III SA/Lu 820/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 820/12 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

M. S. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 marca 2013 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Skarżący oświadczył, że nie ma pracy, nie ma oszczędności i nie uzyskuje dochodów. Wskazał, że mieszka "przy rodzinie" i jest na utrzymaniu rodziców. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Poza nieruchomością rolną o pow. 0,6 ha (wydzierżawioną nieodpłatnie), nie posiada innego majątku nieruchomego. Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OZ 867/13 oddalił zażalenie skarżącego na wyżej wymienione postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 października 2013 r. skarżący wniósł o ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r., sąd odrzucił sprzeciw skarżącego od postanowienia z dnia 29 listopada 2013 r., ponieważ został wniesiony po terminie. W piśmie z dnia 3 lutego 2014 r. M. S.wniósł o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r., sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 12 lutego 2014 r., w terminie do jego opłacenia, skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 kwietnia 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu, zwrócił się o zwolnienie od tej opłaty. Skarżący w uzasadnieniu wniosku powielił argumenty przedstawione we wniosku o przyznanie prawo pomocy z dnia 16 marca 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie z dnia 26 maja 2014 r. Skarżący wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie posiada czynnego konta bankowego, pozostaje nadal na utrzymaniu rodziny, płaci miesięcznie alimenty na córkę w wysokości 500 zł. Alimenty i wydatki na utrzymanie konieczne pokrywa rodzina. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r., referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 820/12 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie M.S. zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W myśl art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, że okoliczności na podstawie których orzekał sąd w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia z dnia 14 sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżący nie podał rzetelnych informacji na temat jego sytuacji materialnej. W oświadczeniu złożonym w piśmie z dnia 26 maja 2014 r. nie zostały wyjaśnione wątpliwości związane z rzeczywistą sytuacją majątkową skarżącego. Skarżący wskazał jedynie, że nie pracuje, nie posiada czynnego rachunku bankowego, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Skarżący nie wskazał źródeł utrzymania, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, że utrzymuje go rodzina. Skarżący nie podał, jakie są jego obecne miesięczne wydatki i koszty utrzymania. Uchylił się od przedstawienia jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Zmiana zakresu wniosku, tj. żądanie wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 12 lutego 2014 r., nie ma znaczenia dla uwzględnienia wniosku, ponieważ skarżący nie wykazał, by stan faktyczny, w którym sąd wydał postanowienie z dnia 14 sierpnia 2013 r. r., uległ zmianie. W tej sytuacji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 165 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.