcześniej spodziewać, skoro na rynku rolnym pojawiło się dodatkowe zboże. Odnosząc się do wskazanego w uzasadnieniu decyzji art. 10 a ust. 1, 1 a i 1 b ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2023r., poz. 1199) należy wskazać, że wprowadzenie odstępstwa od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie wyłącza zastosowania art. 8 k.p.a. (zasada zaufania), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i konieczności rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Prawidłowe rozpoznanie wniosku wymagało zatem wyczerpującego rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku oraz dołączonych dokumentów. Organ tymczasem nieprawidłowo potraktował fakturę czyli rachunek za czyszczenie 290,62 ton zboża jako dowód dokonania czynności w jednym dniu wskazanym na fakturze jako "data zakończenia czynności" czy naruszył w/w obowiązki. Ponownie rozpoznając odwołanie organ wyższego stopnia zastosuje się do powyższych uwag Sądu. Sąd zaznacza, że uchylił wyłącznie zaskarżoną decyzję z uwagi na brzmienie rozstrzygnięcia organu I instancji, który – przyznając pomoc finansową w wysokości 24 493,37 zł - odmówił udzielenia pomocy finansowej "w pozostałej części", bez jej dookreślenia, sprecyzowania a nadto z uwagi na fakt, że odwołanie nie dotyczyło rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania wnioskowanej płatności za dwie faktury z 24.05.2024r. a organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I. wyroku. O kosztach orzeczono (pkt II sentencji) na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.), na które złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.